Evrensel Yaşam Haklarını Koruma Derneği kuruldu Evrensel Yaşam Haklarını Koruma Derneği kuruldu

Kıbrıs Türk Tabipleri Birliği, ükede maymun çiçeği vakasının tespit edilmesi sonrası yazılı açıklama yaparak, hastalık ile ilgili yazılı açıklama yaptı.

Kıbrıs Türk Tabipleri Birliği’nden yapılan açıklamada, viral olan hastalığın en bilindik semptomları “Ateş, baş ağrısı, yorgunluk, yaygın vücut ağrıları, lenf bezlerinde şişlik ve cilt lezyonları” olarak açıklanırken, lenf bezlerinde şişlik yapmasının hastalığın en önemli özelliklerinden olduğu vurgulandı.

Bulaşın büyük damlacıklarla yani yüz yüze, uzun süreli ve yakın temasla olduğu, belirtilerin 6-13 gün sonra nadiren de 21 gün sonra ortaya çıktığı, temas öyküsü olanların 21 gün yakından izlenmesi gerektiği belirtildi.

TEMAS RİSKİ YÜKSEK KİŞİLERE AŞILAMA ÖNERİLDİ

Tanının vakaların lezyonlarından alınacak örneklerden yapılacak PCR ile virüs DNA’sının izolasyonu ile konduğu da ifade edilirken, maymun çiçeğinin onaylanan spesifik bir tedavisi olmadığı özellikle temas hikayesi olan ve temas riski yüksek kişilere aşılama önerildiği kaydedildi.

KORUNMA YOLLARI

Hastalıktan korunma yolları, “Enfekte kişilerle yakın ve cilt temasından uzak durmak; bu kişilerle ortak havlu, çarşaf, bardak gibi eşyaları kullanmamak; düzenli el yıkamak; risk gruplarının aşılanması” olarak belirtildi.

Kıbrıs Türk Tabipleri Birliği’nin açıklaması şöyle:

“Maymun çiçeği hastalığı (mpox) ilk olarak 1958 yılında Afrika kıtasında maymunlarda daha sonra 1970 yılında insanda tespit edilen viral bir hastalıktır. Etkeni DNA virüsü olan mpox virusu (Monkeypox Virus) dur. Sıklıkla sincap, sıçan, fareler gibi kemirgenlerde bulunan ve onlardan insana geçen bir zoonotik enfeksiyon hastalığıdır.

Daha önceki yıllarda, görülen vakalar Afrika kıtasında veya Afrika’dan gelen insanlarda görülürken bu yıl Avrupa ve Amerika’da da görülmeye başlayınca Dünya Sağlık Örgütü ve sağlık dünyasının dikkatini çekmiştir. Kasım 2022’den beri maymun çiçeği hastalığına Dünya Sağlık Örgütü ‘mpox’ teriminin kullanılmasını önermektedir.

KIBRIS’TA MPOX HASTALIĞI VAR MIDIR?

Ağustos ayında Kıbrıs’ın güneyinde tespit edilen bu viral enfeksiyonun, artık kuzeyde de olduğu kanıtlanmıştır.

MPOX HASTALIĞI NASIL BULAŞIR?

İnsandan insana bulaşmanın esas olarak büyük damlacıklar ile yani yüz yüze, uzun süreli ve yakın temas ile olduğu bilinmektedir. Ayrıca, kirlenmiş giysiler, havlu, çarşaf vb. materyallerle yakın temas ile bulaşmaktadır. Sağlıklı kişilerin ciltlerindeki gözle görülemeyecek çatlaklar/çizikler, mukozalar (ağız, burun, göz) veya Solunum sistemi ile temas sonucu bulaşır Yakın temas söz konusu olduğundan cinsel ilişki ile de bulaşabildiğini bilinmektedir. Bunlara ek olarak, infekte hayvandan ısırık, tırmalama, hayvanın kan ve vücut sıvıları ile veya etiyle temas, lezyonlara direkt temas veya tüm bunlarla kirlenmiş materyallerle  temas yolu ile gerçekleşebilmektedir.

MPOX HASTALIĞININ BELİRTİLERİ NELERDİR?

Mpox, su çiçeğinden farklı bir hastalıktır. Lenf bezlerinde şişlik yapması mpox hastalığının en önemli özelliklerindendir. Mpox hastalığı, temastan sıklıkla 6-13 gün sonra, fakat nadiren 21 gün sonra  ortaya çıkar. O nedenle temas öyküsü olanlar 21 gün yakından izlenmelidir. En bilindik semptomları ateş, baş ağrısı, yorgunluk, yaygın vücut ağrıları, lenf bezlerinde şişlik ve cilt lezyonlarıdır.

Cilt lezyonları, gövdeden çok yüzde, kollarda ve bacaklarda görülür ve ateş başladıktan 1-3 gün sonra ortaya çıkar. Avuç içi, ayak tabanı, ağız içi, genital bölgede ve gözlerde döküntüler görülebilir. Lezyonlar düz kızarık başlayıp, sonradan kabarıp, içi beyaz sıvı ile dolu hale döner. 2-4 haftada kendiliğinden iyileşir. Bağışıklığı baskılanmış kişilerde ve çocuklarda ağır enfeksiyona neden olabilir.

MPOX HASTALIĞI TANISI NASIL KONULUR?

Kliniği şüphe uyandıran vakaların lezyonlarından alınacak örneklerden yapılacak PCR ile virüs DNA’sının izolasyonu ile tanı konulur.

MPOX HASTALIĞININ TEDAVİSİ VAR MIDIR?

Mpox hastalığının spesifik bir tedavisi onaylanmamıştır. Fakat, tecovirimat, brincidofovir, cidofovir ve spesifik immunglobulinin kullanımı klinik araştırma aşamasındadır. Cilt bakımı ve üzerine eklenecek bakteriyel enfeksiyonların tedavisi yapılabilmektedir.

Mpox için kullanılmak üzere 2019 yılında FDA, JYNNEOSTM’i (Imvamune ve Imvanex adları ile de bilinmektedir) aşı olarak onaylamıştır. Canlı, zayıflatılmış (atenüe) çiçek ve maymun çiçeğine karşı etkilidir. Ayrıca ACAM2000 de genişletilmiş erişimli yeni ilaç uygulamaları kapsamında FDA ve CDC tarafından önerilmektedir. Özellikle temas hikayesi olan ve temas riski yüksek olan kişilere aşılama önerilmektedir.

MPOX HASTALIĞI İLE MÜCADELEDE NE YAPILMALIDIR?

Sağlık Bakanlığı aşının ve tedavinin ücretsiz olarak ulaşılabilir olmasını garanti altına almalıdır. Ülkemizde temas sonrası, seks işçileri ve toplu yerlerde yaşayanların aşılanması planlanmalıdır. Sağlık Bakanlığı aşı teminini sağladıktan sonra ilk olarak risk gruplarına ve temaslılara ivedi ve ücretsiz olarak sağlamalıdır.

MPOX’TAN KORUNMANIN YOLLARI NELERDİR?

Enfekte kişilerle yakın ve cilt temasından uzak durmak; enfekte kişilerle ortak havlu, çarşaf, bardak vs kullanmamak; düzenli el yıkamak ve risk gruplarının aşılanmasıdır.”