Covid-19 salgını döneminde artan ve günümüzde temizlik yapanın ön koşuluna dönüşen dezenfektanlar her koşulda gerekli değil.
ABD’de uzmanlar bol miktarda dezenfektan ve hijyen ürünleri kullanımının, çocukları evde zehirli maddelere daha çok maruz bıraktığını belirterek uyarıyor.
Örneğin çiğ tavuğu keserken suyu kesme tahtasına yayılıyor. CNN’in aktardığına göre bu sıvı ciddi hastalığa neden olabilecek bir bakteri olan salmonella taşıyabiliyor.
Fakat buna karşı önlem almak için illa dezenfektan kullanmanıza gerek yok. Dökülen yiyecekler için genelde su ve sabun ikilisi temizlik için yeterli.
Önce yüzeyi iyice temizle sonra dezenfektan kullan
Yağ, kir ve yiyecek kaplı bir yüzeyi temizlemeden dezenfektan kullanmak da alttaki mikropların ölmemesine neden oluyor.
ABD’deki Massachusetts Lowell Üniversitesi’nden kimya bilimci Alicia McCarthy “Dezenfektan, kir ve pislik tarafından engellenince mikroplarla temas edemiyor. Temizlik için doğrudan temas gerekli” diyor:
“Temizlikten önce dezenfektan kullanmak süpürgeden önce kırıntıların olduğu bir zemini paspaslamaya benzer. Kırıntılar temizlenene kadar paspas zemine düzgün ulaşmaz.”
Dezenfektan sıkıp hemen silmek de manasız
Toksik Madde Kullanımını Azaltma Enstitüsü’nden Heather Tenney de dezenfektanı sıkıp ardından hemen silmenin hiçbir faydası olmadığını vurguluyor:
“Genelde insanlar kimyasalları bir yere sıkıp hemen siliyorlar. Bunu yaparsanız dezenfekte olması için kimyasalı yeterince süre yüzeyde bırakmamış oluyorsunuz. Böyle yapmanın hiçbir anlamı yok.
Ürünlerin etiketini okuyun. Dezenfektanların etkili olması için yüzde 1-10 dakika yüzde kalması gerekebilir.”
Abartmayın: Su ve sabun çoğu işi çözüyor
Grip virüsü bile söz konusu olsa önce sık dokunulan (kapı kolu, klozet kapağı vb.) yerleri sabun ve suyla iyice temizlemeniz gerekli.
Sabunla iyice ovaladığınız yerleri suyla da iyice durularsanız virüsleri ve bakterileri yüzeyde tutan kimyasal bağları da koparırsınız. Dolayısıyla durulama mikropların akıp gitmesine neden olur.
Yeşil Bilim Politikası Enstitüsü’nden direktör Rebecca Fuoco şöyle diyor:
“Bunların büyük bir kısmı psikolojik. Mikropların çoğunu öldürmenize gerek yok. Sadece ortadan kaldırsanız yeterli.
Dezenfektanlar, insan sağlığı ve çevredeki etkisi nedeniyle yalnızca zaruri olduğunda kullanılmalı.”
Haberde doğal mikrop öldürücülerse şöyle sıralanıyor:
- Meyveden elde edilen sitrik asit
- Hindistan cevizi veya palmiye yağından elde edilen kaprilik asit
- Fermantasyonla üretilen L-laktik asit
- Etil ve dezenfektan alkol
- Sirke