Kore Üniversitesi'nden bilim insanları, 7 yıl boyunca yaklaşık 41 bin katılımcıyı inceledi ve bulgularını geçen hafta sonu Münih'te düzenlenen Avrupa Kardiyoloji Derneği konferansında sundu.

Araştırmada, "Genel nüfusta hafta sonu telafi uykusunun daha düşük hipertansiyon olasılığıyla bağlantılı olduğu görüldü" dendi.

Araştırmada ayrıca, "hafta sonu uykuyu bir miktar (yaklaşık 2 saat) telafi etmenin" yüksek tansiyon riskini azaltmakla ilişkilendirildiği belirtildi.

Araştırmada, "Fiziksel aktivite rahatsızlığı önlemede ana etken olmayı sürdürürken, hafta sonu uykuyu bir miktar telafi etmek, yeterince aktivite yapamayanlara ek faydalar sağlayabilir" dendi.

Araştırmanın The Times'a konuşan yazarlarından, Kore Üniversitesi'nden Dr. Nawton Lee "Yeterince uyumamak vücuda fazladan stres bindirir" dedi.

Kalple damarların daha fazla çalışmasına yol açar ve tansiyonu yükseltebilir. Hafta sonu biraz daha fazla uyumak, vücuda toparlanma şansı verip bu stresi azaltabilir.

Çalışmada, yetersiz uyku ve fiziksel hareketsizliğin kalp sağlığı açısından yaygın risk faktörleri olmayı sürdürdüğü, hafta sonu telafi uykusunun ise hafta içi oluşan uyku açığını kapatabileceği belirtildi.

Fiziksel açıdan hareketsiz katılımcılarda daha büyük bir fayda görüldü: Bu grubun hipertansiyon riski yüzde 6,9 daha düşüktü.

Çalışma, bir saat 27 dakika fazladan uykunun tansiyon üzerinde en büyük faydayı gösterdiğini ve yüksek tansiyon olasılığında yüzde 9'luk bir azalmayla bağlantılı olduğunu buldu.

Ancak ek uyku süresi 4 saati geçenlerin yüksek tansiyon riski arttı.

Bu yıl British Journal of Sports Medicine adlı akademik dergide yayımlanan bir araştırma, yüksek tansiyonunu daha sağlıklı seviyelere indirmek isteyen bireylere yüksek yoğunluklu aralıklı antrenmanın (HIIT) önerilebileceğini bulmuştu.

Brezilya'dan uzmanların yüksek tansiyon ve egzersiz üzerine 31 çalışmadan elde edilen verileri bir araya getirdiği raporda, hem HIIT hem de kombine antrenmanın tansiyonu etkili bir şekilde düşürdüğü tespit edilmişti.

Rapor ayrıca, koşu, bisiklet sürme veya yüzme gibi aerobik egzersizlerin hipertansiyon yönetimindeki faydalarının altını çizmişti.

Ancak araştırmacılar, yoga, pilates ve eğlence amaçlı sporların tansiyon üzerindeki etkilerini değerlendirmek için daha fazla çalışma yapılması gerektiğini belirterek, bu sporlara ilişkin kanıtların "sınırlı ve yetersiz" kaldığını vurgulamıştı.

KDC Sağlık Bakanlığının yayımladığı son verilere göre, 15 Mayıs’ta ilan edilen salgında doğrulanmış vaka sayısı 6 bin 41’e çıktı.

Salgının başlangıcından bu yana 2 bin 911 kişi hayatını kaybederken, 1366 hasta iyileşti.

Bundibugyo virüsünün neden olduğu salgın, Bas-Uele, Haut-Uele, Ituri, Kuzey-Kivu, Güney-Kivu ve Tshopo olmak üzere 6 eyalette 60 bölgeye yayıldı.

Salgının merkezi konumundaki Ituri, vaka sayısının en yoğun olduğu eyalet olmayı sürdürürken, müdahale ekiplerinin çalışmalarını özellikle Ituri, Kuzey-Kivu ve Haut-Uele’de yoğunlaştırdığı belirtildi.

KDC’deki mevcut salgın, vaka sayısı bakımından ülkede kaydedilen en büyük Ebola salgını haline geldi.

- Ebola, Afrika'da binlerce kişinin ölümüne neden oldu

Bir tür kanamalı ateşe yol açan Ebola virüsü, ilk kez 1976'da Sudan'ın Nzara ve KDC'nin Yambuku kentlerinde eş zamanlı salgınlarla ortaya çıkmıştı.

KDC'deki salgın, Ebola Nehri yakınında bir köyde başladığı için hastalığa bu nehrin adı verilmişti.

Ebola virüsü, Aralık 2013'te Batı Afrika'da yayılmıştı. Gine, Liberya ve Sierra Leone'de 2014-2017 yıllarında görülen salgında 30 bin kişiye virüs bulaşmış ve hastaların 11 binden fazlası ölmüştü.

KDC'nin doğusundaki Ituri eyaletinde açıklanan 246 şüpheli vaka ve 65 ölümün ardından 15 Mayıs'ta ülkede salgın ilan edilmişti.

Sağlık yetkililerine göre, mayıs ayında patlak veren "Bundibugyo" Ebola varyantının onaylanmış tedavisi veya aşısı bulunmuyor.

DSÖ, KDC'deki Ebola salgınına ilişkin yeni bir rapor paylaştı.

Salgının, KDC'deki 60 sağlık bölgesine yayıldığı kaydedilen raporda, Ebola salgınından 6 eyaletin etkilendiği belirtildi.

Raporda "26 Ağustos itibarıyla 2 bin 786 ölüm dahil toplam 5 bin 794 doğrulanmış vaka bildirildi. Bu da yüzde 48,1 oranında kabaca vaka ölüm oranına karşılık geliyor. Bu rakamlar, salgının ölçeğinde ve coğrafi yayılımında son üç ayda önemli bir artış olduğunu göstermektedir." ifadesi kullanıldı.

Yüzde 48'lik vaka ölüm oranının, hastalığın ciddiyetini vurguladığı belirtilen raporda, bu oranın, zamanında vaka tespitiyle, klinik bakıma erişim ve kalitesi ile viral bulaşmanın etkili bir şekilde durdurulmasıyla ilgili devam eden zorlukları vurguladığına işaret edildi.

Raporda, vakaların tespitindeki gecikmelerin topluluklar ve sağlık tesisleri içinde bulaşmanın devam etme olasılığını artırdığına değinildi.

Raporda, "18 Ağustos'taki DSÖ Acil Durum Komitesi toplantısının tavsiyesi doğrultusunda salgın uluslararası öneme sahip bir halk sağlığı acil durumu olmaya devam ediyor." ifadesi kullanıldı.

- Ebola, Afrika'da binlerce kişinin ölümüne neden oldu

Bir tür kanamalı ateşe yol açan Ebola virüsü, ilk kez 1976'da Sudan'ın Nzara ve KDC'nin Yambuku kentlerinde eş zamanlı salgınlarla ortaya çıktı.

KDC'deki salgın, Ebola Nehri yakınındaki bir köyde başladığı için hastalığa bu nehrin adı verildi.

Ebola virüsü, Aralık 2013'te Batı Afrika'da yayılmaya başladı. Gine, Liberya ve Sierra Leone'de 2014-2017 yıllarında görülen salgında yaklaşık 30 bin kişiye virüs bulaştı ve 11 binden fazla kişi hayatını kaybetti.

KDC'nin doğusundaki Ituri eyaletinde 246 şüpheli vaka ve 65 ölümün bildirilmesinin ardından 15 Mayıs'ta ülkede salgın ilan edildi.

Sağlık yetkililerine göre, mayısta başlayan "Bundibugyo" Ebola varyantının neden olduğu salgına karşı onaylanmış tedavi veya aşı bulunmuyor.

Yunan basınındaki haberlerde, vakaların ağustos sonlarında zirveye ulaşmasının beklendiği, yeni vakaların ise eylül sonuna kadar görülmeye devam edebileceği belirtildi.

Haberlerde, başkent Atina'nın kuzeyindeki Kifisia ile Filothei ve Psihiko bölgelerinde ilk kez vaka tespit edildiği, bunun üzerine sivrisinekle mücadele çalışmalarının yoğunlaştırıldığı kaydedildi.

Girit'te de bu yıl ilk kez Batı Nil virüsü vakası tespit edildiğine işaret edilen haberlerde, Atina'dan Girit'in Yerapetra bölgesine seyahat eden 75 yaşındaki bir kişinin virüs nedeniyle Heraklion'daki Venizelio Hastanesi'nin yoğun bakım ünitesinde tedavi gördüğü ve sağlık durumunun stabil olduğu aktarıldı.

Haberlerde, Attika bölgesi genelinde 33 belediyede vaka kaydedildiği, Attika'nın doğusunun da virüsün yayılımı açısından en fazla etkilenen bölgeler arasında olduğu bilgisi verildi.

Vakaların ayrıca Tesalya, Orta Makedonya, Mora Yarımadası, Orta Yunanistan ve Girit bölgelerinde de görüldüğü ifade edilen haberlerde, Yunanistan'da 2018'de 317 Batı Nil virüsü vakasının kaydedildiği, virüs nedeniyle 51 kişinin hayatını kaybettiği hatırlatıldı.

Haberlerde, bu yılki vaka sayısının 2018'de kaydedilen seviyeyi aşabileceğinin tahmin edildiği bildirildi.

Yerel basında çıkan haberlere göre, geçen hafta South Australia eyaletinde uzun burunlu kürklü fokta H5N1 kuş gribinin tespit edilmesi, ülkede bir memelide doğrulanan ilk vaka olarak kayıtlara geçerken bu gelişme uzmanları alarma geçirdi.

Charles Darwin Üniversitesinden memeli uzmanı John Woinarski, virüsün, nesli tehlike altındaki Avustralya denizaslanı ve fok türleri arasında hızla yayılmasından endişe duyduklarını belirtti.

South Australia'da bulunan denizaslanlarının yaşam alanlarının virüsten etkilenen deniz kuşlarına yakın olması nedeniyle virüsün bu türler arasında kolayca yayılabileceğine dikkati çeken Woinarski, kuş gribinin denizaslanı popülasyonunda ciddi kayıplara yol açabileceği uyarısında bulundu.

Curtin Üniversitesinden akademisyen Bill Bateman da virüsün yayılması halinde, Güney Amerika ve Antarktika'da görülenlere benzer şekilde Avustralya'daki deniz memelilerinde kitlesel ölümler yaşanabileceğini vurguladı.

Avustralya'da, 19 Haziran'da "H5N1" türü kuş gribi virüsünün neden olduğundan şüphelenilen ilk vaka tespit edilmiş, 3 Ağustos'ta da yabani kuşlarda ilk toplu ölüm vakası görülmüştü.

Ülkede şimdiye kadar 298 H5 kuş gribi vakası doğrulanırken, bunların 194'ü South Australia eyaletinde kaydedilmişti.

Virüs, 2023'te Arjantin'de 17 binden fazla güney deniz fili yavrusunun ölümüne yol açmıştı.

Ayrıca meselenin bağırsak bakterilerinin kendisinden ziyade, ürettikleri ve kanda dolaşan moleküllerle ilgili olması da mümkün.

Wired’ın haberine göre bir grup araştırmacı bu moleküllerden birini tespit etmiş olabileceğini düşünüyor. Nature Communications dergisinde yayınlanan çalışmada, bazı bağırsak bakterilerinin ürettiği imidazol propiyonat (ImP) adlı bileşik, bağırsak mikrobiyomuyla Alzheimer hastalığı arasındaki olası bağlantılardan biri olarak öne çıkıyor.

Bağırsaktan beyne uzanan yol

Araştırmacılara göre mekanizma bağırsakta başlıyor. Bazı bakteriler histidin adı verilen amino asidi metabolize ederek ImP üretiyor. Bu molekülün bir bölümü kana karışabiliyor. Asıl sorunsa beynin sınırında ortaya çıkıyor.

Yeni çalışmadaki deneyler, ImP’nin beyni koruyan ve kandan beyne geçen maddeleri kontrol eden kan-beyin bariyerini zayıflatabileceğini gösteriyor. Bariyerin geçirgenliğinin artmasıyla metabolitin beyne ulaşması kolaylaşabiliyor. Araştırmacılar ImP’nin burada nöronlarla doğrudan etkileşime girebildiğini tespit etti.

Bu aşamada Alzheimer hastalığının iki temel biyolojik özelliği devreye giriyor: amiloid beta ve tau proteinleri.

Alzheimer’dan etkilenen beyinde amiloid beta birikerek nöronların arasında plaklar oluşturuyor. Tau proteiniyse normal işlevini değiştiren anormal süreçlerden geçerek hücrelerin içinde zararlı yapıların oluşmasına yol açıyor. Her iki süreç de nöron hasarıyla ilişkili ve Alzheimer’ın temel biyolojik göstergeleri arasında yer alıyor.

Deneylere göre ImP bu iki süreci ağırlaştırabiliyor.

Araştırmacılar, ImP’nin amiloid beta plaklarının birikimini artırabildiğini ve fosforilasyon denilen süreç üzerinden tau proteinindeki anormal değişiklikleri hızlandırabildiğini buldu.

Çalışmada ortaya konan model bir zincirleme reaksiyona dayanıyor: Bazı bağırsak bakterileri ImP üretiyor, metabolit kan dolaşımına karışıyor, kan-beyin bariyerini aşarak beyne ulaşabiliyor ve burada amiloid beta ile tau proteinleriyle ilişkili değişiklikleri tetikleyebiliyor.

Yine de biyolojik açıdan tutarlı bir mekanizmanın ortaya konması bu zincirin insan vücudunda kesinlikle aynı biçimde gerçekleştiği anlamına gelmiyor.

Araştırmacılar bu nedenle önce insanlarda söz konusu ilişkinin izlerini aradı, sonra mekanizmanın farklı aşamalarını fare ve hücre deneyleriyle test etti.

İnsanlarda ve farelerde ne bulundu?

Bilim insanları, ortalama yaşı 61,2 ve bilişsel olarak sağlıklı bin 196 yetişkinin kanındaki ImP seviyesini inceledi.

Kanında daha yüksek ImP bulunan kişilerin bilişsel testlerde daha düşük performans gösterdiği görüldü.

Bu kişilerde Alzheimer için biyobelirteç olarak kullanılan tau proteininin değiştirilmiş bir formu pTau-217 ile nöronlar hasar gördüğünde daha fazla salgılanan NfL proteininin seviyeleri de daha yüksekti.

Her iki biyobelirteç de kandan ölçülebiliyor ve henüz belirgin semptomlar ortaya çıkmadan önce beyinde başlayan değişikliklere dair ipuçları verebiliyor.

Araştırmacılar katılımcıların zaman içinde yapılan bilişsel testlerine ve biyobelirteç ölçümlerine de baktı. En yüksek ve en düşük ImP seviyelerine sahip gruplar karşılaştırıldığında, ImP düzeyi yüksek olanların zaman içinde daha hızlı bilişsel gerileme gösterdiği görüldü.

Deneylerin ikinci aşamasında Alzheimer hastalığının belirli özelliklerini geliştirecek şekilde genetik olarak değiştirilmiş iki farklı fare grubuna aylar boyunca ImP verildi.

Sonuçlar benzerdi. Metabolit, hastalıkla ilişkili bulguları ağırlaştırdı. Bazı farelerde amiloid beta plaklarının sayısı artarken bazılarında tau proteinindeki anormallikler ve beynin korunmasıyla işleyişinde rol alan astrosit adı verilen hücrelerin tepkileri kötüleşti.

‘Alzheimer bakterisi’ diye bir şey yok

Çalışma, belirli bir bakterinin doğrudan Alzheimer’a yol açtığı anlamına gelmiyor.

ImP üretebilen bakterilerin çoğu sağlıklı insanların bağırsaklarında da bulunuyor.

Çalışmanın ortak yazarlarından Wisconsin Üniversitesi bakteriyoloji profesörü Federico Rey, “ImP üreten bakteriler insanların büyük bölümünde mevcut fakat çoğu kişide yüksek miktarda değiller” diyor.

Rey’e göre bir mikrobun vücudu etkileyebilmesi için bağırsakta yoğun bulunması da gerekmiyor.

Bazı bakteriler ImP üretmek için gerekli biyolojik mekanizmaya sahip olsa bile bu bakterilerin bağırsakta bulunması kişide mutlaka yüksek miktarda ImP birikeceği anlamına gelmiyor.

Kana ulaşan ImP miktarının birçok faktörün birleşimine bağlı olduğu düşünülüyor. Araştırmacılar yaş, cinsiyet ve genetikle ilişkili farklılıklar tespit ederken önceki çalışmalar da ImP üretimini beslenme biçimi ve bağırsak mikrobiyomunun yapısıyla ilişkilendirmişti.

Aynı nedenle ImP üretebilen bakterilere sahip olmak da kişinin Alzheimer hastalığı geliştireceği anlamına gelmiyor.

Yaş, genetik yapı, metabolik durum ve damar sağlığı gibi birçok başka faktör de Alzheimer riskini etkiliyor.

Riski azaltacak bir ilaç mümkün mü?

İlk bakışta çözüm, ImP üreten mikroorganizmaları ortadan kaldırmak gibi görünebilir. Gelgelelim araştırmacılar bunun sanıldığı kadar basit olmadığını söylüyor.

Çünkü bu bakteriler ImP üretirken histidin adı verilen temel bir amino asidi metabolize ediyor. Histidin vücudun ihtiyaç duyduğu ve özellikle protein bakımından zengin birçok gıdada bulunan doğal bir bileşen.

Araştırmacılara göre daha gerçekçi yaklaşım, bakterilerin kendisini yok etmek yerine ImP molekülünü ya da ImP üretiminde kullanılan bakteriyel mekanizmayı hedeflemek olabilir.

Bunu yüksek kolesterol tedavisine benzetiyorlar.

Nasıl statinler kardiyovasküler hastalık riskini azaltmak amacıyla kandaki ‘kötü’ kolesterol seviyesini düşürüyorsa, gelecekte ImP’nin kandaki düzeyini azaltan bir inhibitör geliştirmek de mümkün olabilir.

Şimdilik çalışma doğrudan bir tedavi önermiyor. Bulgular daha çok bağırsak mikrobiyomu ile Alzheimer arasındaki ilişkinin sanılandan daha somut biyolojik mekanizmalar üstünden ilerleyebileceğini gösteriyor.

Harneis, Birleşmiş Milletler (BM) Cenevre Ofisinin haftalık basın toplantısında değerlendirmelerde bulundu.

KDC'de Ebola salgınının katlanarak büyüdüğünü kaydeden Harneis, "(Salgın nedeniyle) 2 bin 500 kişi öldü, bunların yarısı son 20 günde yaşandı. KDC'de salgın Fransa'dan daha büyük bir alana yayıldı. Bu salgın müdahale hızımızdan daha hızlı ve daha geniş bir alana yayılıyor." ifadelerini kullandı.

Harneis, salgının 30 yıldır çatışmaların yaşandığı ve büyük insani ihtiyaçların olduğu bir bölgede yaşandığını hatırlattı.

Devam eden çatışmaların, yalnızca Ituri'de 1 milyon insanı yerinden ettiğini belirten Harneis, bu durumun kanun ve düzeni zayıflattığının, sağlık sistemini parçaladığının altını çizdi.

Harneis, "(KDC'de) Ulaşım zor. Geçen hafta bir Ebola risk bölgesine 60 kilometrelik bir mesafeyi arabayla gitmem 3 saat sürdü. Tek bir sağlık sistemi yok, bunun yerine hükümet, dini kuruluşlar ve sivil toplum kuruluşları gibi birçok örtüşen sistem var. Bankacılık sistemi neredeyse işlevsiz ve yardım kesintileri insani yardım kuruluşlarının kapasitesini yüzde 30 ve daha fazla azalttı." diye konuştu.

Hükümet ile işbirliğiyle bu salgınla mücadele için operasyonel programlarının olduğunu ve bununla birçok kuruluşu bir araya getirmeyi planladıklarını söyleyen Harneis, bu faaliyetleri başlatmak için şimdiden 80 milyon dolar yatırım yapıldığı bilgisini verdi.

Harneis, "Finansman ve uygulamadaki her gecikme bu salgını daha ölümcül, durdurulması daha zor ve pahalı hale getiriyor. Şimdi uluslararası desteğe ihtiyacımız var." yorumunu yaptı.

- Ebola, Afrika'da binlerce kişinin ölümüne neden oldu

Bir tür kanamalı ateşe yol açan Ebola virüsü, ilk kez 1976'da Sudan'ın Nzara kasabasında ve KDC'nin Yambuku köyünde eş zamanlı salgınlarla ortaya çıkmıştı.

KDC'deki salgın, Ebola Nehri yakınındaki köyde başladığı için virüse bu ad verilmişti.

Ebola virüsü, Aralık 2013'te Batı Afrika'da yayılmıştı. Gine, Liberya ve Sierra Leone'de 2014-2017 yıllarında görülen salgında 30 bin kişiye virüs bulaşmış ve hastaların 11 binden fazlası hayatını kaybetmişti.

KDC'nin doğusundaki Ituri eyaletinde açıklanan 246 şüpheli vaka ve 65 ölümün ardından 15 Mayıs'ta ülkede salgın ilan edilmişti.

Sağlık yetkililerine göre, mayısta patlak veren "Bundibugyo" Ebola varyantının onaylanmış tedavisi veya aşısı bulunmuyor.

Üniversiteden yapılan açıklamada görüşlerine yer verilen Prof. Dr. Ensari, sıcaklık ve nem artışının öfke kontrolünü zayıflatabileceğini, uyku kalitesini bozabileceğini ve depresyon, bipolar bozukluk ile psikotik bozukluklarda alevlenme riskini artırabileceğini ifade etti.

Psikiyatrik ilaç kullanan bireylerin de sıcak havalarda sıvı-elektrolit dengesi ve ilaç yan etkileri açısından daha dikkatli olması gerektiğini vurgulayan Ensari, "Sıcak havalarda artan tartışmalar, trafikte kısalan sabırlar ve bir anda parlama gibi durumlar yalnızca psikolojik yorgunlukla açıklanamaz. Isı düzenlemesi ile duygu ve uyku düzenlemesi beyinde önemli ölçüde ortak mekanizmalar üzerinden yürütülüyor. Temel gerçek şudur, ısı düzenlemesi ile duygu ve uyku düzenlemesi, beyinde ayrı sistemler değildir. Bu nedenle sıcağın ruhsal duruma etkisi dolaylı değil, doğrudandır." ifadelerini kullandı.

- "Tek bir sıcaklık değeri herkes için kritik eşik olarak kabul edilemez"

Ensari, artan sıcaklarla sıvı-elektrolit kaybı, artmış uyarılmışlık ve bozulan uyku bir araya geldiğinde dürtü denetiminden sorumlu prefrontal işlevlerin gerilediğine ve tehdit değerlendirmesinin öne çıktığına dikkati çekti.

Öfke patlamalarının nörobiyolojik denge sorunuyla ilişkili olduğunu belirten Ensari, "Sıcaklık ile şiddet arasındaki ilişkinin farklı ülke, dönem ve yöntemlerde tekrarlanarak gösterilmiş olması bu tablonun sahadaki karşılığını net olarak ortaya koymaktadır. Öfke patlaması fren mekanizmasının zayıfladığı, gazın ise güçlendiği bir nörobiyolojik denge sorunudur. Nem bu tabloyu ağırlaştırır, çünkü terin buharlaşmasını engelleyerek vücudun tek etkili serinleme mekanizmasını devre dışı bırakır, beden serinleyemedikçe uyarılmışlık düzeyi düşmez." ifadelerini kullandı.

Ensari, sıcak havaların bazı psikiyatrik ilaçların yan etkileri ve vücudun ısı düzenleme kapasitesi açısından ek risk oluşturabileceğini ifade ederek, özellikle antipsikotik, antikolinerjik, antidepresan ve uyarıcı ilaç kullanan kişilerin dikkatli olması gerektiğini vurguladı.

Aşırı sıcakların ruhsal durum üzerindeki etkisinin kişiden kişiye değişebildiğini aktaran Ensari, şu değerlendirmelerde bulundu:

"Tek bir sıcaklık değeri herkes için kritik eşik olarak kabul edilemez. Herkes için geçerli, keskin bir eşik yoktur. Veriler bir eşikten çok, sıcaklık arttıkça riskin kademeli yükseldiği bir doz-yanıt ilişkisi gösteriyor. Kişisel eşiği kişinin yaşı, kardiyovasküler ve nörolojik eşlik eden bir hastalığın olup olmaması, ilaç yükü, alkol kullanımı, sıcağa uyum düzeyi ve nem belirler. Sıcak havaların ruhsal etkilerinde uyku önemli bir ara mekanizmadır. Uyku ile ısı arasındaki bağ konfor meselesi değildir, uykunun başlaması fizyolojik olarak ısı kaybına bağımlıdır. Uykuya dalış, distal cilt damarlarının genişleyip ısı atmasıyla çekirdek ısının düşmesi üzerinden gerçekleşir. Ortam sıcaklığı yüksekse bu ısı atımı olmaz, uykuya dalma süresi uzar, gece uyanmaları artar."

Ensari, bipolar bozukluk ve manik atak tablosunu tetikleyen risk faktörlerinden birinin uykusuzluk olduğunu belirtti.

Sıcak gecelere bağlı gelişen uykusuzluğun bipolar bozukluk ve manik atak açısından ciddi risk oluşturabileceğini aktaran Ensari, "Bipolar bozukluk ve manik atak tablosuna bağlı hastane yatış oranlarının yaz aylarında zirve yaptığı, yüksek sıcaklığın yatışlarla ilişkili olduğu yine bilimsel çalışmalarla gösterilmiştir." ifadesini kullandı.

Ensari, sıcak havalarda ruhsal ve fiziksel sağlığın korunması için alınabilecek önlemlere değinerek, şunları kaydetti:

"Yatak odasını mümkün olduğunca serin ve hava akımlı tutun, serinletme mümkün değilse en azından uyku öncesi 1-2 saat havalandırın. Yatmadan önce ılık duş alın, ılık su cilt damarlarını genişleterek çekirdek ısının düşmesini kolaylaştırır. Akşam saatlerinde alkol kullanmaktan kaçının. Sıvı alımını gün içine yayın, 11.00-16.00 saatlerinde dış ortamda kalmayın. Psikiyatrik ilaç kullanan yakınlarınızın sıvı alımını ve bilinç durumunu takip edin. Konfüzyon, konuşma bozukluğu veya terlemenin kesilmesinin acil başvuru nedeni olduğunu unutmayın. İlacınızı kendi kararınızla kesmeyin, doz ve saat düzenlemesini hekiminizle konuşun."

USC'nin yeni araştırması, sadece fiziksel aktivitenin miktarının değil, aynı zamanda iş veya eğlence amaçlı olup olmamasının da önem taşıdığını öne sürüyor.

4,2 milyondan fazla kişi üzerinde yapılan bir meta-analiz, yürüyüş, bisiklet sürme, koşma, yüzme veya spor yapma gibi eğlence amaçlı egzersizin demans riskini önemli ölçüde azalttığını ortaya koydu. İş kapsamında yapılan fiziksel aktivite ise bu rahatsızlığın gelişme riskini artırıyor gibi görünüyor.

The Lancet Public Health adlı akademik dergide yayımlanan bulgular, "fiziksel aktivite paradoksu"nun demans için geçerli olup olmadığını sistematik bir şekilde araştıran ilk çalışma olma özelliğini taşıyor. Daha önce kardiyovasküler araştırmalarda belgelenen paradoks, fiziksel açıdan zorlayıcı işlerin gönüllü yapılan egzersizlerle aynı sağlık faydalarını sağlamadığını, hatta hastalık riskini artırabildiğini gösteren beklenmedik bir gözleme dayanıyor.

USC'deki Raichlen Fiziksel Aktivitenin Evrimsel Biyolojisi Laboratuvarı'nda doktora sonrası araştırmacı ve Brezilya'daki Universidade Federal do Rio Grande do Sul'da Epidemiyoloji Yüksek Lisans Programı araştırmacısı olan çalışmanın başyazarı Natan Feter, "Bulgular, beyin sağlığı için 'her hareket önemlidir' şeklindeki uzun süredir geçerli olan varsayımı sorguluyor" dedi.

Araştırma ekibine, USC Dornsife Edebiyat, Sanat ve Bilimler Fakültesi'nde biyolojik bilimler ve antropoloji profesörü olan David Raichlen liderlik etti. Araştırmacılar, 30 ülkede 45 ila 93 yaşlarındaki 4,2 milyondan fazla katılımcıyı içeren 74 kohort ve vaka-kontrol çalışmasından elde edilen verileri analiz etti. Katılımcılar ortalama 10 yıl boyunca izlendi ve bu süre zarfında araştırmacılar tüm nedenlere bağlı demans, Alzheimer hastalığı ve vasküler demans teşhislerini takip etti.

Genel olarak boş zamanlarında daha yüksek düzeyde fiziksel aktivite yapan kişilerin, en az aktif katılımcılara kıyasla demans riskinin yüzde 24 daha düşük olduğu görüldü. Ev içi fiziksel aktivitenin de potansiyel faydaları olduğu gösterildi ancak kanıtlar tek bir çalışmayla sınırlıydı. Buna karşılık mesleki fiziksel aktivite yüzde 20 daha yüksek demans riskiyle ilişkilendirilirken, toplu taşımanın aktif olarak kullanılması iki çalışmaya göre riskte mütevazı bir artışla ilişkilendirildi.

Araştırmacılar, boş zamanda yapılan egzersizin genellikle kişinin kendi yönlendirdiği, keyifli bir yoğunlukta ayarlandığı ve çoğunlukla sosyal etkileşim veya stres azaltmayla eşleştirildiği açıklamasını yaptı. Buna karşılık, fiziksel olarak zorlayıcı işler sıklıkla tekrarlayan görevler, uzun süre ayakta durma, ağır kaldırma, kısıtlı iyileşme süresi ve işyeri tehlikelerine maruz kalmayı içeriyor.

Yazarlar, mesleki aktiviteyle bağlantılı olumsuz sağlık etkilerinin fiziksel hareketin kendisinden kaynaklanmasının olası olmadığını öne sürüyor. Bunun yerine, genellikle fiziksel kuvvete dayalı işlerle bağlantılı daha geniş sosyal ve çevresel koşullardan kaynaklanabilirler.

Raichlen, "Güvenli parklara, yürüyüş yollarına ve dinlenme-eğlence tesislerine erişimi iyileştirmek, insanların egzersiz için yeterli boş zamana sahip olmalarını sağlamak ve zararlı işyeri maruziyetlerini azaltmak, nihayetinde fiziksel aktivitenin kendisini teşvik etmek kadar önemli olabilir" dedi.

Ghebreyesus, ABD merkezli X şirketinin sosyal medya platformundaki hesabından, Ebola salgınına ilişkin paylaşımda bulundu. "Ebola salgını, bugün yapılan DSÖ Acil Durum Komitesi toplantısının tavsiyesi doğrultusunda KDC'de uluslararası öneme sahip bir halk sağlığı acil durumu olmaya devam ediyor." ifadesini kullanan Ghebreyesus, tüm hükümetlere ve ortaklarına, bir bütün olarak çalışarak çabaları daha da artırmaları ve gelecek aylarda toplulukları korumak için gereken kaynakları çoğaltmaları çağrısında bulundu.

Ghebreyesus, KDC hükümetine ve risk altındaki diğer ülkelere yönelik güncellenmiş tavsiyelerin gelecek günlerde yayımlanacağını kaydetti.

- Ebola, Afrika'da binlerce kişinin ölmesine neden oldu

Bir tür kanamalı ateşe yol açan Ebola virüsü, ilk kez 1976'da Sudan'ın Nzara kasabasında ve KDC'nin Yambuku köyünde eş zamanlı salgınlarla ortaya çıkmıştı.

KDC'deki salgın, Ebola Nehri yakınındaki köyde başladığı için virüse bu ad verilmişti. Ebola virüsü, Aralık 2013'te Batı Afrika'da yayılmıştı. Gine, Liberya ve Sierra Leone'de 2014-2017 yıllarında görülen salgında 30 bin kişiye virüs bulaşmış ve hastaların 11 binden fazlası hayatını kaybetmişti.

KDC'nin doğusundaki Ituri eyaletinde açıklanan 246 şüpheli vaka ve 65 ölümün ardından 15 Mayıs'ta ülkede salgın ilan edilmişti.

Sağlık yetkililerine göre, mayısta patlak veren "Bundibugyo" Ebola varyantının onaylanmış tedavisi veya aşısı bulunmuyor.

TRT Haber’in aktardığına göre KDC Kamu Sağlığı Enstitüsü, son 24 saatte tespit edilen 101 yeni vakayla birlikte toplam kesinleşmiş vaka sayısının 4 bin 945'e ulaştığını açıkladı.

Birleşmiş Milletler, cuma günü yaptığı açıklamada salgının her 30 dakikada bir kişinin ölümüne yol açtığı uyarısında bulundu.

Virüsün ülkede en hızlı yayıldığı dönem kaydedilirken, KDC'nin 26 eyaletinden altısı salgından etkilendi.

Vakaların 3 bin 400'den fazlası, salgının ilk rapor edildiği kuzeydoğu sınırındaki Ituri eyaletinde görüldü.

Mevcut salgına yol açan nadir görülen "Bundibugyo" varyantı için henüz onaylanmış bir aşı veya tedavi yöntemi bulunmuyor.

Sınır komşusu Uganda da başkent Kampala'da en az 20 vaka bildirildiğini duyurdu.

Dünya Sağlık Örgütü, KDC ve Uganda'daki durumu mayıs ayında "uluslararası kamu sağlığı acil durumu" ilan etmişti.

Wild hayvanlardan insanlara bulaşan virüs; kan, vücut sıvıları ve enfekte yüzeylerle temas yoluyla yayılmaya devam ediyor.

Kongo'nun doğusunda görülen ve şimdiye kadarki en hızlı yayılan Ebola salgını olarak değerlendirilen mevcut salgında, 4 bin 449 vaka tespit edilirken 2 binden fazla kişi hayatını kaybetti.

2014-2016 yılları arasındaki Ebola salgınında ise en az 28 bin vaka görülmüş ve can kaybının bine ulaşması yaklaşık sekiz ay sürmüştü.

DSÖ Genel Direktörü Tedros Adhanom Ghebreyesus, Kongo Demokratik Cumhuriyeti'nde Ebola salgınına ilişkin resmi olarak 4 bin 449 doğrulanmış vaka ve 2 bin 61 ölüm bildirildiğini belirterek, "Salgın, mevcut hızıyla 2014-2016 Batı Afrika Ebola salgınını geride bırakma yolunda ilerliyor." dedi.

Geçen hafta KDC'yi ziyaret eden Ghebreyesus, ülkenin kuzeydoğusundaki Ebola salgınına verilen yanıtı ve karşılaştıkları zorlukları değerlendirdiklerini dile getirdi.

Ghebreyesus, KDC'de kayıtlara geçen "en büyük 2. Ebola salgınının" yaşandığını ve bunun önceki Ebola salgınlarından daha hızlı ilerlediğini belirterek, "Salgın, mevcut hızıyla 2014-2016 Batı Afrika Ebola salgınını geride bırakma yolunda ilerliyor. Resmi olarak 5 il ve 53 sağlık bölgesinde 4 bin 449 doğrulanmış vaka ve 2 bin 61 ölüm bildirildi. Salgın, büyük bir avantajla başladı, hala bizden çok önde ve biz onu yakalamaya çalışıyoruz." şeklinde konuştu.

Tüm vakaların yaklaşık yüzde 90'ının ve ölümlerin yüzde 80'inin Ituri ilinde yaşandığını kaydeden Ghebreyesus, bu bölgelerde hastalığın yayılmasının devam ettiğinin altını çizdi.

Ghebreyesus, bilinen temaslılar dışındaki topluluklarda yüksek oranda ölüm vakası görmelerinin endişe verici olduğuna işaret ederek, "Bu, bize bilmediğimiz bulaşma zincirlerinin olduğunu ve her bulaşma zincirini öğrenip kırana kadar salgını durduramayacağımızı gösteriyor. Bulaşma, çoğu insan hastalığın son evresindeyken ve tedavi görmediklerinde veya öldükten sonra cesetleri ele alındığında gerçekleşiyor." değerlendirmesinde bulundu.

Erken klinik bakımın yanı sıra güvenli ve saygın defin işlemlerinin Ebola bulaşmasını durdurmak için kritik öneme sahip olduğunu vurgulayan Ghebreyesus, KDC hükümeti liderliğinde bulaşmayı durdurma ana hedefiyle müdahalenin her bölümünü artırdıklarını kaydetti.

Ghebreyesus, Ebola virüsüne karşı özel olarak tasarlanmış 2 aşının insanlar üzerinde faz bir güvenlik denemelerine başlandığını söyleyerek, tüm ortaklarıyla aşılama için çalıştıklarını belirtti.

- Ülkede 15 Mayıs'ta salgın ilan edilmişti

KDC'nin doğusundaki Ituri eyaletinde açıklanan 246 şüpheli vaka ve 65 ölümün ardından 15 Mayıs'ta ülkede salgın ilan edilmişti.

Sağlık yetkililerine göre, mayısta patlak veren "Bundibugyo" Ebola varyantının onaylanmış tedavisi veya aşısı bulunmuyor.

ABD’de uzmanlar bol miktarda dezenfektan ve hijyen ürünleri kullanımının, çocukları evde zehirli maddelere daha çok maruz bıraktığını belirterek uyarıyor.

Örneğin çiğ tavuğu keserken suyu kesme tahtasına yayılıyor. CNN’in aktardığına göre bu sıvı ciddi hastalığa neden olabilecek bir bakteri olan salmonella taşıyabiliyor.

Fakat buna karşı önlem almak için illa dezenfektan kullanmanıza gerek yok. Dökülen yiyecekler için genelde su ve sabun ikilisi temizlik için yeterli.

Önce yüzeyi iyice temizle sonra dezenfektan kullan

Yağ, kir ve yiyecek kaplı bir yüzeyi temizlemeden dezenfektan kullanmak da alttaki mikropların ölmemesine neden oluyor.

ABD’deki Massachusetts Lowell Üniversitesi’nden kimya bilimci Alicia McCarthy “Dezenfektan, kir ve pislik tarafından engellenince mikroplarla temas edemiyor. Temizlik için doğrudan temas gerekli” diyor:

“Temizlikten önce dezenfektan kullanmak süpürgeden önce kırıntıların olduğu bir zemini paspaslamaya benzer. Kırıntılar temizlenene kadar paspas zemine düzgün ulaşmaz.”

Dezenfektan sıkıp hemen silmek de manasız

Toksik Madde Kullanımını Azaltma Enstitüsü’nden Heather Tenney de dezenfektanı sıkıp ardından hemen silmenin hiçbir faydası olmadığını vurguluyor:

“Genelde insanlar kimyasalları bir yere sıkıp hemen siliyorlar. Bunu yaparsanız dezenfekte olması için kimyasalı yeterince süre yüzeyde bırakmamış oluyorsunuz. Böyle yapmanın hiçbir anlamı yok.

Ürünlerin etiketini okuyun. Dezenfektanların etkili olması için yüzde 1-10 dakika yüzde kalması gerekebilir.”

Abartmayın: Su ve sabun çoğu işi çözüyor

Grip virüsü bile söz konusu olsa önce sık dokunulan (kapı kolu, klozet kapağı vb.) yerleri sabun ve suyla iyice temizlemeniz gerekli.

Sabunla iyice ovaladığınız yerleri suyla da iyice durularsanız virüsleri ve bakterileri yüzeyde tutan kimyasal bağları da koparırsınız. Dolayısıyla durulama mikropların akıp gitmesine neden olur.

Yeşil Bilim Politikası Enstitüsü’nden direktör Rebecca Fuoco şöyle diyor:

“Bunların büyük bir kısmı psikolojik. Mikropların çoğunu öldürmenize gerek yok. Sadece ortadan kaldırsanız yeterli.

Dezenfektanlar, insan sağlığı ve çevredeki etkisi nedeniyle yalnızca zaruri olduğunda kullanılmalı.”

Haberde doğal mikrop öldürücülerse şöyle sıralanıyor:

• Meyveden elde edilen sitrik asit
• Hindistan cevizi veya palmiye yağından elde edilen kaprilik asit
• Fermantasyonla üretilen L-laktik asit
• Etil ve dezenfektan alkol
• Sirke

Yerel basındaki haberlere göre, Tayvan Hastalık Kontrol Merkezinden (CDC) son dönemde kaydedilen Covid-19 vakalarına ilişkin açıklama yapıldı.

Tayvan'da 4-10 Ağustos tarihlerinde 14 kişinin Covid-19 nedeniyle yaşamını yitirdiği belirtilen açıklamada, söz konusu sayının "mevcut Covid-19 dalgasında kaydedilen en yüksek haftalık vaka ve ölüm sayısı" olduğu aktarıldı.

Açıklamada, 2-8 Ağustos'ta ayakta tedavi ve acil servis başvurularının 24 bin 645'e çıktığı, bu sayının bir önceki haftaya kıyasla yüzde 27,6 arttığı ifade edildi. Ekim 2025’ten bu yana ağır komplikasyonlara rastlanan 337 Covid-19 vakasının kaydedildiği açıklamada, bunlardan 42'sinin ölümle sonuçlandığı belirtildi.

Açıklamada, 337 vakanın yaklaşık yüzde 74'ünün 65 yaş ve üzerindekilerden oluştuğu, yüzde 84'ünde kronik hastalık gibi altta yatan sağlık sorunlarının bulunduğu vurgulanarak, yüzde 89'unun ise bu sezonun Covid-19 aşısını yaptırmadığına işaret edildi.

CDC depolarında yaklaşık 140 bin doz aşı bulunduğu bildirilen açıklamada, 9 Eylül’de son kullanma tarihi dolacak 37 bin doz aşının soğuk hava depolarından çıkarılarak yerel yönetimlere dağıtılacağı bilgisi paylaşıldı.

Hastaneden yapılan açıklamada görüşlerine yer verilen Prof. Dr. Erkan, sıcak havalarda kalbin daha fazla çalışmak zorunda kaldığını vurguladı.

Erkan, vücut ısısını dengeleyebilmek için damarların genişlediğini ve terlemenin arttığını anlatarak, "Bu süreçte sıvı kaybı yeterince yerine konulmazsa kan hacmi azalır. Kalp, organlara yeterli kanı ulaştırabilmek için daha hızlı ve daha güçlü çalışmak zorunda kalır. Özellikle koroner arter hastalığı, hipertansiyon, diyabet ve kalp yetersizliği bulunan kişilerde bu durum ciddi sonuçlara yol açabilir." ifadelerini kullandı.

Halsizlik, baş dönmesi, çarpıntı, nefes darlığı, dikkat dağınıklığı ve koyu renkli idrarın, vücudun sıvı ihtiyacının arttığının göstergesi olabileceğine işaret eden Erkan, bu belirtilerin sıcak havayla ilişkilendirilip göz ardı edilmemesi gerektiğini aktardı.

Erkan, sıcak havanın etkilerinin herkeste aynı düzeyde görülmediğini ve bazı gruplarda sıvı kaybının çok daha hızlı gelişerek, kalp üzerindeki yükün belirgin şekilde artabildiğini kaydetti.

Özellikle 65 yaş ve üzerindeki bireyler, hipertansiyon ve diyabet hastaları, koroner arter hastalığı bulunanlar, kalp yetersizliği olan kişiler, idrar söktürücü ilaç kullananlar ve kronik böbrek hastalığı bulunanların daha yüksek risk altında olduğuna işaret eden Erkan, bu kişilerin sıcak saatlerde uzun süre dışarıda kalmaması, sıvı tüketimini düzenli aralıklarla sürdürmesi ve ilaçlarını hekim önerisi dışında kullanmaması gerektiğini anlattı.

- Sıcak havalarda kalp sağlığı için sıvı dengesi önem taşıyor

Erkan, yaz aylarında sıvı ihtiyacının kişiden kişiye değiştiğini vurgulayarak, şunları kaydetti:

"Terlemeyle birlikte mineral kaybı da olduğu için sıvı alımında denge önemlidir. Şekerli ve yoğun kafeinli içeceklerin aşırı tüketimi uygun değildir. Su temel sıvı kaynağı olmalıdır. Gerektiğinde ayran veya sade maden suyu uygun miktarlarda tercih edilebilir. Kalp yetersizliği veya böbrek hastalığı olan kişiler ise sıvı miktarını hekim önerisine göre ayarlamalıdır."

Kalp krizi riskinin azaltılmasındaki en önemli adımlardan birinin, belirtilerin erken fark edilmesi ve gecikmeden tıbbi değerlendirme yapılması olduğunu vurgulayan Erkan, yaz sıcaklarında gelişen her göğüs rahatsızlığının basit bir mide sorunu veya sıcak çarpması olarak değerlendirilmemesi gerektiğini belirtti.

Erkan, sıcak havanın tek başına kalp krizi nedeni olmadığını ancak mevcut riskleri belirginleştirebildiğine işaret ederek, "Özellikle gizli susuzluk, kalbin iş yükünü artıran önemli bir faktördür. Düzenli sıvı alımı, sıcak saatlerden korunma ve uyarıcı belirtileri ciddiye alma, yaz aylarında kalp sağlığını korumada büyük önem taşır." ifadelerini kullandı.

Euronews Türkçe Servisi’nin aktardığına göre, ülkede son bir haftada 23 yeni Batı Nil virüsü enfeksiyonu vakası bildirildi.

İlkbaharda başlayan bulaşma sezonundan 5 Ağustos’a kadar toplam 65 vaka kaydedildi.

Bu vakaların 54’ünde ensefalit, menenjit ve/veya akut gevşek felç gibi ciddi nörolojik belirtiler görüldü. 11 vakada ise merkezi sinir sistemini etkileyen hafif belirtiler ortaya çıktı ya da herhangi bir belirti görülmedi.

Şimdiye kadar altı kişinin hayatını kaybettiği bildirildi. Tüm ölümlerin, merkezi sinir sistemi ciddi şekilde etkilenen 65 yaş üzeri hastalarda meydana geldiği belirtildi.

Ulusal Halk Sağlığı Kurumu, enfeksiyonun yaygın ancak “gizli” bir şekilde seyrettiğine dikkat çekerek, tespit edilen ağır vakaların virüsün toplumdaki gerçek yayılımının yalnızca küçük bir bölümünü oluşturduğunu ifade etti.

-Avrupa’daki durum

Avrupa Hastalık Önleme ve Kontrol Merkezi’ne (ECDC) göre, 29 Temmuz itibarıyla insanlarda görülen vakalar İtalya, Romanya, Fransa, Kuzey Makedonya, İspanya ve Almanya’da da bildirildi. Bu durum, virüsün yaz döneminde Avrupa genelinde yaygın şekilde dolaşımda olduğunu gösteriyor.

ECDC’nn son verilerine göre, en fazla vaka 94 ile İtalya’da kaydedildi. İtalya’yı yedişer vakayla Kuzey Makedonya ve İspanya, beş vakayla Romanya, iki vakayla Fransa ve bir vakayla Almanya izledi.

BBC'nin haberine göre, Ulusal Sağlık ve Bakım Araştırmaları Enstitüsü (NIHR) desteğiyle yürütülen çalışma kapsamında araştırmacılar, sıvı haldeki tetanoz-difteri aşısını "trehaloz" maddesi kullanarak kuru toz haline getirdi.

Araştırmacılar, bir yıl boyunca oda sıcaklığında muhafaza ettikten sonra suyla sıvılaştırdıkları aşıyı 60 gönüllü üzerinde denedi.

Çalışma sonucunda araştırmacılar, buzdolabında saklanması gerekmeyen aşının geleneksel tetanoz-difteri aşısıyla eşdeğer bağışıklık tepkileri oluşturduğunu belirledi.

Aşının "güvenli ve iyi" şekilde tolere edildiğini aktaran araştırmacılar, laboratuvar verilerinin aşının bileşenlerinin -20 ile 40 santigrat derece arasında değişen sıcaklıklarda da dayanıklılığını koruduğunu gösterdiğini kaydetti.

Bu yeni yöntemin aşıların üretimden uygulanma anına kadar belirli sıcaklıklarda tutulmasını zorunlu kılan "soğuk zincir" sistemine olan bağımlılığı azaltabileceğini ifade eden araştırmacılar ayrıca, gelecek aylarda 160 kişinin katılacağı daha geniş kapsamlı bir klinik test yapacaklarını bildirdi.

Araştırmacılar, söz konusu teknolojinin kuraklık döneminde kuruyup yağmur yağdığında yeniden canlanan bitki türlerinden ilham alınarak geliştirildiğini, bitkilerin ürettiği "trehaloz" maddesinin kuraklık sırasında hücreleri koruduğu gibi aşıların etkin bileşenlerinin de korunmasını sağladığını belirtti.

Bilim insanları, bu yeni yöntemle aşı israfının önüne geçilebileceğini vurguladı.

Araştırmanın sonuçları the Lancet'e bağlı "EClinical Medicine" dergisinde yayımlandı.

Dünya Sağlık Örgütüne göre, dünya genelinde üretilen aşıların yaklaşık yarısı, taşıma sırasında zarar görmesi, son kullanma tarihinin dolması, kullanılmayan dozlar ve özellikle soğuk zincirin bozulması nedeniyle kullanılamadan imha ediliyor.

NBC News'un haberine göre, CDC'den yapılan açıklamada, federal yetkililerinin 27 eyalette 345 kişinin hastalanmasına yol açan salmonella salgınına ilişkin soruşturma yürüttüğü bildirildi.

Jalapeno biberlerinin California merkezli Coast Citrus dağıtım şirketi tarafından Meksika'dan temin edildiği aktarılan açıklamada, bu biberlerin Chipotle, Qdoba ile diğer restoranlarda servis edildiği belirtildi.

Açıklamada, salmonella nedeniyle 36 kişinin hastaneye kaldırıldığı, herhangi bir ölüm vakası bildirilmediği kaydedildi.

Vakaların büyük bölümünün 110'ar kişi ile Minnesota ve Colorado'da görüldüğü, Illinois'te 30, Kansas'ta ise 13 vakanın tespit edildiği bildirildi.

Ayrıca hastalığın görüldüğü diğer eyaletlerin Alabama, Arkansas, California, Georgia, Indiana, Kentucky, Louisiana, Michigan, Missouri, Montana, Nebraska, North Carolina, North Dakota, Ohio, Oklahoma, South Carolina, Tennessee, Texas, Utah, Virginia, Washington, Wisconsin ve Wyoming olduğu belirtildi.

Öte yandan, restoran zinciri Chipotle, tedbir amacıyla menüsünden jalapeno biberlerin çıkarıldığını açıkladı. Qdoba da tüm restoranlarından jalapeno biberlerini proaktif bir şekilde kaldırdığını duyurdu.

TRT Haber’in aktardığına göre İngiltere’deki Oxford Üniversitesi bilim insanları, Afrika’daki ölümcül Ebola salgınıyla mücadele etmek amacıyla sekiz hafta gibi kısa bir sürede yeni bir aşı geliştirdi.

COVID-19 pandemisinde kullanılan aşı teknolojisinden faydalanılarak üretilen deneysel aşı, klinik çalışmalar kapsamında dünyada ilk kez 37 yaşındaki Ed Hunt adlı İngiliz gönüllüye yapıldı.

Toplam 50 sağlıklı kişi üzerinde yürütülecek ilk aşama çalışmalarında, aşının güvenliği ve vücutta oluşturacağı bağışıklık yanıtı inceleniyor.

-Hedef ölümcül Bundibugyo türü

Mevcut Ebola aşılarının etkisiz kaldığı Bundibugyo türünü hedef alan bu çalışma, söz konusu virüs tipine karşı insanlı deney aşamasına geçen ilk proje olma özelliğini taşıyor.

Uzmanlar, deneysel aşının virüs içermediğini ve katılımcılara kesinlikle hastalık riski yüklemediğini vurguluyor.

Oxford ekibi, aşının güvenilirliği kanıtlandıktan sonra Uganda ve Kongo Demokratik Cumhuriyeti’nde daha geniş kapsamlı saha testlerine geçmeyi planlıyor.

-Milyonlarca doz üretime hazır

Salgın bölgesinde bugüne kadar 2 bin 500’den fazla vaka kaydedilirken, hayatını kaybedenlerin sayısı bini aştı.

Tehdidin büyüklüğü karşısında zaman kaybetmek istemeyen Hindistan Serum Enstitüsü, henüz deneme aşamasındaki bu aşıdan 600 bin dozu hazırda bekletiyor.

Klinik testlerin başarıyla tamamlanması halinde, üretilen aşılar vakit kaybetmeksizin Afrika’daki salgın bölgelerine sevk edilecek.

Prof. Dr. Ballı, AA muhabirine, yurt genelinde son günlerde sıcaklık değerlerinin giderek artmaya başladığını söyledi.

Aşırı sıcaklarda fazla sıvı ve elektrolit kaybı olduğunu belirten Ballı, bu havalarda özellikle kalp ve damar hastalarının daha fazla dikkat etmesi gerektiğini ifade etti.

Ballı, yaz aylarında kalp krizi vakalarının arttığını vurgulayarak, şöyle konuştu:

"30 derecenin üzerindeki sıcaklarda özellikle kalp krizi riskinde bir miktar artışın olduğunu söylemek mümkün. Bunun da sebebi kalbimizin iş yükü artıyor, kan damarlarımız genişliyor. Vücut kendi sıcaklık dengesini koruyabilmek için daha fazla kan pompalamaya ihtiyaç duyuyor. Bu da kalbimizi yoruyor."

- Beslenme ve sıvı kaybına dikkat

Ballı, kalp ve damar hastalarının yaz mevsiminde beslenme alışkanlıklarına daha çok dikkat edilmesi gerektiği belirtti.

Çok ağır bir beslenmenin kalbin iş yükünü daha da arttıracağı, bunun da birtakım olumsuz senaryolara yol açabileceğini vurgulayan Ballı, "Hastaların mutlaka sıvı alımlarına dikkat etmelerini istiyoruz. Özel bir kısıtlayıcı durumu yoksa en az 2,5 litre sıvı alımını öneriyoruz. Ayran, soda gibi biraz daha elektrolit dengesini de takviye edebileceğimiz sıvı gıdalar tüketmek önemli. Şekerli gıdalar, gazlı içecekler, kahve ve çayla sıvı alımını dengelemek çok doğru değil. Su, temel olarak içeceğimiz olmalı." diye konuştu.

Yaz aylarında güneşin dik geldiği saatlerde dışarı çıkılmaması gerektiğini ifade eden Ballı, aşırı sıcaklarda zorlayıcı egzersizlerden de kaçınılmasının önemli olduğunu belirtti.

- "Terliyken soğuk ortama girmek kalpte ritim bozukluklarını tetikleyebilir"

Ballı, yaz aylarında sıcak ve soğuk ortamlara geçişlerde de vücudun alıştırılması gerektiğini vurgulayarak, şunları kaydetti:

"Çok terliyken birdenbire çok soğuk bir ortama girmek kalpte birtakım ritim bozukluklarını tetikleyebilir. Çok sıcak bir havada birdenbire soğuk bir suya dalmak da benzer etkilere neden olabilir. Dolayısıyla ortamlarımızı değiştirirken göreceli olarak aşamalı bir sıcaklık geçişine müsaade etmemiz lazım. Klimayı insan vücudunun adapte olabileceği ya da en konforlu sıcaklıklara getirmek lazım. Örneğin klimanızın derecesi 17'yse sabaha kadar klimayı açık tutup karşısında uyumak gibi değil, insan vücudunun optimal oda sıcaklığı neyse bunu ayarlayıp bununla devam etmek daha mantıklı olur."