Kozmik bir patlamadan 27 gün sonra bile devam eden etkinliğe ilişkin kanıtlar, gökbilimcileri şaşırttı.
Birmingham Üniversitesi'nden araştırmacılar, GRB 220706A diye adlandırılan muazzam gama ışını patlamasının (GIP), bugüne kadar kaydedilen herhangi bir GIP'den 20 gün daha uzun süre aktif kaldığını söylüyor.
Evrendeki en güçlü patlamalar olan GIP'ler, Güneş'in tüm ömrü boyunca yayacağı enerjiden daha fazlasını birkaç saniye içinde serbest bırakır.
Büyük kütleli bir yıldızın yakıtını tüketip kendi üzerine çökerek kara deliğe dönüşmesi sonucu gerçekleşebilecek bu patlamalar, genellikle kısa ömürlüdür ve birkaç milisaniyeden birkaç dakikaya kadar sürebilir.
Merkezdeki enerji kaynağı genellikle hızla tükenir ancak nadir görülen ultra uzun GIP türü, daha uzun süre boyunca yüksek enerjili parlamalar üretmeye devam edebilir.
Birmingham Üniversitesi Fizik ve Astronomi Fakültesi'nden Benjamin Gompertz, Space.com'a yaptığı açıklamada, "GIP kaynağının kendi referans sistemine göre yaklaşık 27 gün sonra parlamalar gözlemlememiz, devam eden aktif bir süreç olduğunu gösteriyor ve bu, bilinen örneklemde eşi benzeri görülmemiş bir durum" diyor.
Gecikmeli parlamalarla ilgili önceki rekor, GIP'den yaklaşık 6 gün sonraydı.
Büyük kütleli bir yıldızın çökerek bir kara deliğe dönüşmesiyle güçlü gama ışını patlamaları meydana gelebilir (NASA)
Bu patlamadaki yıldızın daha önce bu tür olaylarda gözlemlenen yıldızlardan çok daha büyük olması, olası bir açıklama sunabilir.
Dr. Gompertz, Güneş'in yarıçapının bin katı büyüklüğe sahip mavi üstdev diye bilinen bir yıldız türünün, GRB 220706A'yı mümkün kılmış olabileceğini öne sürüyor.
Dr. Gompertz, "Patlamayı tetikleyen temel mekanizmanın ne olduğunu bilmiyoruz ve olayı bu kadar ilgi çekici kılan şey de bu" ifadelerini kullanıyor.
Süpernova görmemiz, bir yıldızın çöktüğünü gösteriyor ve bu, GIP'ler için standart enerji kaynağı ancak aşırı geç parlamayı veya olağandışı parlaklıktaki süpernovayı tam açıklamıyor. Bunu, önceki olaylar üzerinden bir dereceye kadar yorumlayabiliriz.
Gama ışını patlamaları (GIP'ler), çoğunlukla kendi üstlerine çökerek kara deliğe dönüşen yıldızların patlamasıyla ilişkilendiriliyor. Sanatçı illüstrasyonunda gösterildiği gibi, patlama sırasında çok yüksek hızda hareket eden maddeden oluşan iki jet dışarı fırlar (ESO/A. Roquette)
Araştırmacılar, ultra uzun GIP'lere dair gelecekteki gözlemlerin, bu kozmik fenomeni daha iyi anlamalarına yardımcı olmasını umuyor.
2024'te fırlatılan Einstein Probe, bu çabaları desteklemede kritik bir araç olabilir. X ışını uzay teleskobu, daha önce gözlemlenmesi imkansız olan bu tür olayları izleyebilecek donanıma sahip.
Son bulgular, "GRB 220706A: a gamma-ray burst with a month-long engine and a luminous supernova" (GRB 220706A: Bir ay süren bir gama ışını patlaması ve parlak bir süpernova) başlıklı bir çalışmada yayımlandı.
