Uzun süre tek bir topluluk gibi yaşayan yüzlerce şempanze, zamanla iki rakip gruba ayrıldı; bu ayrılık şimdi yetişkin erkeklerin ve yavruların öldürüldüğü ölümcül bir çatışma sürecine dönüştü.

Teksas Üniversitesi'nden araştırmacıların Science dergisinde yayımladığı yeni çalışma, bu “bölünme” ve ardından gelen şiddeti ilk kez ayrıntılı biçimde belgeledi.

Yıllarca tek topluluk gibi yaşadılar

Ngogo’daki şempanzeler 1995’ten bu yana sürekli gözlem altında.

Araştırmacılara göre topluluk, incelemenin ilk yaklaşık 20 yılında tek ve büyük bir sosyal yapı olarak varlığını sürdürdü. 1998 ile 2014 arasındaki dönemde şempanzeler yıl boyunca birbiriyle örtüşen kümeler halinde hareket ediyordu. Bilim insanlarının “Batı kümesi” ve “Merkez kümesi” olarak tanımladığı bu yapılar katı sınırlarla ayrılmış değildi; pek çok birey bir yıldan diğerine farklı kümelere geçebiliyordu.

Araştırmada, bazı bireylerin rastlantıdan daha sık biçimde aynı alt gruplarda yer alıp almadığını anlamak için özel bir yöntem kullanıldı. Bu inceleme, ileride Batı grubunun çekirdeğini oluşturacak üç yetişkin erkeğin erken dönemde bile sürekli birlikte hareket ettiğini ortaya koydu.

Yani kopuş aniden yaşanmış görünse de, ileride belirginleşecek hizalanmaların işaretleri yıllar öncesinden ortaya çıkmıştı.

Kırılma noktası 2015’te geldi

Araştırmaya göre ilk ciddi işaret 24 Haziran 2015’te geldi. O gün Batı ve Merkez kümelerinin üyeleri, grubun topraklarının orta kesiminde karşı karşıya geldi. Ancak daha önce olduğu gibi yeniden birleşmek yerine Batı kümesindeki şempanzeler kaçtı, Merkez grubundakiler ise onları kovaladı.

ABC Net'e konuşan araştırmacılar, iki tarafın bu karşılaşmadan sonra altı hafta boyunca birbirinden kaçındığını ve bunun daha önce hiç görülmediğini vurguladı.

Bu tarihten sonra grubun sosyal bölünmüşlüğü keskin biçimde arttı. 2015, akışkan tek bir topluluktan iki rakip yapıya geçişin başlangıcı oldu. 2018’e gelindiğinde ise sosyal ilişkiler, mekânsal hareketlilik ve üreme verileri artık kalıcı bir bölünmenin oluştuğunu açık biçimde gösteriyordu.

Araştırmacıların ifadesiyle, bir zamanlar ortak bölgenin merkezi olan yer zamanla iki grup arasında bir sınıra dönüştü.

Eski dostlar birbirine düşman oldu

Şempanzelerin dış gruplara yönelik ölümcül saldırılar düzenleyebildiği daha önce de biliniyordu. Jane Goodall’ın Tanzanya’daki klasik gözlemleri, şempanzelerde organize saldırganlığın ve bölgesel çatışmanın yeni bir olgu olmadığını ortaya koymuştu.

Ancak bu yeni çalışmayı dikkat çekici kılan nokta, şiddetin yabancılara değil, bir zamanlar aynı topluluğun parçası olan eski dostlara yönelmiş olması.

Bölünmenin ardından şiddet hızla arttı. Araştırmaya göre Batı grubundaki şempanzeler, Merkez grubuna karşı bir dizi “kolektif saldırı” gerçekleştirdi. Batı grubunun üyeleri rakip grubun bölgesine “toprak devriyeleri” düzenledi ve bu baskınlar en az altı yetişkin erkeğin ölümüne yol açtı.

Şiddet daha sonra yavrulara da yöneldi. Araştırmacılar, 2021’den itibaren ölümcül saldırganlığın bebek şempanzeleri de kapsadığını belirtiyor. Çalışmada toplam 144 bebek öldürme vakasının gözlendiği, ayrıca Batı grubundaki erkeklerin Merkez grubunun yavrularını öldürdüğüne dair üç ek vakanın çıkarımsal olarak tespit edildiği aktarıldı. Bu bulgular, çatışmanın yalnızca anlık veya sınırlı bir rekabet değil, topluluğun yeniden şekillenmesine eşlik eden uzun süreli ve organize bir süreç olduğunu düşündürüyor.

Bölünmenin arkasında ne olabilir?

Araştırmacılar, topluluğun neden parçalandığına ilişkin kesin bir yanıt vermiyor ancak birkaç olası etkene işaret ediyor. Bunların başında grubun olağanüstü büyüklüğü geliyor. Bir dönem yaklaşık 200 birey ve 30’dan fazla yetişkin erkekten oluşan bu yapı, beslenme kaynakları üzerinde baskıyı artırmış olabilir. Artan yiyecek rekabeti ve üreme rekabeti, sosyal bağları zayıflatmış olabilir.

Buna ek olarak, 2014 başlarında bazı şempanzelerin ölmesi sonrasında topluluk içindeki ilişkilerin sarsılmış olabileceği de değerlendiriliyor. Büyük ve karmaşık bir grubun içinde zaten mevcut olan alt ittifakların, bu kırılgan dönemde kalıcı cephelere dönüştüğü düşünülüyor.

İnsan davranışlarının kökenine dair yeni ipuçları

Araştırmayı yorumlayan uzmanlara göre bu çalışma, insan toplumlarında görülen iş birliği, empati, yas, rekabet ve şiddet gibi davranışların evrimsel köklerine dair güçlü bir pencere açıyor. İnsanlarla şempanzeler arasında DNA’nın yaklaşık yüzde 98-99’unun ortak olması, davranışsal benzerliklerin de tesadüf olmadığını düşündürüyor.

Araştırmanın en dikkat çekici sonuçlarından biri, grup içi ölümcül çatışmanın ortaya çıkması için ideoloji, din ya da insan toplumlarına özgü kültürel yapılara mutlaka ihtiyaç olmadığını göstermesi.

Çalışma, yalnızca sosyal bağlardaki değişim ve grup dinamiklerindeki kaymanın bile ağır ve kalıcı çatışmalar üretebildiğine işaret ediyor. Bu da insan toplumsal davranışlarının hem dayanışma hem de çatışma boyutunun, ortak evrimsel geçmişin çok daha derin katmanlarına uzandığını düşündürüyor.

ABD ordusuna bağlı Savunma İleri Araştırma Projeleri Ajansı (DARPA) tarafından yürütülen “Rads to Watts” programı kapsamında, Avalanche Energy adlı girişime 5,2 milyon dolarlık sözleşme verildi.

Amaç, yüksek enerjili nükleer radyasyonu doğrudan elektrik enerjisine dönüştürebilen yeni bir batarya teknolojisi geliştirmek.

Küçük boyutta yüksek güç

Radyoaktif pil fikri aslında yeni değil. Halihazırda var olan bu sistemler, radyoaktif maddelerin bozunması sırasında ortaya çıkan parçacıkları elektriğe çevirerek çalışıyor. En büyük avantajları ise son derece uzun ömürlü olmaları; bazıları onlarca yıl hatta yüzyıllar boyunca çalışabiliyor.

Ancak bugüne kadar en büyük sorun, bu pillerin enerji üretiminin epey düşük olmasıydı. Örneğin geleneksel lityum-iyon piller kilogram başına 200 ila 300 watt-saat enerji depolayabilirken, klasik “betavoltaik” piller genellikle mikrovat ila milivat seviyesinde enerji üretebiliyor.

Mars’taki Perseverance ve Curiosity uzay araçları gibi araçlarda kullanılan daha güçlü radyoizotop pilleri bile yaklaşık 45 kilogram ağırlığında olmasına rağmen sadece 110 watt enerji üretebiliyor.

Hedef 10 kat daha güçlü nükleer pil

DARPA’nın hedefi ise bu tabloyu değiştirmek. Kurum, kilogram başına 10 watt’tan fazla güç üretebilen bir radyoaktif pil geliştirilmesini istiyor. Bu, mevcut teknolojilere kıyasla büyük bir sıçrama olur.

Eğer başarılı olunursa, birkaç kilogram ağırlığındaki bir batarya ile bir dizüstü bilgisayarın aylarca çalıştırılabilmesi mümkün hale gelebilir. Ancak bu tür pillerin öncelikle uzay görevleri ve savunma uygulamalarında kullanılması planlanıyor.

Alfa parçacıklarıyla çalışan yeni sistem

Avalanche Energy’nin geliştirmesi beklenen sistem, klasik betavoltaik pillerden farklı olarak “alfavoltaik” teknolojiye dayanıyor. Yani enerji üretimi, beta parçacıkları yerine daha yüksek enerjili alfa parçacıklarının elektriğe dönüştürülmesiyle sağlanacak.

The Register'a göre, alfa parçacıkları daha güçlü olsa da insan sağlığı açısından daha tehlikeli. Ancak bu pillerin uzay gibi insanın doğrudan temas etmeyeceği ortamlarda kullanılacak olması bu riski azaltabilir.

Şirket ayrıca bu sistem için katı hal ve mikro-ölçekli çipler geliştiriyor. Bu çipler, radyasyon enerjisini yakalayıp elektriğe çevirirken aynı zamanda uzun süreli kullanımda bozulmaya karşı dayanıklı olacak şekilde tasarlanıyor.

Füzyon hedefiyle bağlantılı teknoloji

Avalanche Energy’nin bu projedeki çalışmaları, aslında daha büyük bir hedefin parçası: taşınabilir füzyon reaktörleri geliştirmek.

Şirketin “Orbitron” adını verdiği konsept tasarım, masaüstü boyutlarında bir füzyon reaktörü geliştirmeyi amaçlıyor. 1 ila 100 kilovat elektrik üretebileceği öngörülen bu sistemin; uzak bölgelerde, askeri uygulamalarda, ulaşımda ve hatta Ay yüzeyinde enerji kaynağı olarak kullanılabileceği belirtiliyor.

Her ne kadar şirket prototipler üzerinde çalıştığını açıklasa da, net enerji kazancı sağlayan bir sistem henüz ortaya konmuş değil. Uzmanlara göre bu tür kompakt füzyon reaktörlerinin pratik kullanıma ulaşması onlarca yıl alabilir.

İnsanlı uzay yolculukları, bilimsel gelişmelere önemli katkılar sağlarken ülkeler arasında uzay alanındaki rekabeti de artırıyor.

20. yüzyılın ortalarından itibaren hız kazanan uzay çalışmaları, keşiflerin yanı sıra teknolojik ilerlemeyi de beraberinde getirdi. Bu süreçte öncü olma isteği, ülkeleri uzay araştırmalarında daha fazla yatırım yapmaya yöneltti.

Birleşmiş Milletler (BM), insanlı uzay yolculuklarının önemine dikkati çekmek amacıyla ilk insanlı uçuşun gerçekleştirildiği 12 Nisan'ı, "Uluslararası İnsanlı Uzay Yolculuğu Günü" olarak kutluyor.

AA muhabiri, insanlı uzay yolculuklarının gelişimini ve bu alandaki rekabeti derledi.

UZAY YOLCULUĞUNUN BAŞLANGICI

Uzay çalışmalarında ilk büyük adım, eski Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği'nin (SSCB) 1957'de Sputnik 1 uydusunu yörüngeye göndermesiyle atıldı.

Bu gelişme, başta ABD ve SSCB olmak üzere birçok ülke arasında uzay yarışını başlattı.

Sovyet kozmonot Yuri Gagarin'in 1961'de uzaya çıkan ilk insan olması, insanlığın uzay çağını başlatan önemli dönüm noktası oldu.

Sovyet astronot Valentina Tereshkova'nın 1963'te Dünya'nın yörüngesine çıkan ilk kadın olmasıyla bu alandaki başarılar genişledi.

ABD'NİN UZAY PROGRAMLARI

Soğuk Savaş döneminde ABD ile SSCB arasındaki rekabet, uzay çalışmalarını da etkiledi. ABD, bu alanda Mercury, Gemini ve Apollo programlarını başlattı.

Alan Shepard 1961'de uzaya çıkan ilk Amerikalı astronot olurken Neil Armstrong 1969'da Ay'a ayak basan ilk insan olarak tarihe geçti.

Ay'a indiğinde, hafızalara kazınan "Bir insan için küçük, insanlık için büyük bir adım." ifadesini kullanan Armstrong, insanlı uzay yolculuklarının genel anlamda insanlığın gelişimi için önemine vurgu yaptı.

Astronot Eugene Cernan'ın 1972'de Ay'da yürüyen son insan olmasıyla, Ay görevleri bir süreliğine sona erdi.

ARTEMİS PROGRAMI

NASA, yaklaşık yarım asırlık aranın ardından Artemis Programı kapsamında astronotları yeniden Ay'a göndermeye hazırlanıyor.

Programın ilk adımı olan Artemis I görevi, 2022'de mürettebatsız gerçekleştirilirken Orion uzay aracı, Ay yörüngesinde görevini tamamlayarak Dünya'ya başarıyla döndü.

Programın ikinci aşaması Artemis II misyonu 1 Nisan'da Kennedy Uzay Merkezi'nden yapılan fırlatmayla başladı.

Toplam 4 kişiden oluşan ekip, görev süresince uzay aracındaki sistemleri test edecek, Ay'ın daha önce görülmeyen kısımlarını görüntüleyecek ve gelecek misyonlarda iniş yapılabilecek bölgeleri araştıracak.

Görev sırasında mürettebat, Dünya'dan yaklaşık 406 bin kilometre uzaklaşarak insanlı uzay uçuşlarında bugüne kadar ulaşılan en uzak mesafeye erişti.

NASA, bu mesafenin Apollo 13 görevinde kırılan rekoru aştığını belirterek Artemis II'yi insanlı Ay keşifleri açısından yeni bir dönüm noktası olarak nitelendirdi.

Programın bir sonraki aşaması olan Artemis III kapsamında ise Ay'ın güney kutbuna ilk kez insanlı iniş yapılması hedefleniyor.

ULUSLARARASI İŞBİRLİKLERİ

ABD, Rusya, Japonya, Kanada ve Avrupa uzay ajanslarının ortak çalışmasıyla 1990'larda inşa edilen Uluslararası Uzay İstasyonu (ISS), farklı ülkelerden bilim insanlarını bir araya getiren önemli bir araştırma platformu olarak öne çıkıyor.

2000 yılında ilk mürettebatın istasyona ulaşmasından bu yana ISS'de 270'ten fazla astronot görev yaptı.

Öte yandan Çin, 2003'te Yang Liwei ile ilk insanlı uzay uçuşunu gerçekleştirirken Hindistan'ın da gelecek yıllarda ilk insanlı görevini hayata geçirmeyi planladığı bildiriliyor.

Bilim insanları ve park yöneticileri gerçek kuş türlerini yakından taklit eden robotik yapay kuşlara giderek daha fazla yöneliyor. Bunlar, özellikle kuş türlerinin doğal yaşam alanlarından uzaklaştırıldığı ve popülasyonlarında keskin düşüş görülen bölgelere yerleştirilecek. En gelişmiş projelerden biri Wyoming'deki Grand Teton Ulusal Parkı'nda yürütülüyor ve yaban hayatını daha güvenli ve restore edilmiş bir habitat içinde toplanmaya teşvik etmeyi amaçlıyor.

Yapay kuşlar, Wyoming Av ve Balıkçılık Departmanı'nın sağladığı tüyler gibi gerçekçi dokunuşlar içerirken, diğerleri TJ Maxx'in beyaz battaniyesi ve HelloFresh yemek setinden alınan köpük gibi daha doğaçlama malzemelerden yapıldı. Bölgedeki lise öğrencilerinin makineleri yapmasına yardım eden robotik eğitmeni Gary Duquette, WyoFile'a bunların "bir nevi Frankenbird" olduğunu söyledi.

Robot orman tavukları, kuşların çarpıcı kur yapma davranışlarını taklit edecek şekilde programlandı. Dans benzeri hareketler yapıyor ve kaydedilmiş çiftleşme çağrısı seslerini senkronize halde çıkarıyorlar. Duquette, makinelerin "bir bakıma üç kere döndükten sonra üç kere kanat çırpma hareketleri yaptığını" açıkladı.

SFGate'e konuşan park sözcüsü Emily Davis, bu cihazların aktif bir üreme alanını simüle ederek "bu aktiviteyi başlatmasının" beklendiğini ve böylece gerçek adaçayı orman tavuklarının restore edilen alanda görünmeye ve yuva kurmaya başlamasının umulduğunu söyledi. Yavrular çiftleşme alanlarının yakınında yetiştirildiğinden, hayvanların ilgisi başarıyla çekilirse yerel popülasyonlar kademeli şekilde yeniden oluşturabilir.

WyoFile'a göre, 1965'ten bu yana ABD'nin batısındaki orman tavuğu sayısı yaklaşık yüzde 80 azaldı. Yayın kuruluşu, Jackson Hole'daki bir üreme alanında erkek adaçayı orman tavuğu sayısının 1950'de 73'ken geçen yıl sadece üçe düştüğünü bildiriyor.

Bu türün sayısındaki azalma, kısmen habitat kaybı ve insan faaliyetlerinden kaynaklanıyor. Parkın güney bölgesinde bir zamanlar verimli olan sagebrush (Kuzey Amerika'ya özgü odunsu bir tür çalı bitkisi -çn.) düzlüklerinin, onlarca yıldır sığır otlatılması nedeniyle tahrip olması nedeniyle hayvanların besin kaynakları ve barınak alanları azaldı.

Otlatma faaliyetlerinin sonlandırılmasına ve yıllardır süren restorasyon çalışmalarına rağmen zorluklar devam ediyor. Bir ulusal park içindeki tek havalimanı olan yakındaki Jackson Hole Havalimanı da riskler yaratıyor. Davis'e göre 1990'la 2013 arasında uçaklarla bağlantılı kazalarda 32 kuş öldü.

Yapay kuşlar, Wyoming Av ve Balıkçılık Departmanı tarafından sağlanan tüyler gibi gerçekçi malzemelerin yanı sıra battaniye ve köpük bloklar gibi doğaçlama malzemelerle yapıldı (NPS Photos/McKinney)

Robotik eğitmeni Gary Duquette, robotları "bir nevi Frankenbird" diye tanımladı (NPS Photos/McKinney)

Park yetkilileri ve havalimanı personeli, bu riskleri azaltmak için pistlerin güneyindeki yaklaşık 400 dönümlük eski otlak alanı yenileme, yerel bitki örtüsünü tekrar canlandırma ve açık üreme alanlarını koruma çalışmaları yürütüyor.

Yayın kuruluşuna konuşan Davis, "Restorasyonun zorluklarından biri, harika bir habitat yaratsak bile yaban hayatının her zaman çabucak ortaya çıkmaması" dedi.

Mayıs ortasına kadar sürecek bu yılki üreme sezonunda araştırmacılar, uzaktan kameralar kullanarak gerçek adaçayı orman tavuklarının robotik gösterilere tepki verip vermediğini ve yenilenen çiftleşme alanlarına geri dönüp dönmediğini takip ediyor.

Yetkililer bu girişim başarılı olursa, nihayetinde benzer robotik sistemlerin yaban hayatı yönetiminde zorluklar yaşayan diğer ulusal parklarda da kullanılabileceğini söylüyor.

Dolar 44,6590 liraya yükselirken, avro yüzde 1,69 artışla 52,4150 lira oldu.

Geçen hafta 59,065 lira olan İngiliz sterlini bu hafta yüzde 1,89 artışla 60,1800 liraya yükseldi.

İsviçre frangı da yüzde 1,54 artışla 56,818 liradan alıcı buldu.

Daha önce Palestine Action’a destek eylemlerinin yasa dışı olduğunu ve destek verenlerin gözaltına alınacağını açıklayan Londra Metropolitan Polisi, çoğunluğu yaşlı İngilizlerden oluşan eylemcilere müdahale etti.

Polis, oturma eylemi düzenleyen protestocuları taşıyarak gözaltına aldı ve meydanın köşesinde oluşturulan toplama alanına getirdi.

Burada yere yatırılan göstericilerin üstünü ve çantalarını arayan polis, daha sonra protestocuları minibüslere bindirerek karakola götürdü.

Eylemciler arasında dikkat çekici pankartlar taşıyan ve kıyafetler giyen göstericiler de yer aldı.

Bir grup kadın, hemcinslerinin siyasi hakları için 20’nci yüzyılın başında gösteriler yapan ‘Suffragette’ eylemcilerininkine benzer kıyafetlerle eyleme katılırken bir kişinin taşıdığı Başbakan Keir Starmer’ın gerçek boyutlu posterinin üzerine yapıştırılmış ‘Soykırımı destekliyorum, Palestine Action’a karşıyım’ yazılı pankart dikkat çekti.

Londra Polisi, X’ten yerel saatle 15.12’de (TSİ 17.12) eylemin başlamasından sonra geçen 1 saat 50 dakikalık süreçte 92 kişinin gözaltına alındığını duyurdu.

Polis, gözaltıların devam ettiğini ve sayının artacağını da bildirdi.

Grup, İsrail’le iş yapan firmalara eylemleriyle tanınıyor

Palestine Action, son olarak Haziran 2025’te İngiltere’nin Brize Norton Hava Üssü’nde düzenlediği eylemle gündeme gelmişti.

Palestine Action aktivistleri, üsse telleri keserek girmiş, askeri uçakların motorlarına kırmızı boya püskürtmüş ve Filistin bayrağı bırakmıştı.

Bu eylemden sonra dönemin İçişleri Bakanı Yvette Cooper, grubun yasaklı örgüt ilan edilmesi sürecini başlatmış, Temmuz 2025’te de grup yasaklanmıştı.

O tarihten sonra yasağın kaldırılması için yasal girişimler sürdüren ‘Defend Our Juries’ adlı grup, Palestine Action’a destek eylemleri başlatmış, çok sayıda kişi gözaltına alınmıştı.

‘İfade özgürlüğünün engellendiği’ gerekçesiyle yapılan eylemlerde binlerce gösterici, ‘Soykırıma karşıyım, Palestine Action’ı destekliyorum’ yazılı pankartlar taşıyarak kendilerini kasten gözaltına aldırmıştı.

İngiliz yasalarının 14 yıla kadar hapis cezası öngördüğü ‘yasaklı örgüte destek vermek’ suçunu kasten işleyen eylemcilerin arasında çoğunlukla yaşlı İngilizler yer almıştı.

İngiliz Yüksek Mahkemesi, 13 Şubat’ta Palestine Action grubunun İçişleri Bakanlığı kararıyla yasaklı örgüt ilan edilmesini kanuna aykırı bularak yasağın kaldırılmasına hükmetmişti.

Ancak hükümete temyiz hakkı verildiği için Londra Metropolitan Polisi, gruba destek veren kişileri gözaltına almaya devam edeceğini bildirmişti.

Haftalık Kathimerini AB’nin karşılıklı yardım maddesinin, NATO taahhütleriyle tutarlılık gerektirdiğini, dolayısıyla ilk sözün, 23 AB ülkesinin üyesi olduğu NATO’ya ait olduğunu, 42/7 maddesinin ancak NATO eylemlerine ‘tamamlayıcı’ olabileceğini yazdı.

Saldırıya uğrayan AB üyesi ülkeye yardımın AB düzeyinde (kurumsal) değil hükümetler düzeyinde yapılabileceğini yazan gazete AB’nin kendine ait bir ordusu bulunmadığını hatırlattı. Gazete her üye devletin yapacağı yardıma kendisinin karar vereceğini ve bu yardımın askeri imkanlar konuşlandırmaksızın diplomatik, ekonomik, insani veya teknik malzeme yardımı şeklinde olabileceğini vurguladı.

Gazete 42/7 maddesi üzerinde değerlendirme yapan bir AB yetkilisinin “saptanan bu üç boşluk, AB’nin mevcut anlaşmalarında değişiklik yapılmadan doldurulamaz. Bu da bütün üye devletlerin siyasi irade göstermesine ve bazı üye ülkelerde referandum yapılmasına bağlı” dediğini de aktardı.

“Philenews” haber sitesi, 3 kişinin ambulansla hastaneye götürüldüğünü ve enkaz altında başka kişilerin de bulunduğunu duyurdu.

İtfaiye, sivil savunma ve diğer birimler, enkaz altında kalanları çıkarmak için yoğun çaba göstermeye devam ediyor.

Meclis'te yapılan oylamada Kürdistan Yurtseverler Birliği (KYB) adayı Nizar Amidi 208 oy alırken, Kürdistan Demokrat Partisi (KDP) adayı Fuad Hüseyin 16 oy aldı.

Diğer adaylardan Müsenna Emin ise 17, Abdullah Uleyyavi ise 2 oy aldı.

Geçersiz oy sayısı da 9 iken hiçbir aday seçilebilmek için üçte iki çoğunluğu sağlayamadı. En yüksek oy alan adaylar arasında ikinci tura geçildi.

Irak’ta 2003 sonrası kurulan siyasi denkleme göre cumhurbaşkanı Kürt partilerin adayları arasından seçiliyor.

Söz konusu görev için Kürdistan Demokrat Partisi (KDP) mevcut Dışişleri Bakanı Fuad Hüseyin’i aday gösterirken, Kürdistan Yurtseverler Birliği (KYB) de, eski Irak hükümetinde Çevre Bakanlığı yapmış olan Nizar Amidi’yi de aday göstermişti. Söz konusu makam için KDP ve KYB adayı dahil toplam 17 kişi yarışa girmişti.

Irak anayasasına göre cumhurbaşkanının görev süresi 4 yıl ve aynı cumhurbaşkanı sadece bir kez daha yeniden seçilebiliyor.

Seçilecek cumhurbaşkanı, meclisteki en büyük grubun başbakan adayına hükümeti kurma görevini verecek.

Irak’ta parlamento seçimleri 11 Kasım 2025 tarihinde yapılmıştı. Ülkede yaşanan siyasi anlaşmazlıklardan dolayı yeni hükümet henüz kurulamadı.

Mevcut hükümet ise "günlük işleri yürütme hükümeti" olarak görevini sürdürüyor.

Hüsamettin Cindoruk, çeşitli rahatsızlıklar nedeniyle tedavi gördüğü Koç Üniversitesi Hastanesi'nde vefat etti.

-Cindoruk hakkında

Türk hukukçu ve siyasetçi Cindoruk, 1933 yılında İzmir'de doğdu. Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi'ni bitirmesinin ardından avukatlık mesleğini icra etmeye başlayan Cindoruk siyasi kariyerine ilk adımını Demokrat Partide attı.

DYP Genel Başkanlığına 1985'te seçilen Hüsamettin Cindoruk, 1987'de siyasi yasakların kalkmasının ardından genel başkanlığı Süleyman Demirel'e bıraktı. 16 Kasım 1991'de TBMM Başkanı seçilen Cindoruk, 1 Ekim 1995'e kadar TBMM Başkanlığı yaptı. Cumhurbaşkanı Turgut Özal'ın ölümünün ardından 17 Nisan 1993 ila 16 Mayıs 1993 tarihlerinde vekaleten Cumhurbaşkanlığı görevini üstlendi.

Süleyman Demirel cumhurbaşkanı seçilince Tansu Çiller'in Doğru Yol Partisi Genel Başkanı olmasının ardından Cindoruk, Demokrat Türkiye Partisini kurdu.

Parti 1999 genel seçimlerinde barajı aşamayarak Meclis dışında kaldı. Cindoruk, bu seçimin ardından Demokrat Türkiye Partisi Genel Başkanlığından ayrıldı.

Cindoruk, 16 Mayıs 2009 tarihinde yapılan Demokrat Parti 5. Olağanüstü Büyük Kongresi'nde, 3. turda 559 oy alarak partinin genel başkanlığına seçildi, Demokrat Parti ile Anavatan Partisi'nin birleşme sürecinde rol aldı.

İki parti 31 Ekim 2009 tarihinde Demokrat Parti çatısı altında bütünleşti ve Hüsamettin Cindoruk da bu bütünleşmenin başındaki isim oldu. Siyasi kariyerini Demokrat Parti Genel Başkanı olarak Ocak 2011'e kadar sürdürdü.

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in Paskalya Bayramı vesilesiyle 12 Nisan sonuna kadar ilan ettiği ateşkes başladı. Rus ordusu Ukrayna’daki tüm cephelerde askeri eylemlerini durdururken Kiev de karşılıklı olarak ateşkese uygun hareket etme kararı aldı.

Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, daha önce Rusya’ya Paskalya Bayramı dolayısıyla ateşkes ilan etme çağrısında bulunmuştu.

9 Nisan’da, Rusya Devlet Başkanı Putin, bugün yerel saatle 16.00’da başlamak üzere Paskalya Bayramı'nın sona ereceği 12 Nisan bitimine kadar ateşkes ilan etmişti.

Bu kararın ardından Ukrayna Devlet Başkanı Zelenskiy de ateşkese uyacaklarını duyurmuştu.

Zelenskiy, “Paskalya’nın barış ve güvenlik zamanı olması gerektiğine inanıyoruz. Paskalya’da ateşkes, gerçek bir barış hareketinin başlangıcı olabilir.” açıklamasında bulunmuştu.

Yerel kaynaklardan alınan bilgiye göre, Haseke ilinin Meylebiyye bölgesinde gerçekleştirilen tutuklu değişimine Cumhurbaşkanlığı Özel Delegesi Ziyad Ayiş de katıldı.

Suriye yönetimine bağlı güçlerin operasyonlar sırasında gözaltına aldığı 400 YPG mensubunun takas kapsamında salıverildiği, buna karşılık örgütün de elinde tuttuğu 91 kişiyi serbest bıraktığı belirtildi.

Takasın, Suriye hükümeti ile terör örgütü YPG arasında 29 Ocak 2026'da imzalanan anlaşma kapsamında ve taraflar arasında yürütülen temaslar sonucu gerçekleştirildiği kaydedildi.

NewsNation kanalına konuşan Trump, ABD'li ve İranlı heyetlerin Pakistan'ın başkenti İslamabad'da görüşmelere başladığı bilgisini verdi.

Taraflar arasında Pakistanlı aracılar yoluyla düzenlenen görüşmelere ilişkin konuşan Trump, İran'da sistemin çökmekte olduğunu savundu.

Küresel petrol nakliyesi için Hürmüz Boğazı'na alternatif yolların arandığını kaydeden ABD Başkanı, boğazın çok da uzak olmayan bir gelecekte yeniden açılacağını tahmin ettiğini söyledi.

Trump, müzakerelerin iyi gitmemesi halinde ABD'nin yeniden harekete geçmeye hazır olduğunu belirtti.

Bakanlık tarafından konuya dair yazılı açıklama yapıldı.

Açıklamada, İsrail’in geçiş noktalarını hastalara kapattığı ve binlerce hastayı “acı ile bekleyiş arasında” bıraktığı ifade edildi.

Son 6 ayda yalnızca 420 hastanın Gazze’den tahliye edildiği ancak 21 bin 500’den fazla hastanın Gazze dışında acil tedavi için sevk beklediği kaydedildi.

Sağlık amaçlı tahliyelerin mevcut koşullarda oldukça sınırlı şekilde gerçekleştirildiği aktarılan açıklamada özellikle yoğun bakım ve kritik vakaların uzun bekleme listelerinde yer aldığı vurgulandı.

- Gazze'de felç olan sağlık sistemi

Gazze'de sağlık sistemi, yakıt, ilaç ve tıbbi malzeme yetersizliği ile insani yardım girişlerine getirilen kısıtlamalar nedeniyle neredeyse tamamen felç olmuş durumda.

İsrail ordusu, Ekim 2023'te başlayan ve iki yıl süren saldırıları sırasında hastaneleri, sağlık tesislerini ve ilaç depolarını da hedef almış, sağlık çalışanlarını alıkoymuş ve tıbbi malzemelerin bölgeye girişini engellemişti.

Her ne kadar ateşkes anlaşması 10 Ekim'de yürürlüğe girmiş olsa da Gazze'deki insani durum gözle görülür şekilde iyileşmedi.

İsrail'in anlaşmada yer alan yükümlülükleri yerine getirmemesi, gıda, ilaç, tıbbi malzeme, yakıt ve barınma ekipmanlarının girişini kısıtlaması, krizin kalıcı hale gelmesine yol açıyor.

Rusya Savunma Bakanlığından yapılan açıklamada, Ukrayna'dan 175 Rus askerinin geri getirildiği belirtildi. Buna karşılık Ukrayna Silahlı Kuvvetleri mensubu 175 esir askerin Kiev’e teslim edildiği aktarılan açıklamada, "Kiev rejimi tarafından yasa dışı olarak alıkonulan ve Kursk bölgesinde ikamet eden 7 Rus vatandaş da geri gönderildi. Bu vatandaşlar evlerine dönecekler." ifadeleri kullanıldı.

Açıklamada, esir değişiminin Birleşik Arap Emirlikleri'nin arabuluculuğu ile gerçekleştiği bilgisi paylaşıldı.

Halihazırda Rus askerlerinin Belarus topraklarında bulunduğu kaydedilen açıklamada, gerekli tıbbi ve psikolojik destek verildikten sonra askerlerin rehabilitasyon ve tedavi için askeri hastanelere sevk edileceği ifade edildi.

- Zelenskiy: "Çoğu 2022'den beri esaret altındaydı"

Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy ise sosyal medya hesabı üzerinden yaptığı paylaşımda, Rusya ile yapılan esir takası sonucu 175 Ukraynalı askeri personelin ülkeye geri getirildiğini bildirdi.

Zelenskiy, serbest bırakılan askerler arasında yaralıların da bulunduğunu kaydederek, "Çoğu 2022'den beri esaret altındaydı." ifadesini kullandı.

Esir takası sonucu ayrıca 7 Ukraynalı sivilin de serbest bırakıldığını aktaran Zelenskiy, "Rusya'daki esaretten herkesin geri dönmesi bizim için temel önemdedir." değerlendirmesinde bulundu.

Zelenskiy, esir takasının gerçekleştirilmesine katkı sağlayan tüm taraflara teşekkür etti.

Rus yetkililer daha önce yaptığı açıklamada, Rusya ve Ukrayna arasında Paskalya Bayramı nedeniyle esir değişimi yapılacağını duyurmuştu.

Yarı resmi Tasnim Haber Ajansı’na göre İranlı bir yetkili, Pakistan’da devam eden müzakere görüşmelerine ilişkin açıklamada bulundu.

Ajans, ismini açıklamadığı İranlı yetkilinin, “ABD, baskı ve görüşmeler sonunda İran'ın varlıklarının serbest bırakılmasını kabul etti, İran heyeti konuyla ilgili teminat sağlamaya çalışıyor.” ifadesini kullandığını belirtti.

Yetkilinin ayrıca, ABD’nin mali konularda bir sonuca varılabilmesi için Pakistan’a bir ekip getirdiğini söylediği kaydedildi.

İsrail'in Haaretz gazetesi, 40 günlük savaşta İran'ın İsrail'e yönelik misillemelerinin bilançosunu derledi.

Habere göre, İran'ın 40 gün boyunca süren misillemelerinde İsrail'e fırlattığı yaklaşık 650 füzeden 16'sı doğrudan isabet sağladı. Bu füzelerin yaklaşık 60'ı parçaları geniş bir alana yayılan ve yüzlerce bölgede hasara yol açan çok başlıklı füzelerden oluştu.

ABD-İsrail saldırılarının başlamasından ateşkese kadar geçen süre içerisinde işgal altındaki Batı Şeria'da hayatını kaybeden 4 Filistinli kadın da dahil toplam 28 kişi öldü. Bu kişilerden 14'ü füzelerin doğrudan isabet ettiği bölgelerde, 10'u çok başlıklı füzelerin parçalarının düştüğü noktalarda ve 4'ü ise sığınaklara kaçarken aldıkları yaralar nedeniyle öldü.

İran en etkili saldırılarından birini tek misillemede 9 kişinin öldüğü Beyt Şemeş'e gerçekleştirirken İran'ın misillemeleri boyunca Tel Aviv ve çevresindeki bölgelerde yaklaşık 180 kez sirenler çaldı.

İsrail Sağlık Bakanlığı, toplamda yaralanan 7 bin 100 kişinin tedavi gördüğünü ve bunların 100'ünün hala hastanelerde olduğunu aktardı. Söz konusu 7 bin 100 yaralının arasında çok sayıda panik atak geçiren kişi ve sığınaklara giderken düşerek hafif yaralanan kişi olduğu biliniyor.

İsrail Vergi Dairesi, mart sonuna kadar 15 bini bina, 2 bin 200'ü eşya, 5 bin 300'ü taşıt, 5 yüzü de diğer olmak üzere toplam 23 bin hasar ve tazminat talebi aldığını açıkladı.

Gazze'deki Sağlık Bakanlığından yapılan yazılı açıklamada, İsrail'in Ekim 2023'ten bu yana devam eden saldırılarına ilişkin güncel bilgiler paylaşıldı.

Açıklamada, İsrail'in saldırılarında son 48 saatte Gazze'deki hastanelere yaşamını yitiren 11 Filistinlinin naaşının ve 26 yaralının getirildiği belirtildi.

Gazze'de 10 Ekim'de ilan edilen ateşkesten bu yana 749 Filistinlinin hayatını kaybettiği, 2 bin 82 kişinin yaralandığı, 759 kişinin cenazesine ulaşıldığı ifade edildi.

İsrail'in saldırılarının başladığı Ekim 2023'ten bu yana Gazze'deki toplam can kaybının 72 bin 328'e, yaralı sayısının ise 172 bin 184'e yükseldiği kaydedildi.

Zelenskiy sosyal medya hesabı üzerinden yaptığı paylaşımında, Rusya-Ukrayna Savaşı'nda Paskalya Bayramı vesilesiyle bugün yürürlüğe girmesi beklenen geçici ateşkesle ilgili açıklamada bulundu.

Ukrayna'nın ateşkese uyacağını ve Rusya'nın hareketlerine göre adım atacaklarını aktaran Zelenskiy, "Bugün, Rus ordusunun ateşkes koşullarını ihlal etme olasılığına karşı vereceğimiz yanıtın parametrelerini belirledik." ifadesini kullandı.

Zelenskiy, cephede her türlü gelişme için hazır olduklarını kaydederek, Rusların havada, karada ve denizde saldırılarını yapmaması durumunda aynı şekilde karşılık vereceklerini kaydetti.

Rusya'ya daha önce defalarca çeşitli ateşkes formatları teklif ettiklerini ifade eden Zelenskiy, şunları kaydetti:

"Paskalya'nın barış ve güvenlik zamanı olması gerektiğine inanıyoruz. Paskalya'da ateşkes, gerçek bir barış hareketinin başlangıcı olabilir ve bizim tarafımızdan da buna uygun bir teklif var."

Zelenskiy, bayramdan sonrası da olası ateşkesin devam etmesi durumunda Ukrayna ordusunun atacağı karşılıklı adımlar ile ilgili ayrıntıları Rus tarafıyla paylaştıklarını aktardı.

- Putin, Ukrayna'da geçici ateşkes ilan etmişti

Kremlin Sarayı'ndan yapılan açıklamada, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in Ukrayna'da ateşkes kararı aldığı belirtilmişti.

Açıklamada, "Rusya Silahlı Kuvvetleri Başkomutanının kararıyla, Ortodoksların Paskalya Bayramı dolayısıyla 11 Nisan yerel saatle 16.00'dan, 12 Nisan sonuna kadar ateşkes ilan edildi. Rusya Savunma Bakanı Andrey Belousov ve Genelkurmay Başkanı Valeriy Gerasimov'a bu süre zarfında tüm yönlerdeki askeri eylemleri durdurma emri verildi." ifadeleri yer almıştı.

Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy ise konuya ilişkin açıklamasında, "Ukrayna defalarca, karşılıklı adımlar atmaya hazır olduğunu belirtti" ifadesini kullanarak şunları kaydetmişti:

"İnsanlar tehditlerden uzak, barışa doğru gerçek ilerlemenin olduğu bir Paskalya'ya ihtiyaç duyuyor ve Rusya'nın Paskalya'dan sonra saldırılara geri dönmeme şansı var."

Kuruldan yapılan yazılı açıklamada bazı etik ilkelere yeniden dikkat çekme ihtiyacı doğduğu belirtilerek, söz konusu olayla ilgili yapılan yayınlarda, zanlıların açık isimleri ve fotoğraflarının paylaşıldığının tespit edildiği kaydedildi.

Açıklamada, bu tür yayınların, “suçluluğu yargı kararıyla kesinleşinceye kadar bireylerin suçsuz sayılmasını” esas alan masumiyet karinesine açıkça aykırılık teşkil ettiği vurgulandı.

Gazetecilik Meslek İlkelerinin 4. Maddesine de atıfta bulunulan açıklamada, “yargı süreci tamamlanmadan kişilerin suçlu ilan edilmesini açıkça etik bir ihlal” olduğu hatırlatıldı.

Medya Etik Kurulu açıklamasında, “Her ne kadar mağdurun açık kimlik bilgileri doğrudan paylaşılmamış olsa da, mağdurun eşinin isminin yayımlanması suretiyle mağdurun kimliği de dolaylı biçimde ifşa edilmiştir. Bu durum, hem özel hayatın gizliliği hakkını hem de özellikle cinsel saldırı gibi hassas suçlarda mağdurun korunmasına yönelik etik yükümlülükleri ihlal etmektedir. İnternet Gazeteciliği Deklarasyonu’nun 19. maddesi uyarınca, mağduriyet içeren olayların haberleştirilmesinde bireylerin onuru, gizliliği ve psikolojik bütünlüğü korunmalıdır.” ifadelerine de yer verildi.

Basın özgürlüğünün, KKTC Anayasası’nın ilgili hükümleri çerçevesinde güvence altında olduğu, ancak bu özgürlüğün, bireylerin temel hak ve özgürlüklerini ihlal etmeyecek şekilde, kamu yararı ve etik sorumluluk bilinciyle kullanılması gerektiği hatırlatılan açıklamada, basın özgürlüğü ile kişilik hakları arasında hassas bir denge gözetilmesinin, demokratik toplum düzeninin vazgeçilmez bir gereği olduğuna dikkat çekildi.

Kurul, tüm basın kuruluşlarına, kamu yararı, tarafsızlık, insan onuruna saygı ve gazetecilik meslek ilkelerine uygun yayıncılık anlayışıyla hareket etme çağrısını yineledi.

Taşkent Doğa Parkı’nda gece saatlerinde 3 şahıs çevreyi talan etti!

Kanser hastası bir vatandaşımızın sosyal mesafenin sıfır olduğu toplu taşıma aracındaki doluluğa şikayeti ve şöförün kaba tavrı!

Serdar Denktaş BRT'de yayınlanan Levent Kutay'ın sunduğu "BURASI ÖNEMLİ"adlı programa konuk oldu..