Avrupa havalimanları, Hürmüz Boğazı’nın üç hafta içinde tamamen yeniden açılmaması halinde “sistemik bir jet yakıtı kıtlığı” riskiyle karşı karşıya.
Financial Times ve Corriere della Sera’nın cuma günü yayımladığı haberlere göre, Airports Council International Europe (ACI Europe), parafin (jet yakıtı) rezervlerinin hızla azaldığı ve askeri faaliyetlerin tedarik üzerinde ciddi baskı oluşturduğu uyarısında bulundu.
9 Nisan tarihli ve AB Komisyonu üyeleri Apostolos Tzitzikostas (Ulaştırma) ile Dan Jorgensen’e (Enerji) gönderilen mektupta, ACI Europe Genel Direktörü Olivier Jankovec, durumun ilk bildirilenden daha kritik olduğunu belirterek özellikle gelecek yazın yoğun turizm sezonunda havayolu programlarının risk altında olduğuna dikkat çekti.
Financial Times’a göre, dünya jet yakıtı arzının yaklaşık yüzde 40’ı Hürmüz Boğazı üzerinden geçiyor. Corriere della Sera ise dikkat çekici bir ayrıntıyı paylaştı. Avrupa’daki bazı ülkelerin stratejik parafin rezervleri yalnızca sekiz ila 10 gün yetecek seviyede bulunuyor; bu sürenin ardından karne uygulamasına geçilmesi gerekebilir.
İtalya’da, tedarik zincirinde yaşanan aksaklıklar nedeniyle bazı havalimanlarının halihazırda bu acil önleme başvurduğu bildirildi. Öte yandan, bu hafta yürürlüğe giren ABD-İran ateşkesine rağmen fiyatlarda henüz bir rahatlama görülmedi. Hürmüz Boğazı’ndaki trafik sıkışıklığı sürerken, yaklaşık 170 milyon varil petrolün Basra Körfezi’nde beklediği ifade ediliyor.
Jet yakıtı fiyatı perşembe günü ton başına yaklaşık bin 573 dolara çıkarak çatışma öncesi seviyenin iki katını aştı. Bu artışın, Avrupa ekonomisinin geneli üzerinde ciddi bir yük oluşturabileceği değerlendiriliyor.
Jankovec, Corriere della Sera tarafından yayımlanan mektubunda, “Jet yakıtı kıtlığının kaçınılmaz sonucu olacak bağlantı kaybı, Avrupa ekonomisine ciddi zarar verecek ve yükselen petrol fiyatlarının makroekonomik etkilerini daha da ağırlaştıracaktır,” ifadelerini kullandı.
Nakliyecilerin talepleri: İzleme ve AB düzeyinde ortak alım
ACI Europe, perşembe günü gönderdiği mektupta Avrupa Komisyonu'ndan, havacılık yakıtı için AB genelinde ortak satın alma seçeneği dahil olmak üzere olağanüstü önlemleri değerlendirmesini istedi. Ayrıca rafinerilere, jet yakıtı üretimini diğer ürünlere karşı koruyacak hedefli yükümlülükler getirilmesi önerildi.
Kuruluş, önümüzdeki altı ay için üretim ve arz durumunun acilen haritalandırılması çağrısında bulunurken, şu anda merkezi bir izleme mekanizmasının bulunmadığına dikkat çekti.
Artan maliyetler halihazırda havayolu şirketlerini sefer azaltmaya zorluyor. Financial Times’ın haberine göre, Delta Air Lines kapasitesini yüzde 3,5 azaltmayı planlarken, LOT Polish Airlines ve Air New Zealand gibi şirketler daha az kârlı uçuşları iptal ediyor ve bilet fiyatlarını artırıyor.
Corriere della Sera, bağlantıların azalmasının, birçok üye ülke ekonomisinin dayandığı turizm ekosistemine ciddi zarar vereceğine de dikkat çekti.
Geçen ay krizi sınırlamak amacıyla stratejik petrol rezervlerinin serbest bırakılmasına karar veren Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) Başkanı ise mevcut durumu “tarihin en keskin enerji krizi” olarak nitelendirirken, küresel gıda güvenliği üzerinde de ağır etkiler yaratabileceği uyarısında bulundu.
