Konseri öncesinde basın mensuplarıyla bir araya gelen Mahsun Kırmızıgül, dünyanın dört bir yanından kendisini dinlemeye gelen hayranlarıyla buluşacağı için heyecanlı olduğunu söyledi. On yedi yıl ara verdiği sahnelere geri döndüğü ilk dönemlerde çok zorlandığını ifade eden Mahsun Kırmızıgül, “Artık çok iyiyim, sesim açıldı ve şarkılarımı istediğim gibi okuyabiliyorum. Yıl sonuna kadar bütün hafta sonlarım konserlerle dolu” dedi.

Yerel ürünler, yiyecek stantları ve el emeği göz nuru çalışmaların ziyaretçilerin beğenisine sunulduğu etkinlik, yerli üreticiler için de önemli bir buluşma noktası oldu.

Festival programı kapsamında gün boyunca halk dansları gösterileri, kültürel aktiviteler ve çeşitli sahne performansları yer aldı.

Festivalin açılışında konuşan Geçitkale-Serdarlı Sağlık Kültür Derneği Başkanı Mehmet Öksüzoğluları, etkinliğin kültür ve geleneklerin yaşatılarak gelecek nesillere aktarılması açısından büyük önem taşıdığını belirtti.

Geçitkale-Serdarlı Belediye Başkanı Halil Kasım ise bu tür etkinliklerle geçmişin genç kuşaklara aktarılmasının ve yaşatılmasının hedeflendiğini dile getirdi.

Etkinliğe Başbakan Ünal Üstel ile bazı bakanlar da katıldı.

Halka hitap eden Başbakan Üstel, baharın gelişiyle birlikte Kıbrıs Türkü’nün varoluş mücadelesinde önemli bir yere sahip olan Serdarlı’da festivale katılmaktan dolayı duyduğu memnuniyeti dile getirdi.

Üstel, bu tür etkinliklerin toplumsal kaynaşmanın yanı sıra halkın ekonomik faaliyetlerine de katkı sağladığını kaydetti.

Konuşmaların ardından Başbakan Üstel’e Belediye Başkanı Halil Kasım tarafından sesta plaketi takdim edildi.

GAB Başkanı Hüseyin Amcaoğlu, Gönyeli Barajı’nda gerçekleştirilen Kır Yürüyüşü’ne ilişkin açıklamada bulundu.

Belediyeden yapılan açıklamaya göre Amcaoğlu, “Bu sabah bu kentte sadece adımlar atılmadı, iyilik, sevgi ve dayanışma büyüdü.” ifadelerini kullanarak, etkinliğin taşıdığı anlamın önemine dikkat çekti.

Yürüyüşün kalabalığı, enerjisi ve oluşturduğu atmosferle uzun süre unutulmayacak bir gün yaşandığını belirten Amcaoğlu, Kemal Saraçoğlu Lösemili Çocuklar ve Kanserle Savaş Vakfı yararına atılan her adımın, bir çocuğun umuduna ve bir ailenin gücüne dönüştüğünü vurguladı.

Sabahın erken saatlerinden itibaren alana gelen, yürüyüşe katılan ve destek veren vatandaşların kentte güçlü bir birliktelik örneği sergilediğini ifade eden Amcaoğlu, ortaya çıkan tablonun kent adına gurur verici olduğunu kaydetti.

Etkinliğe katkı koyanlara da teşekkür eden Başkan Amcaoğlu, Kuzey Kıbrıs Turkcell’e, Kemal Saraçoğlu Lösemili Çocuklar ve Kanserle Savaş Vakfı’na, Radyo Juke’a, tüm paydaşlara, sahada görev alan ekiplere ve katılım gösteren vatandaşlara yürekten teşekkür etti.

Başkan Amcaoğlu açıklamasında ayrıca, “Bugün bir kez daha gördük ki; bu kentte iyilik, birlikte yürüdükçe çoğalıyor ve doğa dostu adımlarla güçleniyor.” ifadelerine yer verdi.

Polisin ülke genelindeki trafik denetimlerinde kontrol ettiği bin 706 sürücüden 248'i hakkında yasal işlem yapılırken, 27 araç da trafikten men edildi.

Polisten verilen bilgiye göre, sürücülerden 120’si süratli, 11’i alkollü, 1’i sürüş ehliyetsiz ve sigorta kapsamaksızın, 3’ü sigortasız, 11’i seyrüsefer ruhsatsız ve 7’si muayenesiz araç kullanmaktan rapor edildi.

Sürücülerden 9’unun emniyet kemeri takmadan araç kullandığı, 2’sinin tehlikeli sürüş yaptığı belirlenirken, 84 sürücü hakkında diğer trafik suçları nedeniyle yasal işlem yapıldı.

Polisten verilen bilgiye göre olay dün, saat 23.00 sıralarında meydana geldi.

Girne-Alsancak çevre yolu üzerinde, A.H.’nin (E-21) kullanımındaki araçta polis tarafından yapılan aramada, kanunsuz olarak tasarrufunda beyzbol sopası ile bıçak bulundurup taşıdığı tespit edildi. Araçta yolcu olarak bulunan H.C.F.’nin (E-19) tasarrufunda ise satışı yeşil reçeteye tabi sekiz adet hap bulundu.

Bahse konu şahıslar, “İlaç ve Eczacılık Yasası'na aykırı hareket, tecavüz-i alet ve kanunsuz bıçak taşıma”dan tutuklandı.

-Lefkoşa’da markette hırsızlık: 18 ve 19 yaşlarında üç kişi tutuklandı

Lefkoşa’da bir markete müşteri olarak giden 18 ve 19 yaşlarındaki üç kişi, marketten altı şişe alkollü içki, dört adet araç legosu ve bir kazak çaldıkları gerekçesiyle tutuklandı.

Polisten verilen bilgiye göre, hırsızlık olayı dün, saat 18.30 sıralarında, Lefkoşa’da faaliyet gösteren bir markete meydana geldi. Markete müşteri olarak giden D.K. (E-18), M.M.(E-19) ve T.C.’nin (E-19) markette satışa sunulan altı şişe alkollü içki, dört adet araç legosu ve kazağı alıp, kasada ödeme yapmadan market dışına çıkarak çaldıkları tespit edildi. Yürütülen ileri soruşturmada, şahıslar tespit edilerek tutuklandı.

- Gazimağusa ve Haspolat’ta “sarhoşluk ve rahatsızlık”: İki tutuklama

Dün, Gazimağusa'da kamuya açık yerlerde, B.R. (E-42) 265 miligram alkollü içki tesiri altında ve Haspolat’ta E.B. (E-40) 98 miligram alkollü içki tesiri altında sarhoş oldukları sırada, yüksek sesle bağırıp çağırarak çevreye rahatsızlık verdiler, tutuklandılar.

- İzinsiz ikametten bir kişiye yasal işlem

Dün, kaçak yaşamla mücadele çerçevesinde polis ekipleri tarafından ülke genelinde yapılan denetim ve kontrollerde, ikamet izinsiz olarak ikamet ettiği tespit edilen bir kişi tutuklanarak aleyhinde yasal işlem başlatıldı.

Partiden verilen bilgiye göre, Acapulco Otel’de; “Yarın İçin Şimdi – Geleceği Birlikte Kuruyoruz” başlığıyla başlatılan çalıştayın ikinci aşamasının ilk günü dün tamamlandı.

Çalıştayın dünkü oturumunda, “Bayındırlık ve Ulaştırma, İçişleri, Tarım ve Kooperatifçilik” konu başlıkları kapsamlı şekilde komiteler tarafından ele alındı.

Bayındırlık ve Ulaştırma komitesi; haberleşme, dijitalleşme ve iletişim, denizcilik, bayındırlık, havacılık ile trafik ve karayolları olmak üzere beş ana başlık üzerinde yoğunlaştı.

Her bir başlık altında mevcut durum değerlendirilirken, geleceğe yönelik ihtiyaçlar ve çözüm önerileri ve projeler tartışıldı.

İçişleri komitesi ise çalışmalarını iki ana temel eksende yürüttü. Planlı kentleşme ve iskân politikaları ile nüfus, göç ve güvenlik politikaları detaylı biçimde ele alınarak; Planlı kentler, imar planlı ve kurallı gelişim, konut edindirme, vatandaşlık, göç, işgücü, muhaceret ve vizeler, güvenlik gibi konularda planlı, kurallı ve öngörülebilir sistemlerin koordineli bir strateji ile kurgulanması ele alındı.

Tarım ve Kooperatifçilik komitesinde, bitkisel ve hayvansal üretim, kooperatifçilik, kümelenme ve kırsal kalkınma, kurumsal yönetim, tarım ekonomisi ve destek politikaları ile doğal kaynaklar başlıklarında kapsamlı değerlendirmeler yapıldı.

Komite masalarının konu başlıklarını tartışmasının ardından ileriki günlerde halkın katkısına açılacak temel metinler ve somut projeler hazırlandı ve sunum yapıldı.

-İncirli

CTP Genel Başkanı Sıla Usar İncirli, çalıştaya katılanların memleketine bağlı ve sorumluluk duygusu yüksek kişiler olduğunu ifade ederek, bundan duyduğu memnuniyeti dile getirdi.

Ülkenin çok geniş insan kaynağı ve önemli bir potansiyeli olduğunu kaydeden İncirli, “Önemli olan, bu birikimi ve kurumların sahip olduğu tecrübeleri birbiriyle buluşturabilmektir” dedi.

Karar üretim süreçlerinde bilgiye ve veriye dayalı bir yaklaşımla ülkeyi hep birlikte adım adım ayağa kaldıracaklarını kaydeden Sıla Usar İncirli, CTP’nin karar üretim süreçlerinde bilgiye ve veriye dayalı bir yaklaşımı benimsediğini vurguladı.

Toplumun tüm kesimleriyle birlikte hareket ettiklerini söyleyen İncirli, “Bu değişim başlayacak ve sorunları tek tek çözeceğiz. Hep beraber, her sektörü adım adım ayağa kaldırarak memleketi daha iyi bir noktaya taşıyacağız ve ülkemizin gerçek potansiyelini ortaya çıkaracağız” dedi.

İncirli, katılımcılara ve sürece emek verenlere teşekkür etti.

-Kişi

CTP Genel Sekreteri Mehmet Kale Kişi, ülkenin tarihin en kötü yönetimlerinden biriyle karşı karşıya olduğunu, tüm kurumlarda ciddi bir çürüme yaşandığını, iktidarın toplumun güvenini kaybettiğini savundu.

Bu tablonun aşılmasının CTP’nin sorumluluğu olduğunu söyleyen Kişi, “Bu yıkımın üstesinden gelmek CTP’nin görevidir. Bu zor görevi yerine getirmenin yolu ise ortak aklı esas almak ve toplumun tüm kesimleriyle buluşmaktan geçiyor” dedi.

Çalıştayın bu açıdan büyük önem taşıdığını vurgulayan Kişi, komite çalışmalarında alanında yetkin ve değerli isimlerin yer aldığını belirtti.

Kişi, CTP’nin topluma umut olacağını ifade ederek, çalıştay raporları doğrultusunda gerçekçi ve somut çözümler içeren yeni bir yol haritası ortaya koyacaklarını belirtti.

Kişi, “CTP ortak akılla güçlü bir gelecek kuracak” dedi.

-Çalıştay bugün de devam ediyor

Öte yandan CTP’nin çalıştayı bugün de devam ediyor. Program kapsamında kültür ve sanat, sağlık ve çalışma ve sosyal politikalar komiteleri temel metin ve önerileri somutlaştırmak için bir araya geldi.

“Yarın İçin Şimdi – Geleceği Birlikte Kuruyoruz” çalıştayı Nisan ayı sonunda “Ekonomi ve Maliye Politikaları” çalışmasıyla tamamlanacak ve politika paydaşlarıyla üretilen projeler halkla paylaşılacak.

PGM Basın Subaylığından verilen bilgiye göre, dün saat 10.00 sıralarında kaldığı ikametgâhında aniden rahatsızlanarak yaşamını yitiren Şenses’in ölüm sebebi yapılacak otopsi sonucunda tespit edilecek.

GÜÇ-SEN’den yapılan açıklamaya göre, genel kurulda ayrıca yönetim kurulu, denetleme kurulu, disiplin kurulu ve emekliler koordinasyon kurulu da belirlendi.

Yönetim Kurulu; Ahmet Yurteri, Arzem Dilek Poyraz, Beyhan Osmanlılar, Doğan Çörekçioğlu, Emre Aktül, Fırat Akarsulu, Halil Akten, Halil Dümenci, İrfan Aytülün, İsfendiyar Açıksöz, Mustafa Cesuroğlu, Mustafa Ceylan, Nevin Dirgen ve Orçun Çakır isimlerinden oluştu.

Disiplin Kurulu’nda; Barış Doğanbay, Fehim Yeltekin ve Mahmut Tatlıcalı yer alırken, Denetleme Kurulu’nda ise Gülüm Gül, Halil Çeliktaş ve Yusuf Yıldızev görev yapacak.

Emekliler Koordinasyon Kurulu’na da; Ali Özkantürk, Derviş Dağman, Erol Emin, Hüseyin Müezzin ve Mehmet Öğüç seçildi.

Meteoroloji Dairesi’nin açıkladığı yağış verilerine göre, Ziyamet’te metrekareye 23 kg, Sipahi’de 9 kg, Kaleburnu’nda 7 kg, Yenierenköy’de 6 kg ve Mehmetçik’te 5 kg yağış düştü.

Diğer yörelerde ise metrekareye 0,5 ile 2 kg arasında yağış kaydedildi.

Sendikadan verilen bilgiye göre, tek ekibin ( Örgütlü Öğretmen) aday olması nedeniyle seçimsiz gerçekleştirilen 57’nci olağan genel kurulda uzun yıllardır sendika yönetiminde yer alan Selma Eylem ve Tahir Gökçebel yeni dönemde yönetimde yer almayacağını, Disiplin ve Denetleme Kurulu’nda görev yapacağını açıkladı.

KTOEÖS’ün merkez binasında yapılan genel kurulu yurtiçi ve yurtdışından sendika yetkilileriyle siyasi parti temsilcileri ve davetliler izledi.

Video gösterimiyle açılan genel kurulda KTOEÖS Genel Sekreteri Tahir Gökçebel ile KTOEÖS Başkanı Selma Eylem konuşma yaptı.

Divan Başkanlığını Mustafa Kurtuluş Tel ile divan sekreterliğini Zühre Özkaraman ve Mustafa Özyiğit’in üstlendiği genel kurulda yurt dışından gelen sendika ve örgüt temsilcilerinin yanı sıra Kıbrıs Türk Öğretmenler Sendikası (KTÖS) Genel Sekreteri Burak Maviş de söz aldı.

Sendikalar adına ise Kıbrıs Türk Amme Memurları Sendikası (KTAMS) ve Kıbrıs İşçi ve Emekçi Sendikaları Federasyonu (KİEF) Başkanı Güven Bengihan konuştu.

Yazılı mesajların okunmasının ardından genel kurulda iyi dilek ve temennilere de yer verildi. Sendikanın faaliyet ve mali raporları okunarak aklandı.

Kamuda örgütlü sendikalar, Meclis’in Hayat Pahalılığı Yasası gündemiyle açılıncaya kadar genel grevi askıya aldıklarını; Meclisin son oturumda kaldığı yerden devam etmesi halinde ise ülke genelinde derhal genel grev açıklayacaklarını duydurdu.

Kamuda örgütlü sendikalar adına Kıbrıs Türk İşçi Sendikaları Federasyonu (Türk-Sen) Başkanı Arslan Bıçaklı tarafından yapılan yazılı açıklamada, Başbakan Ünal Üstel’in dün yaptığı yazılı açıklamada hayat pahalılığı ile ilgili yasayı gelecek haftaki meclis oturumunda görüşeceklerini, yarınki meclisin oturumunda bölgedeki gelişmeler gündemiyle toplanacağını ifade ettiği hatırlatıldı.

- “Üstel bir kamuflaj taktiği geliştirdi”

Bıçaklı, Meclis iç tüzüğüne göre bu şekilde bir gündem erteleme ve yine bu şekilde bir gündem belirleme olmayacağının açık olduğunu savunarak, “Bizlerin öngörüsü hem Ulusal Birlik Partisi içerisinde yaşanan sıkıntılar, hem de hükümet ortakları arasındaki ziyaret krizi bu pazartesi günü (yarın) hükümetin nisap sağlayamamasına neden olacağı için Üstel bu şekilde bir kamuflaj taktiği geliştirmiştir.” ifadelerini kullandı.

-“Hükümete güvenmiyoruz”

Sendikalar olarak hem Başbakan Üstel’e hem de hükümete güvenmediklerini vurgulayan Bıçaklı, “Bu bilinç ve öngörü ile bir sonraki Meclis oturumuna kadar genel grev kararımızı askıya alırken, pazartesi günü (yarın) Meclis oturumunun açılması ve geçen son oturumda kalındığı yerden devam etmesi halinde anında ülke genelinde genel grev açıklayarak Meclise geleceğimizin bilinmesini isteriz.” dedi.

Bıçaklı, bu doğrultuda genel grevi, Meclis’in Hayat Pahalılığı Yasası gündemi ile açılıncaya kadar askıya aldıklarını, yarın sendikalar olarak geniş çaplı bir toplantı yaparak hükümetin istifasına yönelik planlanan eylemleri kamuoyu ve üyeleriyle paylaşacaklarını da kaydetti.

Azerbaycan temaslarını tamamlayan Öztürkler, dün gece yurda döndü.

Öztürkler, perşembe günü oturumuna ara verdiği Cumhuriyet Meclisi Genel Kurulu ile ilgili açıklama yaptı.

Öztürkler, Bakü seyahatinden dönmeden önce istişarede bulunduğu Başbakan Ünal Üstel ile yaşanan gerginliğin düşürülmesi ve uzlaşı ortamının sağlanması konusunda mutabık kaldıklarını belirtti.

Gündemde bulunan yasaların gündemden çıkarılması ya da ertelenmesinin Meclis İçtüzüğü uyarınca yapılacağını kaydeden Öztürkler, Genel Kurul’un bir an önce yasama ve denetim faaliyetlerine başlaması gerektiğini ifade etti.

Sürecin sağlıklı şekilde değerlendirilebilmesi amacıyla yarın sabah Meclis Danışma Kurulu’nu toplantıya çağıracağını açıklayan Ziya Öztürkler amaçlarının sürecin ortak akıl, paydaşların katkısı ve sağduyuyla değerlendirilmesi olduğunu yineledi.

Cumhuriyet Meclisi Başkanı Ziya Öztürkler, gece geç saatte KKTC’ye döndüğü için açıklamayı bu sabah saatlerinde yapmak zorunda kaldığını da belirtti.

Cumhurbaşkanımız Sayın Recep Tayyip Erdoğan’ın liderliğinde Türkiye, daha adil, daha huzurlu ve daha güvenli bir dünya için zalimlere karşı mücadelesini sürdürmeye devam edecektir." dedi.

Polisten yapılan açıklamaya göre, 19.00 sıralarında, İskele-Ercan ana yolunun Lokum Çemberi üzerinde, Gülşen Güden (K-46), yönetimindeki LB 893 plakalı salon araç ile çembere doğru giriş yaptığı esnada, dikkatsizliği sonucu yaya geçidi olmayan bir yerden yolun solundan sağına doğru geçmeye çalışan Nikravesh Shadpooran’a çarptı.

Kaza sonucu ağır yaralanan Shadpooran, Gazimağusa Devlet Hastanesinde yapılan müdahalenin ardından beyin kanaması teşhisi ile sevk edildiği Yeniboğaziçi Yakın Doğu Hastanesi’nde müşahede altına alındı.

Soruşturma kapsamında LB 893 plakalı araç sürücüsü Gülşen Güden tutuklandı.

Financial Times ve Corriere della Sera’nın cuma günü yayımladığı haberlere göre, Airports Council International Europe (ACI Europe), parafin (jet yakıtı) rezervlerinin hızla azaldığı ve askeri faaliyetlerin tedarik üzerinde ciddi baskı oluşturduğu uyarısında bulundu.

9 Nisan tarihli ve AB Komisyonu üyeleri Apostolos Tzitzikostas (Ulaştırma) ile Dan Jorgensen’e (Enerji) gönderilen mektupta, ACI Europe Genel Direktörü Olivier Jankovec, durumun ilk bildirilenden daha kritik olduğunu belirterek özellikle gelecek yazın yoğun turizm sezonunda havayolu programlarının risk altında olduğuna dikkat çekti.

Financial Times’a göre, dünya jet yakıtı arzının yaklaşık yüzde 40’ı Hürmüz Boğazı üzerinden geçiyor. Corriere della Sera ise dikkat çekici bir ayrıntıyı paylaştı. Avrupa’daki bazı ülkelerin stratejik parafin rezervleri yalnızca sekiz ila 10 gün yetecek seviyede bulunuyor; bu sürenin ardından karne uygulamasına geçilmesi gerekebilir.

İtalya’da, tedarik zincirinde yaşanan aksaklıklar nedeniyle bazı havalimanlarının halihazırda bu acil önleme başvurduğu bildirildi. Öte yandan, bu hafta yürürlüğe giren ABD-İran ateşkesine rağmen fiyatlarda henüz bir rahatlama görülmedi. Hürmüz Boğazı’ndaki trafik sıkışıklığı sürerken, yaklaşık 170 milyon varil petrolün Basra Körfezi’nde beklediği ifade ediliyor.

Jet yakıtı fiyatı perşembe günü ton başına yaklaşık bin 573 dolara çıkarak çatışma öncesi seviyenin iki katını aştı. Bu artışın, Avrupa ekonomisinin geneli üzerinde ciddi bir yük oluşturabileceği değerlendiriliyor.

Jankovec, Corriere della Sera tarafından yayımlanan mektubunda, “Jet yakıtı kıtlığının kaçınılmaz sonucu olacak bağlantı kaybı, Avrupa ekonomisine ciddi zarar verecek ve yükselen petrol fiyatlarının makroekonomik etkilerini daha da ağırlaştıracaktır,” ifadelerini kullandı.

Nakliyecilerin talepleri: İzleme ve AB düzeyinde ortak alım

ACI Europe, perşembe günü gönderdiği mektupta Avrupa Komisyonu'ndan, havacılık yakıtı için AB genelinde ortak satın alma seçeneği dahil olmak üzere olağanüstü önlemleri değerlendirmesini istedi. Ayrıca rafinerilere, jet yakıtı üretimini diğer ürünlere karşı koruyacak hedefli yükümlülükler getirilmesi önerildi.

Kuruluş, önümüzdeki altı ay için üretim ve arz durumunun acilen haritalandırılması çağrısında bulunurken, şu anda merkezi bir izleme mekanizmasının bulunmadığına dikkat çekti.

Artan maliyetler halihazırda havayolu şirketlerini sefer azaltmaya zorluyor. Financial Times’ın haberine göre, Delta Air Lines kapasitesini yüzde 3,5 azaltmayı planlarken, LOT Polish Airlines ve Air New Zealand gibi şirketler daha az kârlı uçuşları iptal ediyor ve bilet fiyatlarını artırıyor.

Corriere della Sera, bağlantıların azalmasının, birçok üye ülke ekonomisinin dayandığı turizm ekosistemine ciddi zarar vereceğine de dikkat çekti.

Geçen ay krizi sınırlamak amacıyla stratejik petrol rezervlerinin serbest bırakılmasına karar veren Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) Başkanı ise mevcut durumu “tarihin en keskin enerji krizi” olarak nitelendirirken, küresel gıda güvenliği üzerinde de ağır etkiler yaratabileceği uyarısında bulundu.

Uzun süre tek bir topluluk gibi yaşayan yüzlerce şempanze, zamanla iki rakip gruba ayrıldı; bu ayrılık şimdi yetişkin erkeklerin ve yavruların öldürüldüğü ölümcül bir çatışma sürecine dönüştü.

Teksas Üniversitesi'nden araştırmacıların Science dergisinde yayımladığı yeni çalışma, bu “bölünme” ve ardından gelen şiddeti ilk kez ayrıntılı biçimde belgeledi.

Yıllarca tek topluluk gibi yaşadılar

Ngogo’daki şempanzeler 1995’ten bu yana sürekli gözlem altında.

Araştırmacılara göre topluluk, incelemenin ilk yaklaşık 20 yılında tek ve büyük bir sosyal yapı olarak varlığını sürdürdü. 1998 ile 2014 arasındaki dönemde şempanzeler yıl boyunca birbiriyle örtüşen kümeler halinde hareket ediyordu. Bilim insanlarının “Batı kümesi” ve “Merkez kümesi” olarak tanımladığı bu yapılar katı sınırlarla ayrılmış değildi; pek çok birey bir yıldan diğerine farklı kümelere geçebiliyordu.

Araştırmada, bazı bireylerin rastlantıdan daha sık biçimde aynı alt gruplarda yer alıp almadığını anlamak için özel bir yöntem kullanıldı. Bu inceleme, ileride Batı grubunun çekirdeğini oluşturacak üç yetişkin erkeğin erken dönemde bile sürekli birlikte hareket ettiğini ortaya koydu.

Yani kopuş aniden yaşanmış görünse de, ileride belirginleşecek hizalanmaların işaretleri yıllar öncesinden ortaya çıkmıştı.

Kırılma noktası 2015’te geldi

Araştırmaya göre ilk ciddi işaret 24 Haziran 2015’te geldi. O gün Batı ve Merkez kümelerinin üyeleri, grubun topraklarının orta kesiminde karşı karşıya geldi. Ancak daha önce olduğu gibi yeniden birleşmek yerine Batı kümesindeki şempanzeler kaçtı, Merkez grubundakiler ise onları kovaladı.

ABC Net'e konuşan araştırmacılar, iki tarafın bu karşılaşmadan sonra altı hafta boyunca birbirinden kaçındığını ve bunun daha önce hiç görülmediğini vurguladı.

Bu tarihten sonra grubun sosyal bölünmüşlüğü keskin biçimde arttı. 2015, akışkan tek bir topluluktan iki rakip yapıya geçişin başlangıcı oldu. 2018’e gelindiğinde ise sosyal ilişkiler, mekânsal hareketlilik ve üreme verileri artık kalıcı bir bölünmenin oluştuğunu açık biçimde gösteriyordu.

Araştırmacıların ifadesiyle, bir zamanlar ortak bölgenin merkezi olan yer zamanla iki grup arasında bir sınıra dönüştü.

Eski dostlar birbirine düşman oldu

Şempanzelerin dış gruplara yönelik ölümcül saldırılar düzenleyebildiği daha önce de biliniyordu. Jane Goodall’ın Tanzanya’daki klasik gözlemleri, şempanzelerde organize saldırganlığın ve bölgesel çatışmanın yeni bir olgu olmadığını ortaya koymuştu.

Ancak bu yeni çalışmayı dikkat çekici kılan nokta, şiddetin yabancılara değil, bir zamanlar aynı topluluğun parçası olan eski dostlara yönelmiş olması.

Bölünmenin ardından şiddet hızla arttı. Araştırmaya göre Batı grubundaki şempanzeler, Merkez grubuna karşı bir dizi “kolektif saldırı” gerçekleştirdi. Batı grubunun üyeleri rakip grubun bölgesine “toprak devriyeleri” düzenledi ve bu baskınlar en az altı yetişkin erkeğin ölümüne yol açtı.

Şiddet daha sonra yavrulara da yöneldi. Araştırmacılar, 2021’den itibaren ölümcül saldırganlığın bebek şempanzeleri de kapsadığını belirtiyor. Çalışmada toplam 144 bebek öldürme vakasının gözlendiği, ayrıca Batı grubundaki erkeklerin Merkez grubunun yavrularını öldürdüğüne dair üç ek vakanın çıkarımsal olarak tespit edildiği aktarıldı. Bu bulgular, çatışmanın yalnızca anlık veya sınırlı bir rekabet değil, topluluğun yeniden şekillenmesine eşlik eden uzun süreli ve organize bir süreç olduğunu düşündürüyor.

Bölünmenin arkasında ne olabilir?

Araştırmacılar, topluluğun neden parçalandığına ilişkin kesin bir yanıt vermiyor ancak birkaç olası etkene işaret ediyor. Bunların başında grubun olağanüstü büyüklüğü geliyor. Bir dönem yaklaşık 200 birey ve 30’dan fazla yetişkin erkekten oluşan bu yapı, beslenme kaynakları üzerinde baskıyı artırmış olabilir. Artan yiyecek rekabeti ve üreme rekabeti, sosyal bağları zayıflatmış olabilir.

Buna ek olarak, 2014 başlarında bazı şempanzelerin ölmesi sonrasında topluluk içindeki ilişkilerin sarsılmış olabileceği de değerlendiriliyor. Büyük ve karmaşık bir grubun içinde zaten mevcut olan alt ittifakların, bu kırılgan dönemde kalıcı cephelere dönüştüğü düşünülüyor.

İnsan davranışlarının kökenine dair yeni ipuçları

Araştırmayı yorumlayan uzmanlara göre bu çalışma, insan toplumlarında görülen iş birliği, empati, yas, rekabet ve şiddet gibi davranışların evrimsel köklerine dair güçlü bir pencere açıyor. İnsanlarla şempanzeler arasında DNA’nın yaklaşık yüzde 98-99’unun ortak olması, davranışsal benzerliklerin de tesadüf olmadığını düşündürüyor.

Araştırmanın en dikkat çekici sonuçlarından biri, grup içi ölümcül çatışmanın ortaya çıkması için ideoloji, din ya da insan toplumlarına özgü kültürel yapılara mutlaka ihtiyaç olmadığını göstermesi.

Çalışma, yalnızca sosyal bağlardaki değişim ve grup dinamiklerindeki kaymanın bile ağır ve kalıcı çatışmalar üretebildiğine işaret ediyor. Bu da insan toplumsal davranışlarının hem dayanışma hem de çatışma boyutunun, ortak evrimsel geçmişin çok daha derin katmanlarına uzandığını düşündürüyor.

ABD ordusuna bağlı Savunma İleri Araştırma Projeleri Ajansı (DARPA) tarafından yürütülen “Rads to Watts” programı kapsamında, Avalanche Energy adlı girişime 5,2 milyon dolarlık sözleşme verildi.

Amaç, yüksek enerjili nükleer radyasyonu doğrudan elektrik enerjisine dönüştürebilen yeni bir batarya teknolojisi geliştirmek.

Küçük boyutta yüksek güç

Radyoaktif pil fikri aslında yeni değil. Halihazırda var olan bu sistemler, radyoaktif maddelerin bozunması sırasında ortaya çıkan parçacıkları elektriğe çevirerek çalışıyor. En büyük avantajları ise son derece uzun ömürlü olmaları; bazıları onlarca yıl hatta yüzyıllar boyunca çalışabiliyor.

Ancak bugüne kadar en büyük sorun, bu pillerin enerji üretiminin epey düşük olmasıydı. Örneğin geleneksel lityum-iyon piller kilogram başına 200 ila 300 watt-saat enerji depolayabilirken, klasik “betavoltaik” piller genellikle mikrovat ila milivat seviyesinde enerji üretebiliyor.

Mars’taki Perseverance ve Curiosity uzay araçları gibi araçlarda kullanılan daha güçlü radyoizotop pilleri bile yaklaşık 45 kilogram ağırlığında olmasına rağmen sadece 110 watt enerji üretebiliyor.

Hedef 10 kat daha güçlü nükleer pil

DARPA’nın hedefi ise bu tabloyu değiştirmek. Kurum, kilogram başına 10 watt’tan fazla güç üretebilen bir radyoaktif pil geliştirilmesini istiyor. Bu, mevcut teknolojilere kıyasla büyük bir sıçrama olur.

Eğer başarılı olunursa, birkaç kilogram ağırlığındaki bir batarya ile bir dizüstü bilgisayarın aylarca çalıştırılabilmesi mümkün hale gelebilir. Ancak bu tür pillerin öncelikle uzay görevleri ve savunma uygulamalarında kullanılması planlanıyor.

Alfa parçacıklarıyla çalışan yeni sistem

Avalanche Energy’nin geliştirmesi beklenen sistem, klasik betavoltaik pillerden farklı olarak “alfavoltaik” teknolojiye dayanıyor. Yani enerji üretimi, beta parçacıkları yerine daha yüksek enerjili alfa parçacıklarının elektriğe dönüştürülmesiyle sağlanacak.

The Register'a göre, alfa parçacıkları daha güçlü olsa da insan sağlığı açısından daha tehlikeli. Ancak bu pillerin uzay gibi insanın doğrudan temas etmeyeceği ortamlarda kullanılacak olması bu riski azaltabilir.

Şirket ayrıca bu sistem için katı hal ve mikro-ölçekli çipler geliştiriyor. Bu çipler, radyasyon enerjisini yakalayıp elektriğe çevirirken aynı zamanda uzun süreli kullanımda bozulmaya karşı dayanıklı olacak şekilde tasarlanıyor.

Füzyon hedefiyle bağlantılı teknoloji

Avalanche Energy’nin bu projedeki çalışmaları, aslında daha büyük bir hedefin parçası: taşınabilir füzyon reaktörleri geliştirmek.

Şirketin “Orbitron” adını verdiği konsept tasarım, masaüstü boyutlarında bir füzyon reaktörü geliştirmeyi amaçlıyor. 1 ila 100 kilovat elektrik üretebileceği öngörülen bu sistemin; uzak bölgelerde, askeri uygulamalarda, ulaşımda ve hatta Ay yüzeyinde enerji kaynağı olarak kullanılabileceği belirtiliyor.

Her ne kadar şirket prototipler üzerinde çalıştığını açıklasa da, net enerji kazancı sağlayan bir sistem henüz ortaya konmuş değil. Uzmanlara göre bu tür kompakt füzyon reaktörlerinin pratik kullanıma ulaşması onlarca yıl alabilir.

İnsanlı uzay yolculukları, bilimsel gelişmelere önemli katkılar sağlarken ülkeler arasında uzay alanındaki rekabeti de artırıyor.

20. yüzyılın ortalarından itibaren hız kazanan uzay çalışmaları, keşiflerin yanı sıra teknolojik ilerlemeyi de beraberinde getirdi. Bu süreçte öncü olma isteği, ülkeleri uzay araştırmalarında daha fazla yatırım yapmaya yöneltti.

Birleşmiş Milletler (BM), insanlı uzay yolculuklarının önemine dikkati çekmek amacıyla ilk insanlı uçuşun gerçekleştirildiği 12 Nisan'ı, "Uluslararası İnsanlı Uzay Yolculuğu Günü" olarak kutluyor.

AA muhabiri, insanlı uzay yolculuklarının gelişimini ve bu alandaki rekabeti derledi.

UZAY YOLCULUĞUNUN BAŞLANGICI

Uzay çalışmalarında ilk büyük adım, eski Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği'nin (SSCB) 1957'de Sputnik 1 uydusunu yörüngeye göndermesiyle atıldı.

Bu gelişme, başta ABD ve SSCB olmak üzere birçok ülke arasında uzay yarışını başlattı.

Sovyet kozmonot Yuri Gagarin'in 1961'de uzaya çıkan ilk insan olması, insanlığın uzay çağını başlatan önemli dönüm noktası oldu.

Sovyet astronot Valentina Tereshkova'nın 1963'te Dünya'nın yörüngesine çıkan ilk kadın olmasıyla bu alandaki başarılar genişledi.

ABD'NİN UZAY PROGRAMLARI

Soğuk Savaş döneminde ABD ile SSCB arasındaki rekabet, uzay çalışmalarını da etkiledi. ABD, bu alanda Mercury, Gemini ve Apollo programlarını başlattı.

Alan Shepard 1961'de uzaya çıkan ilk Amerikalı astronot olurken Neil Armstrong 1969'da Ay'a ayak basan ilk insan olarak tarihe geçti.

Ay'a indiğinde, hafızalara kazınan "Bir insan için küçük, insanlık için büyük bir adım." ifadesini kullanan Armstrong, insanlı uzay yolculuklarının genel anlamda insanlığın gelişimi için önemine vurgu yaptı.

Astronot Eugene Cernan'ın 1972'de Ay'da yürüyen son insan olmasıyla, Ay görevleri bir süreliğine sona erdi.

ARTEMİS PROGRAMI

NASA, yaklaşık yarım asırlık aranın ardından Artemis Programı kapsamında astronotları yeniden Ay'a göndermeye hazırlanıyor.

Programın ilk adımı olan Artemis I görevi, 2022'de mürettebatsız gerçekleştirilirken Orion uzay aracı, Ay yörüngesinde görevini tamamlayarak Dünya'ya başarıyla döndü.

Programın ikinci aşaması Artemis II misyonu 1 Nisan'da Kennedy Uzay Merkezi'nden yapılan fırlatmayla başladı.

Toplam 4 kişiden oluşan ekip, görev süresince uzay aracındaki sistemleri test edecek, Ay'ın daha önce görülmeyen kısımlarını görüntüleyecek ve gelecek misyonlarda iniş yapılabilecek bölgeleri araştıracak.

Görev sırasında mürettebat, Dünya'dan yaklaşık 406 bin kilometre uzaklaşarak insanlı uzay uçuşlarında bugüne kadar ulaşılan en uzak mesafeye erişti.

NASA, bu mesafenin Apollo 13 görevinde kırılan rekoru aştığını belirterek Artemis II'yi insanlı Ay keşifleri açısından yeni bir dönüm noktası olarak nitelendirdi.

Programın bir sonraki aşaması olan Artemis III kapsamında ise Ay'ın güney kutbuna ilk kez insanlı iniş yapılması hedefleniyor.

ULUSLARARASI İŞBİRLİKLERİ

ABD, Rusya, Japonya, Kanada ve Avrupa uzay ajanslarının ortak çalışmasıyla 1990'larda inşa edilen Uluslararası Uzay İstasyonu (ISS), farklı ülkelerden bilim insanlarını bir araya getiren önemli bir araştırma platformu olarak öne çıkıyor.

2000 yılında ilk mürettebatın istasyona ulaşmasından bu yana ISS'de 270'ten fazla astronot görev yaptı.

Öte yandan Çin, 2003'te Yang Liwei ile ilk insanlı uzay uçuşunu gerçekleştirirken Hindistan'ın da gelecek yıllarda ilk insanlı görevini hayata geçirmeyi planladığı bildiriliyor.

Bilim insanları ve park yöneticileri gerçek kuş türlerini yakından taklit eden robotik yapay kuşlara giderek daha fazla yöneliyor. Bunlar, özellikle kuş türlerinin doğal yaşam alanlarından uzaklaştırıldığı ve popülasyonlarında keskin düşüş görülen bölgelere yerleştirilecek. En gelişmiş projelerden biri Wyoming'deki Grand Teton Ulusal Parkı'nda yürütülüyor ve yaban hayatını daha güvenli ve restore edilmiş bir habitat içinde toplanmaya teşvik etmeyi amaçlıyor.

Yapay kuşlar, Wyoming Av ve Balıkçılık Departmanı'nın sağladığı tüyler gibi gerçekçi dokunuşlar içerirken, diğerleri TJ Maxx'in beyaz battaniyesi ve HelloFresh yemek setinden alınan köpük gibi daha doğaçlama malzemelerden yapıldı. Bölgedeki lise öğrencilerinin makineleri yapmasına yardım eden robotik eğitmeni Gary Duquette, WyoFile'a bunların "bir nevi Frankenbird" olduğunu söyledi.

Robot orman tavukları, kuşların çarpıcı kur yapma davranışlarını taklit edecek şekilde programlandı. Dans benzeri hareketler yapıyor ve kaydedilmiş çiftleşme çağrısı seslerini senkronize halde çıkarıyorlar. Duquette, makinelerin "bir bakıma üç kere döndükten sonra üç kere kanat çırpma hareketleri yaptığını" açıkladı.

SFGate'e konuşan park sözcüsü Emily Davis, bu cihazların aktif bir üreme alanını simüle ederek "bu aktiviteyi başlatmasının" beklendiğini ve böylece gerçek adaçayı orman tavuklarının restore edilen alanda görünmeye ve yuva kurmaya başlamasının umulduğunu söyledi. Yavrular çiftleşme alanlarının yakınında yetiştirildiğinden, hayvanların ilgisi başarıyla çekilirse yerel popülasyonlar kademeli şekilde yeniden oluşturabilir.

WyoFile'a göre, 1965'ten bu yana ABD'nin batısındaki orman tavuğu sayısı yaklaşık yüzde 80 azaldı. Yayın kuruluşu, Jackson Hole'daki bir üreme alanında erkek adaçayı orman tavuğu sayısının 1950'de 73'ken geçen yıl sadece üçe düştüğünü bildiriyor.

Bu türün sayısındaki azalma, kısmen habitat kaybı ve insan faaliyetlerinden kaynaklanıyor. Parkın güney bölgesinde bir zamanlar verimli olan sagebrush (Kuzey Amerika'ya özgü odunsu bir tür çalı bitkisi -çn.) düzlüklerinin, onlarca yıldır sığır otlatılması nedeniyle tahrip olması nedeniyle hayvanların besin kaynakları ve barınak alanları azaldı.

Otlatma faaliyetlerinin sonlandırılmasına ve yıllardır süren restorasyon çalışmalarına rağmen zorluklar devam ediyor. Bir ulusal park içindeki tek havalimanı olan yakındaki Jackson Hole Havalimanı da riskler yaratıyor. Davis'e göre 1990'la 2013 arasında uçaklarla bağlantılı kazalarda 32 kuş öldü.

Yapay kuşlar, Wyoming Av ve Balıkçılık Departmanı tarafından sağlanan tüyler gibi gerçekçi malzemelerin yanı sıra battaniye ve köpük bloklar gibi doğaçlama malzemelerle yapıldı (NPS Photos/McKinney)

Robotik eğitmeni Gary Duquette, robotları "bir nevi Frankenbird" diye tanımladı (NPS Photos/McKinney)

Park yetkilileri ve havalimanı personeli, bu riskleri azaltmak için pistlerin güneyindeki yaklaşık 400 dönümlük eski otlak alanı yenileme, yerel bitki örtüsünü tekrar canlandırma ve açık üreme alanlarını koruma çalışmaları yürütüyor.

Yayın kuruluşuna konuşan Davis, "Restorasyonun zorluklarından biri, harika bir habitat yaratsak bile yaban hayatının her zaman çabucak ortaya çıkmaması" dedi.

Mayıs ortasına kadar sürecek bu yılki üreme sezonunda araştırmacılar, uzaktan kameralar kullanarak gerçek adaçayı orman tavuklarının robotik gösterilere tepki verip vermediğini ve yenilenen çiftleşme alanlarına geri dönüp dönmediğini takip ediyor.

Yetkililer bu girişim başarılı olursa, nihayetinde benzer robotik sistemlerin yaban hayatı yönetiminde zorluklar yaşayan diğer ulusal parklarda da kullanılabileceğini söylüyor.

Bazı yollar yoğun kar yağışı yüzünden trafiğe kapatıldı..

Alsancak sakini Avukat Turan Rahvancıoğlu Alsancak Özgürlük Parkı'ndaki kafenin kapanma kuralına rağmen açık olduğunu video ile paylaştı

Kanser hastası bir vatandaşımızın sosyal mesafenin sıfır olduğu toplu taşıma aracındaki doluluğa şikayeti ve şöförün kaba tavrı!

Serdar Denktaş BRT'de yayınlanan Levent Kutay'ın sunduğu "BURASI ÖNEMLİ"adlı programa konuk oldu..