İklim değişikliği, başta Pasifik Okyanusu'ndaki ada ülkeleri olmak üzere birçok ülkenin toprak bütünlüğünü ve egemenliğini tehdit etmeye devam ediyor.
Pasifik'te 9 mercan adasından oluşan ve 11 bin civarında nüfusa sahip Tuvalu, iklim değişikliği nedeniyle sular altında kalma riskiyle yüzleşiyor.
Bilim insanları 2100 yılına kadar ülke topraklarının yüzde 95'inin sular altında kalacağını öngörüyor.
Topraklarıyla birlikte devlet statüsünü de kaybetme riski taşıyan Tuvalu, bu felaket senaryosunun gerçekleşmesi durumunda vatandaşlarına yaşam alanı sağlamak için Avustralya hükümetiyle Kasım 2023'te "Avustralya-Tuvalu Falepili Birliği" anlaşmasına imza attı.
Tuvalu halkına aşamalı olarak Avustralya'ya göç etme imkanı tanıyan bu anlaşma, dünyada iki ülke arasında iklim değişikliği kaynaklı göçe ilişkin imzalanan ilk belge olmasıyla önem arz ediyor.
- Yılda 280 kadar Tuvalulu, Avustralya'ya göç edecek
Anlaşma kapsamında, yılda 280 kadar Tuvalu vatandaşına, Avustralya'ya göç ederek burada kalıcı olarak ikamet etme, eğitim alma ve çalışma hakkı tanınıyor.
Tuvalu halkı, bu kotanın artırılmasını talep etmekle birlikte hükümet, beyin göçünün hızlanmasını ve işgücünün daralmasını önlemek amacıyla yıllık göç sayısının sınırlı tutulmasından yana görüş bildiriyor.
Anlaşmayla başlatılan özel vize programına 2025'te başvuran Tuvalululardan oluşan ilk "iklim mültecileri" geçen yılın sonlarında Avustralya'ya ulaştı. Bu yıl göç edecek 280 Tuvalulu için vize başvuru süreci de başladı.
Öte yandan, "iklim mültecileri", bu göçmenlere medyada verilen isim olsa da anlaşma maddelerinde bu ifade kullanılmıyor ve 1951'de İsviçre'nin Cenevre kentinde imzalanan 1951 Mülteci Sözleşmesi'nin mültecilik tanımına da iklim değişikliği kaynaklı yerinden edilmeler girmiyor.
- "Avustralya, ailemizin hayat yolculuğunda yeni bir sayfa"
Avustralya'da yayın yapan SBS News kanalının haberine göre, 6 kişilik Manuella ailesi, bu programla Tuvalu'dan Avustralya'ya gelen ilk grubun içinde yer alıyor.
Daha önce her ikisi de Tuvalu'da hükümet işlerinde çalışan anne Telieta Manuella ve baba Kaumaile Manuella, vize başvurularının kabul edilmesinin ardından 4 çocuklarıyla Avustralya'nın Melbourne kentindeki akrabalarının yanına taşındı.
Telieta Manuella, kanala verdiği röportajda, "Tuvalu her zaman kalbimizde kalacak ve daima yuvamız olacak ancak Avustralya, ailemizin hayat yolculuğunda yeni bir sayfa." dedi.
Kaumaile Manuella da "Sonraki 50 yıl içinde Tuvalu'nun yok olacağını söylüyorlar ama yurttaşlarım mücadeleyi sürdürüyorlar ve şu an hala mücadele ediyorlar. Biz de bu fırsatı değerlendirip buraya gelerek ailemizin iyiliği için mücadele verdik." diye konuştu.
- Uzmana göre, iklim kriziyle toprak kaybının ardından göç kaçınılmaz
Tuvalu ve Avustralya'nın başlattığı bu süreç, dünya genelinde hükümetlerin iklim krizi kaynaklı yerinden edilmelerle baş edip edemeyeceğine yönelik bir deneme olarak değerlendiriliyor.
Avustralya Ulusal Üniversitesinden (ANU) Araştırma Görevlisi Dr. Stewart Firth, AA muhabirine yaptığı değerlendirmede, Tuvalu'dan Avustralya'ya bu göçün sorunsuz şekilde uygulanabileceğine inandığını belirtti.
Tuvalu halkının neredeyse yüzde 80'inin bu göç konusunda niyetini belli ettiğini aktaran Firth, Avustralya hükümetinin de ileride Tuvalulu göçmenlere daha fazla yer ayırma konusunda baskı hissedebileceğini ifade etti.
Firth, Tuvalu halkının bu göçe ve ülkelerinin sular altında kalma riskine rağmen egemenliklerini sürdürmek istediklerine işaret etti.
Marşal Adaları, Kiribati ve Maldivler'in, iklim krizi kaynaklı riskler bakımından Tuvalu ile benzer konumdaki ülkeler olduğunu söyleyen Firth, toprak kaybı tehlikesi karşısında göçün kaçınılmaz olduğunu dile getirdi.
- Risk altındaki ülkeler Tuvalu'yla sınırlı değil
Topraklarını kaybetme riskine karşı kültürünü ve vatandaşlarının yasal haklarını gelecek nesiller için korumak amacıyla ülkedeki yapılardan doğal güzelliklerine kadar her şeyi dijital ortama taşıyan Tuvalu, iklim krizinin tehdidi altındaki tek ülke değil.
Aralarında Tuvalu, Fiji, Vanuatu, Küba, Jamaika, Maldivler ve diğerlerinin bulunduğu ada ülkeleri, düşük nüfusları, sınırlı kaynakları, dış pazarlara bağımlılıkları gibi faktörler de eklenince iklim değişikliği karşısında en hassas bölgeler arasında yerini alıyor.
İklim değişikliğiyle su seviyelerinin yükselmesi, ekstrem hava olaylarının meydana gelmesi, toprağın ve içme suyunun olumsuz etkilenmesi, bu ülkeleri varoluşsal açıdan tehdit ediyor.