Ankara Çankaya Köşkü'nde bir akşam yemeğinde dile getirilen ve Türkiye'nin geleceğini şekillendiren bu karar, ertesi gün TBMM’de kabul edilerek yeni Türk devletinin yönetim biçimini resmen belirledi.

Cumhuriyet'e uzanan yol, Mustafa Kemal Atatürk'ün 19 Mayıs 1919'da Samsun'a çıkmasıyla başlayan Milli Mücadele yıllarında şekillendi.

Atatürk, Erzurum Kongresi sırasında Mazhar Müfit Kansu'ya zaferin ardından kurulacak hükümet şeklinin Cumhuriyet olacağını ifade etti. Ancak bu düşüncesini, dönemin şartları nedeniyle bir süre açıklamadı.

23 Nisan 1920'de TBMM'nin açılmasıyla millet egemenliğine dayanan yeni yönetimin temelleri atıldı.

24 Temmuz 1923'te Lozan Barış Antlaşması'nın imzalanmasıyla Türkiye'nin bağımsızlığının uluslararası alanda tanınmasının ardından, 13 Ekim'de Ankara'nın başkent ilan edilmesi yeni devletin siyasi ve idari yapılanmasında önemli bir adım oldu.

Ancak savaş meydanlarında kazanılan zaferlerin ardından kurulan yeni devletin yönetim şeklinin açıkça belirlenmesi ve devlet başkanlığı meselesinin çözüme kavuşturulması gerekiyordu.

27 Ekim 1923'te İcra Vekilleri Heyeti'nin istifası ve yeni hükümetin kurulamamasıyla ortaya çıkan siyasi bunalım, devlet yönetiminde yeni bir düzenlemeyi gündeme getirdi.

- Çankaya'da tarihe geçen akşam

Takvimler 28 Ekim 1923'ü gösterdiğinde Ankara, Türk siyasi tarihinin en önemli kararlarından birine tanıklık etmeye hazırlanıyordu.

Mustafa Kemal Paşa, o akşam yakın çalışma arkadaşlarını Çankaya Köşkü'nde yemeğe davet etti.

Latife Hanım'ın hazırlattığı sofrada İsmet Paşa, Kazım Paşa, Fethi Bey, Kemalettin Sami Paşa, Halit Paşa, Fuat Bey ve Ruşen Eşref Bey'in de aralarında bulunduğu isimler bir araya geldi.

Mustafa Kemal Paşa, uzun süredir zihninde şekillendirdiği Cumhuriyet'in ilanı kararını o akşam arkadaşlarıyla paylaştı.

Atatürk, yıllar sonra Nutuk'ta o tarihi akşamı şu sözlerle anlattı:

"Gece olmuştu... Çankaya'ya gitmek üzere Meclis binasından ayrılırken, koridorlarda beni beklemekte olan Kemalettin Sami ve Halit Paşa'lara rastladım. Ali Fuat Paşa, Ankara'dan hareket ederken bunların Ankara'ya geldiklerini o günkü gazetede 'Bir Uğurlama ve Bir Karşılama' başlığı altında okumuştum. Daha kendileriyle görüşmemiştim. Benimle konuşmak üzere geç vakte kadar orada beklediklerini anlayınca, akşam yemeğine gelmelerini, Milli Savunma Bakanı Kazım Paşa vasıtasıyla kendilerine bildirdim.

İsmet Paşa ile Kazım Paşa'ya ve Fethi Bey'e de Çankaya'ya benimle birlikte gelmelerini söyledim. Çankaya'ya gittiğim zaman, orada, beni görmek üzere gelmiş bulunan Rize Milletvekili Fuat, Afyonkarahisar Milletvekili Ruşen Eşref Bey'lerle karşılaştım. Onları da yemeğe alıkoydum. Yemek sırasında 'Yarın Cumhuriyet ilan edeceğiz' dedim. Orada bulunan arkadaşlar, derhal düşünceme katıldılar. Yemeği bıraktık. O dakikadan itibaren, nasıl hareket edileceği konusunda kısa bir program belirledim ve arkadaşları görevlendirdim."

Yemeğin ardından Mustafa Kemal Paşa, İsmet Paşa ile birlikte 1921 Anayasası'nın bazı maddelerini değiştiren kanun teklifini hazırladı.

Böylece Çankaya Köşkü'nde açıklanan karar, ertesi gün Meclis'in önüne gelecek anayasal düzenlemeye dönüştü.

- Cumhuriyet saat 20.30'da ilan edildi

29 Ekim 1923 Pazartesi günü TBMM, Türk milletinin geleceğinde yeni bir sayfa açacak tarihi görüşmelere sahne oldu.

Anadolu Ajansının arşivinde yer alan dönemin Fransızca bültenlerine göre, Meclis saat 18.00'de toplandı.

Anayasa Komisyonunca hazırlanan ve Cumhuriyet'in ilanını öngören teklif, görüşülmek üzere Meclis gündemine alındı.

Görüşmeler sırasında söz alan Yunus Nadi Bey, Cumhuriyet'in ilanının gerekliliğine ilişkin değerlendirmelerde bulunurken, diğer milletvekilleri de yeni yönetim biçimine ilişkin görüşlerini dile getirdi.

Yapılan görüşmelerin ardından 1921 Anayasası'nda değişikliğe gidilerek "Türkiye Devleti'nin şekli hükümeti Cumhuriyet'tir." hükmü kabul edildi.

Saatler 20.30'u gösterdiğinde, oturuma katılan 158 milletvekilinin tamamının oyuyla Cumhuriyet ilan edildi.

Mecliste alınan tarihi karar, "Yaşasın Cumhuriyet" sesleri ve alkışlarla karşılandı.

Böylece 23 Nisan 1920'de TBMM'nin açılmasıyla temelleri atılan milli egemenlik anlayışı, devletin yönetim biçiminde de açıkça karşılık buldu.

- "Türkiye Cumhuriyeti mesut, muvaffak ve muzaffer olacaktır"

Cumhuriyet'in ilanının ardından aynı gün Cumhurbaşkanlığı seçimine geçildi.

Yapılan gizli oylamada 158 milletvekilinin tamamının oyunu alan Gazi Mustafa Kemal Paşa, Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk cumhurbaşkanı seçildi.

Cumhurbaşkanı unvanıyla ilk kez Meclis kürsüsüne çıkan Atatürk, Türk milletinin bağımsızlık mücadelesinde gösterdiği kararlılığa dikkati çekerek, yeni devletin geleceğine ilişkin inancını dile getirdi.

Atatürk, tarihi konuşmasını "Türkiye Cumhuriyeti mesut, muvaffak ve muzaffer olacaktır." sözleriyle tamamladı.

Cumhuriyet'in ilanıyla devlet başkanlığı meselesi çözüme kavuşturulurken, hükümetin kuruluş şekli de yeniden düzenlendi. İlk hükümeti kurmakla İsmet Paşa görevlendirildi, Fethi Bey ise TBMM Başkanlığına seçildi.

Cumhuriyet'in ilanı, 29 Ekim gecesi ve ertesi gün vatandaşlar tarafından kutlandı. 26 Ekim 1924'te yayımlanan kararname ile Cumhuriyet'in ilanının, 101 pare top atışı yapılması ve düzenlenecek etkinliklerle kutlanmasına karar verildi.

19 Nisan 1925'te kabul edilen kanun teklifiyle yeni Türk devletinin Mustafa Kemal Atatürk önderliğinde yüzünü çağdaşlaşma ve demokrasiye çevirmesiyle 29 Ekim, 1925 yılından bu yana "milli bayram" olarak kutlanmaya başlandı.

Çankaya Köşkü'nde 28 Ekim 1923 akşamı söylenen "Yarın Cumhuriyet ilan edeceğiz" sözü, 103 yıl sonra da Cumhuriyet'in kuruluşuna uzanan tarihi sürecin simge ifadelerinden biri olmayı sürdürüyor.

Açıklamada, sel, taşkın, dolu yağışı, yıldırım düşmesi, yağış anında kuvvetli rüzgâr gibi yaşanabilecek olumsuzluklara karşı yetkililerin ve vatandaşların tedbirli olması tavsiye edildi.

Rüzgar, genellikle kuzeyli yönlerden orta kuvvette, bugün kuvvetli olarak esecek.

Fitch Ratings'ten yapılan açıklamada, kuruluşun son Küresel Risk Görünümü raporunun yayımlanmasından bu yana küresel kredi risk ortamının kötüleştiği, 2026'nın üçüncü çeyreğinde temel risklerin tamamında kötüleşme eğilimi gözlendiği belirtildi.

Piyasa göstergelerinin uyarı sinyalleri verdiği aktarılan açıklamada, tahvil getirilerindeki artışın reel faizlerdeki yükselişi yansıttığı ve hisse senedi piyasalarının son birkaç ayda yapay zeka yatırımlarında aşırıya kaçılmış olabileceğine ilişkin soru işaretlerinin arttığını gösterdiği ifade edildi.

Açıklamada, ABD Merkez Bankasında (Fed) yeni başkanın daha "şahin" bir para politikası duruşu benimsediğine dikkati çekilerek, Fed'in eylülde 3 yılın ardından ilk kez oy birliğiyle faiz artırma kararı aldığı hatırlatıldı.

Fitch'in açıklamasında, bu yıl bir faiz artırımı daha yapılabileceği beklentisi hesaba katılarak politika faizi tahmininin 2027 boyunca yüzde 4,25 olarak güncellendiği aktarıldı.

Fitch'in temel senaryosunda tahvil getirilerinin istikrar kazanmasının ve ABD'nin 10 yıllık tahvil faizinin 2027 sonuna kadar yüzde 4,8'e gerilemesinin öngörüldüğü belirtilen açıklamada, ancak getirilerin tahminlerin üzerinde gerçekleşmesi riskinin bulunduğu ifade edildi.

Açıklamada, Hürmüz Boğazı üzerinden petrol sevkiyatındaki aksamaların 2027'nin ilk çeyreğinin ötesinde devam etmesi halinde, temel senaryoda öngörülenden daha yüksek petrol fiyatlarının görülebileceğine işaret edilerek, başka etkenlerin de tahvil getirilerinin beklentilerin üzerine çıkmasına neden olabileceği kaydedildi.

Yapay zeka bağlantılı yatırımlardaki hızlı büyümenin, kredi riskleri açısından temel gündem maddelerinden biri olmaya devam edeceği vurgulandı.

Yapay zekadan uzun vadede gelir elde etme beklentilerinin önemli ölçüde yeniden değerlendirilmesinin sermaye harcamalarında keskin bir düşüşe yol açabileceği belirtilen açıklamada, böyle bir gelişmenin yapay zeka değer zincirindeki şirketler ve daha geniş sermaye piyasaları üzerinde etkileri olabileceği ifade edildi.

Açıklamada, ertelenen maçların oynanacağı tarih ve saatlerin sonradan duyurulacağı ifade edildi.

Gazete, bu yıl doğaya 75 bin keklik ve 200 tavşan salındığını belirtirken, her avcının her av günü için bir tavşan, bir turaç ve dört keklik kotası bulunduğunu yazdı.

37 bin avcının katılması beklenen av sezonunda avcıların avladığı hayvanları “Artemis Cy” uygulamasından sisteme işlemesi gerektiği ifade edildi.

Jeopolitik çalkantılar nedeniyle Avrupa'nın bir kez daha enerji kriziyle karşı karşıya kaldığını belirten Jorgensen, Rusya-Ukrayna savaşının başladığı dönemde olduğu gibi tekrar ham petrol ve petrol ürünlerinin fiyatlarının dünya genelinde önemli ölçüde arttığını söyledi.

Jorgensen, AB'de hızla yükselen akaryakıt faturalarının şirketleri ve hane halklarını zorladığına dikkati çekti.

Rafinerilerin, jet yakıtı dahil piyasanın ihtiyaç duyduğu yakıtları üreterek arz güvenliğinin sağlanmasında hayati rol oynadığını vurgulayan Jorgensen, "Küresel dizel piyasasındaki arz sıkışıklığının 2027'nin ilerleyen dönemlerine kadar sürmesini bekliyoruz. Bu da fiyatların yüksek kalmasına yol açacak." dedi.

Jorgensen, Avrupa'nın zorlu jeopolitik koşullar ve acil güvenlik ihtiyaçları karşısında vatandaşları, işletmeleri ve savunması için güvenilir ve uygun fiyatlı yakıt tedarikini sağlaması gerektiğini ifade etti.

-AB'deki rafinerilerin dörtte biri kapandı

AB Komisyonu'nun bu amaçla Avrupa'daki rafinerilerle diyalog başlattığını belirten Jorgensen, son 20 yılda AB'deki rafinerilerin yaklaşık dörtte birinin kapandığını ve Birlik içindeki rafinaj kapasitesinin yaklaşık yüzde 10 azaldığını aktardı.

Jorgensen, Avrupa'da sektörden yatırımların çekilmesinin hızlandığına işaret ederek, "Bu kriz bir uyarı niteliğinde. Bu eğilimi tersine çevirmeli, Avrupa'da bugün ve gelecekte yeterli ve esnek rafinaj kapasitesine sahip olmamızı sağlamalıyız." diye konuştu.

Konunun ekonomik rekabet gücünün yanı sıra güvenlikle de ilgili olduğunu vurgulayan Jorgensen, "Bağımlılıkların tehlikeli olduğunu çok iyi biliyoruz." ifadesini kullandı.

Jorgensen, "Bu kışın zor geçeceğini biliyoruz. Vatandaşlarımız ve genel olarak ekonomimiz açısından zor olacak." değerlendirmesinde bulundu.

Enerji fiyatlarını yapısal olarak ve uzun vadede düşürmeye yönelik çalışmaların sürdüğünü belirten Jorgensen, fiyat artışlarının acil etkilerini ele almak için üye ülkeler ve enerji sektörüyle yakın işbirliği içinde çalıştıklarını söyledi.

-Rafinerilerde üretimin artırılması hedefleniyor

Jorgensen, rafineri temsilcileriyle yapılan görüşmenin verimli geçtiğini, çalışmaların teknik düzeyde sürdürüleceğini ve ilerlemeyi değerlendirmek üzere gelecek yılın başında yeniden bir araya geleceklerini bildirdi.

Avrupa'daki rafinaj tesislerinin üretimini artırmak için çalışacaklarını dile getiren Jorgensen, sektörün değerlendirilmesi gereken bazı öneriler sunduğunu aktardı.

Jorgensen, akaryakıt fiyatlarının düşürülmesinin kısa vadede şirketler ve vatandaşlar üzerindeki baskıyı hafifletmek açısından çok önemli olduğunu ifade etti.

Motorin ve jet yakıtının ulaşım, ekonomi ve savunma için hayati önem taşıdığını belirten Jorgensen, AB'nin karbonsuzlaşma sürecinde yeterli yakıt üretimini ve rafinaj sektörünün uzun vadede varlığını sürdürmesini destekleyen bir ortam oluşturulması gerektiğini söyledi.

Rafinerilerin ve sektöre yeni giren şirketlerin daha fazla biyoyakıt ve e-yakıt üretimine yönelmesi gerektiğini ifade eden Jorgensen, yenilenebilir sıvı yakıt üretiminin Avrupa'nın rafinaj kapasitesindeki azalmanın bir kısmını şimdiden telafi ettiğini kaydetti.

Jorgensen, bu üretimin gelecek yıllarda yakıt ithalatından kaynaklanan risklerin azaltılmasına yardımcı olacağını, sektörün dönüşümü ve AB'nin güvenlik hedeflerine katkısı konusunda iklim hedefleriyle uyumlu ortak bir yol haritası hazırlayacaklarını anlattı.

Jorgensen, AB'nin uzun vadeli stratejisinin fosil yakıtlardan uzaklaşmak olduğunu ve 2050'de karbon nötr olmayı hedeflediğini anımsattı.

İnsanların halen içten yanmalı motorlu araçlar kullandığına, konutlarda ısınma için doğal gaz ve petrol kullanıldığına işaret eden Jorgensen, uzun vadeli dönüşüm sürdürülürken kısa vadede rafinerilerin desteklenmesi konusunda denge kurulması gerektiğini dile getirdi.

- Yakıtın piyasada olması yeterli değil

Jorgensen, mevcut durumda arz güvenliği sorunu yaşanmasının beklenmediğini ancak bunun yakıt fiyatlarının karşılanabilirliği sorununu ortadan kaldırmadığını vurguladı.

Yakıt almaya veya evini ısıtmaya gücü yetmeyen vatandaşlar ile işletmelerin durumuna dikkati çeken Jorgensen, "Satın almaya güçleri yetmiyorsa yakıtın piyasada mevcut olması onlar için bir fark yaratmıyor." dedi.

Jorgensen, bazı teknik gerekliliklerin geçici ve hedefli biçimde esnetilmesinin değerlendirilebileceğini ancak bu adımların işe yaradığından ve başka sorunlara yol açmadığından emin olunması gerektiğini söyledi.

Talebin azaltılmasının etksine değinen Jorgensen, enerji verimliliği önlemleri ve fosil yakıtlardan elektrifikasyona geçişin birlikte uygulanmasının sonuç verdiğini kaydetti.

Farklı sınıf düzeyleri arasında iş birliği ve ortak üretim

Mimarlık ve İç Mimarlık öğrencilerinin farklı sınıf düzeylerinden oluşturulan karma gruplar halinde bir araya geldiği atölyede öğrenciler, kendilerine sunulan malzemeleri kullanarak uçurtmalar tasarladı, üretti ve uçurdu. Etkinlik aracılığıyla öğrenciler arasında iletişim ve etkileşimin geliştirilmesi, iş birliğine dayalı öğrenmenin desteklenmesi ve ortak üretim kültürünün güçlendirilmesi hedeflendi. Atölye sürecinde öğrenciler, tasarım fikirlerini uygulamaya aktararak taşıyıcı sistem, yüzey, malzeme ve bağlam arasındaki ilişkileri deneyimleyerek keşfetme fırsatı buldu. Uygulama temelli öğrenme yaklaşımıyla gerçekleştirilen çalışma, öğrencilerin yaratıcı düşünme, problem çözme ve tasarım becerilerini geliştirmelerine katkı sağlarken farklı sınıf düzeyleri arasında bilgi ve deneyim paylaşımını da destekledi.

Etkinlik, uygulama temelli tasarım eğitimine katkı sağlayan ve öğrencilerin tasarım süreçlerine farklı perspektiflerden yaklaşmalarını teşvik eden yenilikçi bir çalışma olarak öne çıktı.

Gazetede, BM Genel Sekreteri’nin önceliğinin taraflar arasında güven artırıcı önlemler konusunda uzlaşı sağlanması olduğu belirtilerek, henüz tarafları 5+1’e götürecek yedi ayrı güven artırıcı önlemden hiçbiri üzerinde ilerleme kaydedilememişken, daha karmaşık ve uzun müzakereler gerektirecek yeni önerilerin gündeme getirilmesinin süreci zorlaştırdığı görüşü dile getirildi.

Gazete ayrıca, Rum lider Hristodulidis’in müzakerelerin yeniden başlamasını istediğini söylemesine rağmen BM’nin önerdiği güven artırıcı önlemler üzerinde anlaşma sağlamaya odaklanması gerektiğini, her hafta yeni öneriler ortaya atmasının gerçek önlemler üzerinde sağlanacak mutabakatı geciktirdiğinin farkına varması gerektiğini ekledi.

Kıbrıs Türk halkının ada üzerinde ve etrafındaki denizlerde bulunan doğal kaynakların ortak sahibi olduğu ve Rum Yönetimi’nin Kıbrıs Türk halkını temsil etme ve bu kaynaklar hakkında onun adına karar alma yetkisinin bulunmadığı belirtilen açıklamada, “Bu hususta evvelce yaptığımız açıklamalarda ortaya konulan tutumumuz geçerliliğini korumaktadır.” denildi.

Açıklamada, GKRY ile işbirliği yapan uluslararası şirketleri, adadaki ve bölgedeki siyasi gerçekleri göz önünde bulundurmaya, Kıbrıs Türk halkının haklarını gasp eden girişimlerde yer almanın doğuracağı “menfi” sonuçları dikkate almaya davet edildi.

Açıklamada, KKTC’nin, Anavatan Türkiye ile tam eşgüdüm ve dayanışma içinde, Kıbrıs Türk halkının Doğu Akdeniz’deki meşru hak ve menfaatlerini kararlılıkla korumayı sürdüreceği bir kez daha vurgulandı.

Birmingham Üniversitesi'nden araştırmacılar, GRB 220706A diye adlandırılan muazzam gama ışını patlamasının (GIP), bugüne kadar kaydedilen herhangi bir GIP'den 20 gün daha uzun süre aktif kaldığını söylüyor.

Evrendeki en güçlü patlamalar olan GIP'ler, Güneş'in tüm ömrü boyunca yayacağı enerjiden daha fazlasını birkaç saniye içinde serbest bırakır.

Büyük kütleli bir yıldızın yakıtını tüketip kendi üzerine çökerek kara deliğe dönüşmesi sonucu gerçekleşebilecek bu patlamalar, genellikle kısa ömürlüdür ve birkaç milisaniyeden birkaç dakikaya kadar sürebilir.

Merkezdeki enerji kaynağı genellikle hızla tükenir ancak nadir görülen ultra uzun GIP türü, daha uzun süre boyunca yüksek enerjili parlamalar üretmeye devam edebilir.

Birmingham Üniversitesi Fizik ve Astronomi Fakültesi'nden Benjamin Gompertz, Space.com'a yaptığı açıklamada, "GIP kaynağının kendi referans sistemine göre yaklaşık 27 gün sonra parlamalar gözlemlememiz, devam eden aktif bir süreç olduğunu gösteriyor ve bu, bilinen örneklemde eşi benzeri görülmemiş bir durum" diyor.

Gecikmeli parlamalarla ilgili önceki rekor, GIP'den yaklaşık 6 gün sonraydı.

Büyük kütleli bir yıldızın çökerek bir kara deliğe dönüşmesiyle güçlü gama ışını patlamaları meydana gelebilir (NASA)

Bu patlamadaki yıldızın daha önce bu tür olaylarda gözlemlenen yıldızlardan çok daha büyük olması, olası bir açıklama sunabilir.

Dr. Gompertz, Güneş'in yarıçapının bin katı büyüklüğe sahip mavi üstdev diye bilinen bir yıldız türünün, GRB 220706A'yı mümkün kılmış olabileceğini öne sürüyor.

Dr. Gompertz, "Patlamayı tetikleyen temel mekanizmanın ne olduğunu bilmiyoruz ve olayı bu kadar ilgi çekici kılan şey de bu" ifadelerini kullanıyor.

Süpernova görmemiz, bir yıldızın çöktüğünü gösteriyor ve bu, GIP'ler için standart enerji kaynağı ancak aşırı geç parlamayı veya olağandışı parlaklıktaki süpernovayı tam açıklamıyor. Bunu, önceki olaylar üzerinden bir dereceye kadar yorumlayabiliriz.

Gama ışını patlamaları (GIP'ler), çoğunlukla kendi üstlerine çökerek kara deliğe dönüşen yıldızların patlamasıyla ilişkilendiriliyor. Sanatçı illüstrasyonunda gösterildiği gibi, patlama sırasında çok yüksek hızda hareket eden maddeden oluşan iki jet dışarı fırlar (ESO/A. Roquette)

Araştırmacılar, ultra uzun GIP'lere dair gelecekteki gözlemlerin, bu kozmik fenomeni daha iyi anlamalarına yardımcı olmasını umuyor.

2024'te fırlatılan Einstein Probe, bu çabaları desteklemede kritik bir araç olabilir. X ışını uzay teleskobu, daha önce gözlemlenmesi imkansız olan bu tür olayları izleyebilecek donanıma sahip.

Son bulgular, "GRB 220706A: a gamma-ray burst with a month-long engine and a luminous supernova" (GRB 220706A: Bir ay süren bir gama ışını patlaması ve parlak bir süpernova) başlıklı bir çalışmada yayımlandı.

Gerekli işleri başka zamana bırakmayı içeren kaçıngan bir başa çıkma mekanizması olan erteleme davranışı, hepimizi alt edebilir. Virginia Üniversitesi'ne göre araştırmalar, insanların yüzde 85 ila 95'inin işlerini zaman zaman ertelediğini söylediğini gösteriyor. Şikago'daki DePaul Üniversitesi'nde psikoloji alanında öğretim üyesi olan Dr. Joseph Ferrari de toplumun yaklaşık yüzde 20'sinin kronik erteleyici olduğunu belirtiyor.

Ancak uzmanların bu davranışla mücadele etmek için önerdiği çeşitli yöntemler var. Sadece düşünce yapınızı değiştirmek bile bir fark yaratmaya yetebilir.

Sticky Habits kitabının yazarı Monica Packer, Utah'taki KSL'e yaptığı açıklamada "Herkes işlerini erteler ve bu gayet insani bir eğilim" diyor.

Bu durumda kalmak zorunda değiliz ve önce bunu etkisiz hale getirerek başlarsak, üstesinden gelebiliriz.

Sadece başlayın

Boş vaktinizin olmasını veya mükemmel koşulları beklemek yerine direkt işe başlamak, yolun yarısı.

North Carolina Üniversitesi Chapel Hill kampüsü, ertelediğiniz her ne varsa bunun üstesinden gelmek için verimli bir ortam oluşturmanın yardımcı olabileceğini belirtiyor. Bu, çalışmak veya telefon görüşmesi yapmak için sessiz bir yer bulmak anlamına gelebilir ancak yer seçimine veya masayı toplamaya çok fazla zaman harcamayın.

Rutgers Üniversitesi'nden Yardımcı Doçent Dr. Katrina Monton, temmuzda The New York Times'a yaptığı açıklamada, "İşe başladığınız anda işin kendisinin sizi motive etmeye başladığını görüyoruz" demişti.

Ruh halinizi yönetin

Uzmanlar, erteleme davranışının büyük ölçüde ruh halimizle bağlantılı olduğunu söylüyor.

Cleveland Clinic'ten klinik psikolog Becky Bikat Tilahun yaptığı açıklamada, "[Psikolog] Timothy Pychyl'in de dediği gibi, 'Erteleme bir zaman yönetimi sorunu değil, bir duygu yönetimi sorunu'" ifadelerini kullanıyor.

İnsanlar, kendinden şüphe duyma ve keyif almadıkları şeylere ilgisizlik gibi, görevle ilgili olumsuz duygular nedeniyle işlerini erteleyebilir. Georgetown Üniversitesi, ertelemenin ruh halini veya stresi düzenlemenin bir yolu olduğunu belirtiyor.

Southern New Hampshire Üniversitesi, ertelemenin genellikle mükemmeliyetçilik ve başarısızlık korkusuyla bağlantılı olabileceğine dikkat çekiyor.

Özsaygınızı güçlendirecek olumlu bir bakış açısı benimsemek ve duygularınızı düzenlemeye çalışmak işlerinizi daha az ertelemenizi sağlayabilir.

Birleşik Krallık'taki Durham Üniversitesi'nde sosyal ve sağlık psikolojisi alanında öğretim üyesi olan Fuschia Sirois, South China Morning Post'a, "Asıl mesele, bu duygulardan kurtulmak için otomatik olarak ertelemeye başvurmak yerine, zor veya rahatsız edici duyguları yönetmenin daha sağlıklı yollarını bulmak" diyor.

Bir külah dondurma gibi bir ödül, ertelediğiniz bir görevi tamamlama yönünde sizi motive edebilir (AFP)

Kendinizi ödüllendirin

Tilahun'a göre, zahmetli veya karmaşık bir görevi tamamladıktan sonra kendinize bir ödül vermek sizi motive edebilir ve beynin çabayı olumlu sonuçlarla ilişkilendirmesine yardımcı olabilir. Bu, o anki arzuya direndiğiniz sürece işe yarar.

Psikolog, "Kendinize 'Bir faturamı ödemek için yalnızca bir telefon görüşmesi yapacağım. Sonra, başka bir faturayı ödemeden önce en sevdiğim televizyon programını 15 dakika izleyerek kendimi ödüllendireceğim' diyebilirsiniz" önerisinde bulunuyor.

Başardığınız her küçük görev için kendinizi hoş bir şeyle ödüllendirin; böylece görevleri tamamlamaya devam etmenizi sağlayacak bir teşvik yaratmış olursunuz.

Dentaş, Belediye Meclisleri için de önemli oranda kadın adayı gösterdiklerini kaydetti.

Denktaş, aday listesini şöyle sıraladı:

“Lefkoşa-Çağla Dinçer, Hacer Güneş, Diler Ertuğ, Burcu Aksu Vural, Özge Ekin Çelik, Neyire Özgöker; Gazimağusa-Şirin Zaimağaoğlu, Av. Gülistan Çelebi, Yeliz Garabli, Rania Ghorayeb, Filiz Sığırtmaç, Meryem Bilginlerler, Gül Özbayrak; Girne-Emine Leblebicioğlu, Aydın Kaan Bahri; İskele-Av. Aybüke Özmen, Ülviye Emirkan, Şifa Bahalı; Lefke-Hülya Kasap.”

Gazete, AB'nin doğurganlık ortalamasının 1,34 olduğunu, bunun üzerine çıkan Güney Kıbrıs’ın nüfusun yenilenmesi için gerekli görülen 2,10 oranının da altında kaldığına dikkat çekti.

Haberde, Avrupa Birliği ülkeleri genelinde de 19 bin 350 kişinin trafik kazalarında hayatını kaybettiği ifade edildi.

Gazete, kadın polisle ilgili durumun yetkilileri bir süredir endişelendirdiğini ve alınan bilgiler üzerine harekete geçen Narkotik Şube polislerinin (YKAN), kadının tasarrufunda 3,4 gram ağırlığında esrar, esrar içeren dört adet el yapımı sigara ve yarısı içilmiş iki adet el yapımı sigara ele geçirdiğini kaydetti.

Haberde, kadın polisin elinde bulundurduğu uyuşturucu maddeleri polis ekiplerine kendisinin teslim ederek soruşturma sürecinde iş birliği yaptığı belirtildi.

Kendisi de uzun süredir kanser tedavisi gören ve evlat acısıyla sarsılan Cem Akaş, yaşamını yitirdi.

Hastalığının son evresinde olan ve oğlunun cenazesinde güçlükle ayakta kalan Cem Akaş, 58 yaşında hayatını kaybetti.

Can Yayınları, acı haberi şu sözlerle duyurdu:

"Değerli çalışma arkadaşımız, dostumuz, Genel Yayın Yönetmenimiz; yazar, editör ve çevirmen Cem Akaş’ı kaybetmenin derin üzüntüsünü yaşıyoruz. Başta ailesi olmak üzere tüm yakınlarına ve sevenlerine başsağlığı ve sabır dileriz."

-Cem Akaş, oğlunun cenaze töreninde "Ne kadar ömrüm var bilmiyorum" demişti

Cem Akaş oğlunun cenaze töreninde "Farkında bile olmuyoruz yanı başımızda sapa sağlam bir genç… Bizim farkındalığımız biraz daha artmış olsa şu an yaşıyor olacaktı. Ben 5 yıldır kanser tedavisi görüyorum ne kadar ömrüm var bilmiyorum ama kalan zamanımı bu lanet şeyle uğraşmak için ayıracağım” demişti.

-Cem Akaş kimdir?

Almanya'da 1968’de dünyaya gelen Cem Akaş, 1974 yılında ailesiyle birlikte Türkiye'ye geldi ve İzmit'e yerleşti. Akaş, Robert Koleji'nin ardından Boğaziçi Üniversitesi Kimya Mühendisliği Bölümü'nden mezun oldu.

80'lerde başladığı yazın kariyerinde roman, öykü ve deneme alanında eserler üretti. Önemli eserlerin çevirilerine de imza atan Akaş, 2018 yılından bu yana Can Yayınları Genel Yayın Yönetmeni görevini sürdürüyordu.

“Türk dünyasının birliği, ortak tarihimizden devraldığımız köklü mirasın ve müşterek istikbalimizi şekillendirme irademizin en güçlü tezahürüdür” diyen Erdoğan, “Asırlar boyunca farklı coğrafyalarda, nice imtihanlardan geçen kardeş halklarımızı birbirine bağlayan gönül köprüleri, bugün Türk Devletleri Teşkilatı çatısı altında siyasi, beşeri, ekonomik ve kültürel dayanışmamızın sağlam temellerini oluşturuyor” ifadelerini kullandı.

Erdoğan, Türk dünyasının sahip olduğu büyük potansiyeli ortak hedefler doğrultusunda harekete geçirmek ve gelecek nesillere daha güçlü bir Türk dünyası bırakmanın herkesin görevi olduğunu belirtti.

Dünya siyasetinin köklü bir değişimden geçtiğine vurgu yapan Cumhurbaşkanı Erdoğan, uluslararası sistemin adalet ve güveni tesis etmekte zorlandığı, savaşların ve krizlerin geniş coğrafyaları etkilediği bir dönemde Türk devletlerinin dayanışması stratejik bir zaruret hâline geldiğini kaydetti.

Erdoğan, “Türk dünyasının birliğinin temeli, her bir kardeş ülkemizin egemenliğine, bağımsızlığına ve millî iradesine duyulan saygıdır. Bu birlik, ortak değerler kadar karşılıklı güven ve menfaatler üzerinde yükselecektir.” İfadelerini kullandı.

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın makalesi şöyle devam etti:

Türk dünyasının ekonomik bütünleşmesi, Teşkilatımızın önümüzdeki dönemde üzerinde hassasiyetle durması gereken önceliklerin başında geliyor. Hazar Geçişli Doğu-Batı Orta Koridoru, bu bakımdan tarihî bir fırsat sunuyor. Asya ile Avrupa arasındaki ticaretin yeniden şekillendiği günümüzde Türk coğrafyası, küresel ulaştırma ve lojistik ağlarının önemli merkezlerinden biri olma imkânına sahiptir. Demir yollarımızı, limanlarımızı, kara yolu bağlantılarımızı ve gümrük sistemlerimizi birbirini tamamlayan bir bütün olarak geliştirmekteyiz. Hazar'ın iki yakasını birbirine bağlayan her yatırım, kardeş ülkelerimiz arasındaki ticareti büyütecek ve ortak refahımıza katkı sağlayacaktır.

Bu amaçla Türk Yatırım Fonunu daha etkin kullanacak, ülkelerimiz arasındaki ticaretin önündeki engelleri el birliğiyle aşacak, üretim ve yatırımda birbirimizin gücüne güç katacağız. Enerji kaynaklarımızı, yenilenebilir enerji potansiyelimizi ve iletişim altyapımızı müşterek hedefler doğrultusunda en etkin şekilde değerlendireceğiz. Türk dünyasının dört bir yanındaki imkânları aynı istikamette harekete geçirerek üretimde, ticarette ve teknolojide elde ettiğimiz kazanımları hep birlikte büyüteceğiz”

Ortak Türk alfabesi konusunda ortaya konulan iradenin, kültürel yakınlaşma bakımından tarihi bir adım olduğuna değinen Erdoğan, bu adımın eğitim, bilim, yayıncılık ve dijital teknolojiler alanındaki iş birliklere daha da ileriye taşınacağını bildirdi. Erdoğan, gençleri kardeş ülkelerde eğitim almasını teşvik edileceğini, üniversitelerin ve bilim insanlarının buluşturulacağını ve Türk dillerinin yapay zekâ çağında hak ettiği yeri almasının sağlanacağını vurguladı.

- KKTC’nin kardeş ülkelerle bağlarının güçlendirilmesine büyük önem veriyoruz

“Bilgimizi, birikimimizi ve imkânlarımızı bir araya getirerek Türk dünyasının geleceğini el birliğiyle şekillendireceğiz. Bu köklü medeniyetin bizlere yüklediği sorumluluk, kardeşliğimize her şart altında sahip çıkarak birbirimizin hak ve hukukunu korumaktır” diyen Cumhurbaşkanı Erdoğan, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nin gözlemci statüsünün sağladığı imkânların geliştirilmesine ve kardeş ülkelerle bağlarının güçlendirilmesine büyük önem verdiklerini vurguladı.

Erdoğan makalesini şöyle noktaladı:

“Türk dünyasının ayrılmaz parçası olan Kıbrıs Türk halkıyla dayanışmamızı da bu anlayışla sürdürüyoruz. Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nin Teşkilatımızdaki gözlemci statüsünün sağladığı imkânların geliştirilmesine ve kardeş ülkelerle bağlarının güçlendirilmesine büyük önem veriyoruz. Kıbrıs Türklerinin maruz kaldığı haksız izolasyonların sona erdirilmesi, egemen eşitliklerinin ve eşit uluslararası statülerinin kabulü yönündeki kararlı duruşumuzu muhafaza edeceğiz.

21'inci yüzyılın “Türk Dünyası Yüzyılı” olacağına yürekten inanıyorum. Ankara Zirvesi bu hedef doğrultusunda yeni ufuklar açacak, Teşkilatımızın uluslararası alandaki etkinliğini artıracak ve kardeş ülkelerimiz arasındaki dayanışmayı daha da perçinleyecektir. Asırlardır gönüllerimizde yaşattığımız birlik ülküsünü kalıcı eserlerle taçlandırmak ve gelecek nesillere her bakımdan daha kudretli bir Türk dünyası mirası bırakmak en büyük vazifemizdir.”

AA muhabirinin derlediği bilgiye göre, 2026 yılı "Türk Dünyası Turizm Başkenti" seçilen Ankara, temmuz ayındaki NATO Zirvesi'nin ardından bir başka uluslararası etkinliğe ev sahipliği yapmaya hazırlanıyor. Bu kapsamda, Türk dünyası liderlerinin bir araya geleceği Türk Devletleri Teşkilatı 13'üncü Zirvesi, 29-30 Ekim'de başkentte yapılacak.

Teşkilatın etkinlik takvimine göre, Dışişleri Bakanları Konseyi 29 Ekim'de toplanacak.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın ev sahipliğinde düzenlenecek zirve toplantısı da "Türk Yüzyılı: Dilde, Fikirde, İşte Birlik" temasıyla 30 Ekim'de gerçekleştirilecek.

Toplantıda teşkilat bünyesindeki işbirliğinin mevcut durumu ve geleceğe yönelik perspektiflerin yanı sıra ortak ilgi alanına giren bölgesel ve uluslararası gelişmelerin ele alınması öngörülüyor.

- Türk Dünyası 2040 Vizyonu'ndaki ekonomik başlıklar da masada

Liderlerin, siyasi işbirliği, ticaret ve yatırım, ulaştırma ve bağlantısallık, enerji, dijital dönüşüm, kültürel ve insani işbirliği ile kurumsal gelişim başta olmak üzere TDT'nin öncelikli faaliyet alanlarında kaydedilen ilerlemeleri değerlendirmeleri bekleniyor.

Bu kapsamda, Türk devletleri arasındaki birlik ve dayanışmanın pekiştirilmesine ve Türk Dünyası 2040 Vizyonu doğrultusunda somut işbirliğinin ilerletilmesine özel önem atfedilecek.

Ayrıca zirvede Türkiye, TDT Dönem Başkanlığını Azerbaycan'dan devralacak. Zirvede, devlet başkanlarının, işbirliğinin derinleştirilmesine ve TDT'nin kurumsal yapısının daha da güçlendirilmesine yönelik çeşitli karar ve belgelerle birlikte Ankara Bildirisi'ni kabul etmeleri öngörülüyor.

Zirvede Türk iş dünyasının çeşitli etkinliklerle bir araya gelmesi bekleniyor. Orta Koridor, sınır geçişleri, gümrük prosedürleri ve lojistik maliyetler bu görüşmelerde ön plana çıkacak.

Öte yandan, Türkmenistan Devlet Başkanı Serdar Berdimuhamedov'un 30 Ekim'de Türk iş dünyasıyla buluşması planlanıyor.

- Dijital teknolojiler ve uzayda işbirliği konuşulacak

Teşkilata üye ülkelerin masasında ulaştırmadan dijital teknolojilere, tarımdan uzaya kadar işbirlikleri de bulunuyor.

Orta Koridor, Türk dünyasının ekonomik bütünleşmesi açısından önemli fırsatlar barındırıyor.

Bakü-Tiflis-Kars Demir Yolu Hattı, Türkiye ile Azerbaycan arasındaki ulaştırma işbirliğinin unsurlarından biri olarak öne çıkıyor.

TDT üyeleri arasında dijital ekonomi alanındaki ortaklık anlaşmasıyla e-ticaretin, dijital hizmetlerin ve sınır ötesi veri temelli ekonomik faaliyetlerin önündeki engellerin giderilerek bu faaliyetlerin kolaylaştırılması hedefleniyor.

Bu kapsamda Türkiye, haziranda söz konusu anlaşmayı onaylayarak Azerbaycan ve Özbekistan'dan sonra anlaşmaya ilişkin iç onay sürecini tamamlayan üçüncü ülke olmuştu.

- Tarım alanında ortak veri platformu kurulacak

Dijital alandaki işbirliği tarım alanına da yansıyor. Bu kapsamda üye devletler arasında veri değişimi ve akıllı çözümler için "TDT Dijital Tarım Veri Platformu" oluşturulması projesi öne çıkıyor.

Son olarak 77. Uluslararası Uzay Kongresi'nde (IAC 2026), teşkilat koordinesinde yürütülen ortak küp uydu projesindeki mevcut işbirliğinin devamı niteliğindeki çerçeve anlaşma imzalandı.

- Türkiye'nin TDT tam üyeleriyle ticareti yıllık 17 milyar dolara dayandı

Zirvede yapılacak görüşmelerin ve toplantıların, ekonomik ve ticari ilişkilere katkı sağlaması öngörülüyor.

Türkiye, son yıllarda teşkilata üye ülkelere karşı net ihracatçı konumunda bulunuyor.

Türkiye'nin, teşkilata tam üye Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan ve Özbekistan'a ihracatı 2021'de 6,2 milyar dolar, bu ülkelerden ithalatı 4,2 milyar dolar olarak kaydedildi. Bu tutarlar 2022'de 6,9 milyar dolarlık ihracata karşılık 6,2 milyar dolarlık ithalat olarak kayıtlara geçti.

Türkiye'nin ihracatı 2023'te 8,8 milyar dolara çıkarken, ithalatı 6,4 milyar doları buldu.

Söz konusu ihracat 2024'te 10 milyar dolara ulaşırken, Türkiye'nin bu ülkelerden ithalatı 6,5 milyar dolar oldu.

Türkiye'nin ihracatı 2025'te 9,6 milyar dolar, ithalatı 7,3 milyar dolar olarak hesaplandı. Böylece Türkiye ile TDT'ye üye ülkeler arasındaki yıllık ticaret hacmi 17 milyar dolara yaklaştı.

Ülkeler bazında geçen yılki ihracata bakıldığında, Kazakistan 3,2 milyar dolarla ilk sırada yer aldı. Bu ülkeyi 3 milyar dolarla Azerbaycan, 2,1 milyar dolarla Özbekistan ve 1,3 milyar dolarla Kırgızistan takip etti.

- Türkiye'den 8 ayda 6,1 milyar dolarlık ihracat

Türkiye'nin üye ülkelere ihracatı bu yılın 8 ayında 6,1 milyar doları, ithalatı 5,4 milyar doları buldu. Böylece söz konusu dönemde dış ticaret hacmi 11,5 milyar dolara yaklaştı.

İhracat tutarının içinde ilk sırada 2 milyar dolarla Kazakistan geldi. Söz konusu ülkeyi 1,9 milyar dolarla Azerbaycan, 1,3 milyar dolarla Özbekistan ve 832,8 milyon dolarla Kırgızistan izledi.

TDT bünyesinde "üye ülkeler"in yanı sıra Türkmenistan, Macaristan, KKTC "gözlemci ülkeler", Ekonomik İşbirliği Teşkilatı da "gözlemci kuruluş" olarak yer alıyor.

Daha çok ABD ve Çin gibi ülkelerle anılan otonom sürüş teknolojisi, Türkiye'de de gündeme gelirken, RoboMartı yüksek çözünürlüklü kameraları, lidar ve radar sensörleriyle çevresini 360 derece algılayabiliyor.

Yapay zeka destekli sistem, trafik ışıklarını, yayaları, diğer araçları ve yol koşullarını analiz ederek sürüş kararları verebilecek şekilde tasarlandı.

Açıklamada görüşlerine yer verilen Martı Kurucusu Oğuz Alper Öktem, RoboMartı ile Türkiye'de sürücüsüz ulaşımın geleceğine ilk adımı attıklarını belirtti.

Öktem, Türkiye'de ulaşımın geleceğini şekillendirmek için çalışmalarına devam edeceklerini vurgulayarak, "Hedefimiz, yapay zeka ile çalışan sürücüsüz araçları paylaşımlı yolculukla buluşturarak ulaşımda yeni bir dönem başlatmak. Test sürüşlerinin başarıyla tamamlanması, teknolojimizin geldiği noktayı ve Martı'nın bu alandaki öncülüğünü ortaya koyuyor." ifadelerini kullandı.