Boyutu 5 mm'nin altında olan ve neredeyse her yerde bulunan minik plastik parçacıkların çevre ve halk sağlığına tehdit oluşturduğu ortaya çıkarılmıştı. Bu parçacıklara maruz kalma, kanser, kalp krizi ve üreme sorunlarıyla ilişkilendiriliyor.

İlk çalışmalar, biriktikleri dokularda mikroplastik parçacıkların iltihaplanmaya, DNA hasarına, hücre yaşlanmasına ve hormon bozukluklarına neden olabileceğini göstermişti.

Ancak bağışıklık sistemi üzerindeki etkileri hakkında henüz çok az şey biliniyor.

Şimdiyse yeni bir çalışma, dünya çapında en yaygın kullanılan plastiklerden biri olan PET'in minik parçacıklarının farelerdeki etkilerini değerlendirdi.

Viyana Tıp Üniversitesi'nden araştırmacılar, PET mikroplastiklerinin tek bir doz halinde uygulanmasından sonra, minik parçacıkların akciğerlerde en az 14 gün boyunca tespit edilebilir kaldığını buldu.

Akciğerlerdeki varlıklarına iltihaplanmanın yanı sıra lenfosit ve eozinofillerin artışı da eşlik etti. Bunlar, alerjik reaksiyonlarda rol oynayan bağışıklık hücreleri.

Journal of Hazardous Materials Advances adlı akademik dergide yayımlanan çalışmada bilim insanları, "Solunum yoluyla alınan PET mikroplastikler, doza bağlı olarak solunum yolu iltihabına neden oluyor" diye yazdı.

PET mikroplastikler 14 gün boyunca akciğerde tespit edilebilir kaldı ve lenfositle eozinofil toplanmasıyla solunum yolu iltihabına neden oldu.

Çalışma, yaygın şekilde maruz kalınan bir alerjen olan zaylan poleniyle birleştiğinde iltihabın daha da şiddetlendiği konusunda uyardı.

Bilim insanları, PET parçacıklarının iltihabı şiddetlendirdiğini ve vücudun alerjene karşı savunma tepkisini etkilediğini buldu.

Viyana Tıp Üniversitesi'nden, çalışmanın yazarlarından Michelle Epstein, "Çalışmamız, PET mikroplastiklerin vücutta pasif şekilde bulunmakla kalmadığını, aynı zamanda alerjik reaksiyonlarla iltihabın gelişmesinde ve şiddetlenmesinde rol oynayan bağışıklık tepkilerini bilfiil etkilediğini gösteriyor" dedi.

Araştırmacılara göre çalışma, mikroplastiklerin olası immünolojik etkilerine ilişkin önemli bilgiler sağlıyor.

Günümüzde şehirlerde havadaki PET yoğunluğunun metreküp başına yaklaşık 135-158 nanograma ulaştığı bildiriliyor.

Araştırmacılar, bir yetişkinin günde yaklaşık 10-20 metreküp hava soluduğu varsayılırsa, bunun yaklaşık 1-3 mikrogram mikroplastik solunmasına karşılık gelebileceğini söylüyor.

"Bu bulgular bir araya getirildiklerinde, PET mikroplastikleri doz ve bağlama bağlı olarak solunum yolu iltihabını ve bağışıklık tepkilerini değiştiren biyolojik açıdan aktif parçacıklar diye tanımlanıyor" diye yazdılar.

Sonuçlar fare modellerinden elde edildi ve doğrudan insanlara uygulanamayabilir ancak bilim insanları mikroplastiklerin sağlık ve çevre üzerindeki yükünün daha sonraki çalışmalarda incelenmesini umuyor.

Araştırmacılar, "Bu bulgular, bağışıklık uç noktalarının dahil edilmesini desteklerken, gerçek dünya maruz kalma senaryolarına dikkatli bir şekilde genelleme yapılması gerektiğinin altını çiziyor" diye yazdı.

"Özetle, PET mikroplastikleri akciğerde kalıcıdır, solunum yolu iltihabına neden olur ve doz, zamanlama ve bağlama bağlı bir şekilde bağışıklık tepkilerini değiştirir" sonucuna vardılar.

Günlük protein alımının vücut ağırlığının kilogramı başına 0,8-1 gram standardına uygun şekilde sınırlandırılması gerektiğini belirten Akarsu, bayram sabahına hafif bir kahvaltıyla başlanmasının önemli olduğunu, öğünlerde aşırı et tüketiminden kaçınılması gerektiğini dile getirdi.

Prof. Dr. Akarsu, kurban etlerinin kuyruk ve iç yağından ayrılması gerektiğini, ilk gün etlerin sert olacağı için mutlaka buzdolabında dinlendirilmesinin önemli olduğunu kaydetti.

Et tüketilirken öğünlerde posa dengesini sağlayacak sebzeli ve sulu yemeklerin tercih edilmesinin daha sağlıklı olacağına dikkati çeken Akarsu, bayramda artan protein tüketimi nedeniyle günlük sıvı alımının da ihmal edilmemesi gerektiğini vurguladı.

"Kırmızı etin aşırı tüketimi hazımsızlık, kabızlık ve reflüyü tetikler"

Prof. Dr. Akarsu, protein metabolizmasının oluşturduğu üre ve ürik asit gibi yıkım ürünlerinin böbreklerden rahatlıkla atılabilmesi için günlük sıvı tüketiminin minimum 2-2,5 litre su olacak şekilde planlanması gerektiğini aktardı.

Kırmızı etin doymuş yağ ve kolesterol açısından oldukça zengin bir kaynak olduğunun altını çizen Akarsu, "Kırmızı etin aşırı tüketimi gastrointestinal sistemi zorlayarak hazımsızlık, kabızlık ve reflüyü tetikler." dedi.

Aşırı et tüketiminin uzun vadede damar sertliği riskini artırabileceğini dile getiren Akarsu, "Kırmızı et tüketimi uzun vadede 'LDL kolesterol ve trigliserid' dediğimiz non-HDL kolesterol değerlerini yükselterek ateroskleroz riskini artırır. Kırmızı ette bulunan yüksek pürin miktarı ürik asit seviyelerini yükseltebilir, akut gut hastalığı ataklarına yol açabilir. Protein yıkımıyla oluşan ve idrara atılan atıklar böbreklere binen yükü artırır." diye konuştu.

Yeni kesilen kurban etinin hemen tüketilmesinin doğru olmadığına işaret eden Akarsu, bu hayvanların kas dokusunda "rigor mortis" olarak adlandırılan ölüm sertliği meydana geldiğini söyledi.

Bu aşamada etteki depo karbonhidratların laktik aside dönüştüğünü, etin pH seviyesinin düştüğünü ifade eden Akarsu, ölüm sertliği sürecindeki etin hemen tüketilmesinin sindirimi son derece zorlaştırdığını, karında şişkinlik, kramp ve hazımsızlık gibi akut gastrointestinal problemlere yol açabileceğini belirtti.

Prof. Dr. Akarsu, kesilen etlerin öncelikle güneş görmeyen, serin bir ortamda birkaç saat bekletildikten sonra buzdolabında en az 24 saat dinlendirilmesi gerektiğini ifade etti.

Kurban etlerini pişirmenin en sağlıklı yöntemlerin haşlama, fırınlama ve ızgara gibi yağ eklenmesine gerek olmayan teknikler olduğunu anlatan Akarsu, etin kendi yağıyla pişebilecek nitelikte olduğunu, pişirme sırasında ilave tereyağı veya kuyruk yağı eklenmemesi gerektiğini kaydetti.

Prof. Dr. Akarsu, mangal yapılırken etin doğrudan ateşe temas ettirilmesinin sağlık açısından risk oluşturduğunu, yağların ateşe damlaması sonucu polisiklik aromatik hidrokarbonlar ve heterosiklik aminler gibi kanserojen bileşiklerin ortaya çıkabileceğini dile getirdi.

Bayram sofralarında etin yanında tüketilecek besinlerin de önemli olduğuna dikkati çeken Akarsu, kırmızı etin yüksek oranda demir içerdiğini ancak C vitamini barındırmadığını vurguladı.

Prof. Dr. Akarsu, demir emilimini artırmak için etin yanında mutlaka C vitamini açısından zengin yeşil yapraklı sebzeler, limonlu salatalar ve turunçgiller tüketilmesi gerektiğinin, tam tahıllar, yüksek lifli sebzeler ve yoğurt, ayran, cacık gibi probiyotik içerikli gıdaların bağırsak hareketlerini desteklediğinin altını çizdi.

Hipertansiyon, diyabet ve kalp hastalarının bayram döneminde daha dikkatli olması gerektiğinden bahseden Akarsu, hipertansiyon hastalarının pişirme sırasında tuzu minimum düzeyde tutması gerektiğini aktardı.

Bu hastalarda sakatat tüketiminin önerilmediğini dile getiren Akarsu, kalp hastalarının yağlı etlerden, kuyruk yağından ve sakatatlardan uzak durması gerektiğini belirtti.

Prof. Dr. Akarsu, diyabet hastalarının ise kurban etinin yanında karbonhidrat yükünü artıracak pilav, börek ve beyaz ekmek yerine bulgur, karabuğday veya sebze garnitürlerini tercih etmeleri gerektiğini anlattı.

Bayramda sindirim sorunları yaşamamak için et tüketiminin akşam yerine öğleye kaydırılması gerektiğine işaret eden Akarsu, lokmaların iyi çiğnenmesinin ve yemeklerden sonra hafif yürüyüş yapılmasının sindirim sistemi açısından olumlu etkiler oluşturduğunu söyledi.

Bayram ziyaretlerinde tüketilen şerbetli tatlılar, lokumlar ve bayram şekerlerinin yüksek glisemik indeksleri nedeniyle ani insülin salınımına yol açabileceği bilgisini veren Akarsu, bunların tüketim sıklığı ve porsiyonunun minimum düzeyde tutulması gerektiğini ifade etti.

Sütlü ve meyve tatlılarının daha uygun seçenekler olduğunu vurgulayan Akarsu, tatlı tüketiminin ana öğünün hemen ardından değil, birkaç saat sonraki ara öğünlerde yapılmasının kan şekeri kontrolü açısından daha doğru olacağını sözlerine ekledi.

"Kontrolsüz ve aşırı kırmızı et tüketimi vücudu ağır bir mikroskobik stres altına sokar"

Aynı hastanenin Kardiyoloji Bölümü'nden Doç. Dr. Bilal Çuğlan ise Kurban Bayramı'nda ani beslenme değişikliklerinin kardiyovasküler sistemde ciddi yük oluşturabileceğini söyledi.

Bayram dönemlerinde sabahın erken saatlerinde ağır et yemekleriyle başlayan beslenme alışkanlıklarının gün boyu protein ve yağ yüklemesine dönüştüğünü belirten Çuğlan, sağlıklı bir bayram geçirmek için güne mutlaka hafif, lif ve antioksidan oranı yüksek kahvaltıyla başlanması gerektiğini ifade etti.

Doç. Dr. Çuğlan, zeytin, peynir, bol yeşillik ve tam tahıllı ekmekten oluşan geleneksel kahvaltının tercih edilmesi, kırmızı et tüketiminin günün sadece tek bir ana öğününe ve mümkünse öğle saatlerine sabitlenmesi gerektiğini anlattı.

Günlük sıvı tüketiminin hayati önem taşıdığını, fazla protein alınması nedeniyle böbreklerin yükünün arttığını ifade eden Çuğlan, şöyle devam etti:

"Akşam saatlerinde tüketilen yüksek kalorili ve ağır proteinli gıdalar geceleri kan basıncında görülmesi beklenen doğal düşüşü zorlaştırabilir. Bu durum kalbin gece boyunca dinlenmesini engelleyerek kardiyovasküler olayların artmasına zemin hazırlayabilir. Ayrıca kontrolsüz ve aşırı kırmızı et tüketiminin damarlardan böbreklere kadar tüm vücudu ağır bir mikroskobik stres altına sokar. Bayram sofralarında yapılacak tek öğünlük aşırı kaçamak dahi kronik hastalarda ciddi sağlık sorunlarını tetikleyebilir."

Bayramın sağlık sorunlarıyla gölgelenmemesi gerektiğini dile getiren Çuğlan, bu dönemde de porsiyon kontrolünün korunması, ilaç düzeninin bozulmaması ve fiziksel hareketin artırılması gerektiğini sözlerine ekledi.

Ghebreyesus, X medya platformundan KDC'deki Ebola salgınına ilişkin paylaşımda bulundu.

KDC'deki Ebola müdahalesinde gözetim çalışmalarının artırıldığına işaret eden Ghebreyesus, "Şu ana kadar 101'i doğrulanmış vaka olmak üzere 900'den fazla şüpheli vaka tespit edildi." bilgisini verdi.

Ghebreyesus, salgının merkez üssü olan Ituri eyaletinde yaklaşık 5 milyon kişinin devam eden çatışmaların ortasında yaşadığına dikkati çekerek, her 4 kişiden 1'inin insani yardıma ihtiyaç duyduğunu ve her 5 kişiden 1'inin ülke içinde yerinden edildiğini vurguladı.

Şiddetin, sağlık ve insani yardım çalışanları dahil insanları kaçmaya zorladığına değinen Ghebreyesus, "Bu durum, Ebola temas takibini artırma ve enfeksiyonları destekleyici bakım sağlayacak kadar erken tespit etme çabalarını ciddi şekilde engelliyor. Devam eden güvensizlik ve korku da topluluklar içinde güvensizliği körüklüyor." değerlendirmesinde bulundu.

Ghebreyesus, DSÖ ve sağlık alanındaki ortaklarının ulaşılması en zor ve en güvensiz bölgeler de dahil, Ituri genelinde varlıklarını sürdürdüğünün altını çizerek, toplulukların Ebola tehdidinin yanı sıra çok çeşitli hastalıklarla da karşı karşıya olduğunu kaydetti.

- Ebola salgını KDC'de yeniden görüldü

KDC'nin doğusundaki Ituri eyaletinde açıklanan 246 şüpheli vaka ve 65 ölümün ardından ülkede 15 Mayıs'ta Ebola salgını ilan edilmişti.

DSÖ, 17 Mayıs'ta Ebola salgını nedeniyle uluslararası halk sağlığı acil durumu ilan etmişti.

Sağlık yetkililerine göre mevcut salgın, nadir bir Ebola varyantı olan "Bundibugyo" virüsünden kaynaklanıyor ve onaylanmış bir tedavisi veya aşısı bulunmuyor.

- Ebola, Afrika'da binlerce kişinin ölümüne neden oldu

Bir tür kanamalı ateşe yol açan Ebola virüsü, ilk kez 1976'da Sudan'ın Nzara ve KDC'nin Yambuku kentlerinde eş zamanlı salgınlarla ortaya çıktı.

KDC'deki salgın, Ebola Nehri yakınında bir köyde başladığı için hastalığa bu nehrin adı verildi.

Ebola virüsü, Aralık 2013'te Batı Afrika'da yayıldı. Gine, Liberya ve Sierra Leone'de 2014-2017 yıllarında görülen salgında 30 bin kişiye virüs bulaştı ve hastaların 11 binden fazlası öldü.

Kırmızı et uzun zamandır kalp hastalığı ve Tip 2 diyabet gibi kardiyometabolik sağlık riskleriyle ilişkilendiriliyor. Bu rahatsızlıklar, 36 milyondan fazlası Tip 2 diyabetli olmak üzere 160 milyonu aşkın Amerikalıyı etkiliyor.

Bununla birlikte Indiana Üniversitesi'ndeki araştırmacılar, her gün 170-200 gram dana eti (bir antrikota yakın bir porsiyon) tüketmenin Tip 2 diyabet için risk faktörlerini etkilemediğini söylüyor.

Indiana Üniversitesi Bloomington Halk Sağlığı Okulu'nda misafir öğretim üyesi olan Kevin Maki yaptığı açıklamada, "Bu altın standart randomize kontrollü çalışmanın sonuçları, sağlıklı bir beslenme düzeninin parçası olarak tüketildiğinde dana eti yemenin kalp sağlığını desteklediğini ve kan şekeri regülasyonu veya iltihaplanma ölçümlerini olumsuz etkilemediğini gösteren mevcut bilimsel kanıtlara yenilerini ekliyor" dedi:

Dana eti sağlıklı bir beslenme düzeninin parçası olarak tüketildiğinde temel beslenme boşluklarını doldurmaya yardımcı olur ve kümes hayvanlarına kıyasla kardiyometabolik risk profilini olumsuz etkilemez.

18-74 yaşlarındaki 7 kadın ve 17 erkekten oluşan prediyabetli yetişkinlerde yapılan deney, oldukça küçük çaplı.

Araştırmacılar ilk olarak insülin ve glukagon hormonlarının yanı sıra pankreasta insülin üreten beta hücrelerinin seviyelerini ölçtü.

Tip 2 diyabet genellikle vücut, pankreas tarafından üretilen, kan şekeri seviyelerini düzenleyen ve hücrelerin enerji için kan şekerini kullanmasını sağlayan bir hormon olan insüline direnç gösterdiğinde meydana gelir.

Beta hücrelerinin işlevindeki kademeli bozulma da prediyabetin Tip 2 diyabete dönüştüğünün bir başka göstergesidir.

Daha sonra katılımcılar her biri 85-100 gram pişmiş dana veya kümes hayvanı eti içeren iki öğün yemeği 28 günlük bir süre boyunca her gün yedi.

Sunulan yemekler arasında fajita, güveç, hamburger, burrito ve stir fry yöntemiyle yapılmış kızartma vardı.

28 günlük bir aradan sonra tekrar aynı sürece girdiler.

Bu dönemlerden sonra beta hücre fonksiyonu veya insülin duyarlılığı açısından herhangi bir fark görülmedi.

Illinois Teknoloji Enstitüsü'nden gıda bilimi ve beslenme dersleri veren Indika Edirisinghe, "Çalışma bulguları, kümes hayvanlarına kıyasla, düzenli dana eti tüketiminin risk altındaki prediyabetik popülasyondaki metabolik veya enflamatuar risk faktörlerini olumsuz etkilemediğini gösteriyor" dedi.

Araştırma, çalışmaya dahil olmayan Ulusal Sığır Yetiştiricileri Derneği (National Cattlemen’s Beef Association) tarafından finanse edildi.

Sonuçları, Trump yönetiminin hayvansal proteini besin piramidinin tepesine yerleştiren beslenme yönergelerini yayımlamasından kısa süre sonra açıklandı.

Sorumlu Tıp İçin Doktorlar Komitesi (Physicians Committee for Responsible Medicine), bu kılavuzun yazarlarından üçünün dernekle mali ilişkileri olduğunu bildirdi.

DSÖ, "Dünya Sağlık İstatistikleri 2026" başlıklı raporunu yayımladı.

Raporda, son 10 yılda küresel sağlık alanında önemli gelişmelerin kaydedildiğine, milyonlarca insanın daha iyi önleme, tedavi ve temel hizmetlere erişimden faydalandığına işaret edilirken, bu alanda yaşanan kazanımların tersine dönme tehdidiyle karşı karşıya olduğu belirtildi.

"Süregelen ve ortaya çıkan zorluklar, dünyanın 2030'a kadar sağlıkla ilgili sürdürülebilir kalkınma hedeflerinden herhangi birine ulaşma yolundan hala uzak olduğu anlamına geliyor." ifadesine yer verilen raporda, gelişmeleri korumak için, daha güçlü ve verilere dayalı sağlık sistemlerine yönelik acil önlemler alınması gerektiği kaydedildi.

Raporda, "Dünya sağlık hedeflerine ulaşmada yetersiz kalıyor. İlerleme düzensiz, yavaşlıyor ve bazı alanlarda geriye doğru gidiyor." uyarısı yapıldı.

Raporda, 2010 ile 2024 arasında yeni HIV enfeksiyonlarında yüzde 40'lık düşüş yaşandığına işaret edilerek, buna rağmen 2024'te dünya genelinde 1,3 milyon kişide HIV görüldüğü aktarıldı.

Hem tütün kullanımı hem de alkol tüketiminin 2010'dan bu yana azaldığı belirtilen raporda, "Göz ardı edilen tropikal hastalıklar nedeniyle müdahaleye ihtiyaç duyan insan sayısı 2010 ile 2024 arasında yüzde 36 azaldı." bilgisi verildi.

Sağlık sonuçlarını şekillendiren hizmetlere erişimin 2015 ile 2024 arasında hızla genişlediği kaydedilen raporda, "Bu dönemde 961 milyon kişi güvenli bir şekilde yönetilen içme suyuna, 1,2 milyar kişi sanitasyona, 1,6 milyar kişi temel hijyene ve 1,4 milyar kişi temiz pişirme çözümlerine erişim sağladı." ifadeleri kullanıldı.

Raporda, DSÖ Afrika Bölgesi'nin HIV'de yüzde 70 ve tüberkülozda yüzde 28 ile küresel ortalamadan daha hızlı azalma sağladığı hatırlatılarak, Güneydoğu Asya Bölgesi'nin de sıtmada düşüş konusunda 2025 hedefine ulaşma yolunda ilerlediği vurgulandı.

Buna karşın zorlukların devam ettiği belirtilen raporda, şunlar kaydedildi:

"Sıtma vakaları 2015'ten bu yana yüzde 8,5 artarak dünyayı küresel hedeflerden daha da uzaklaştırdı. Önlenebilir riskler sağlığı baltalamaya ve ilerlemeyi yavaşlatmaya devam ediyor. Üreme çağındaki kadınların yüzde 30,7'sini etkileyen anemi, son 10 yılda hiçbir iyileşme göstermedi. 5 yaş altı çocuklarda aşırı kiloluluk oranı 2024'te yüzde 5,5'e ulaştı. Kadınlara yönelik şiddet yaygınlığını koruyor ve dünya genelinde her 4 kadından 1'i eş şiddetine maruz kalıyor. Bu kalıcı riskler, daha güçlü önleme ve sosyal koruma politikalarına acil ihtiyaç olduğunu vurguluyor."

Küresel nüfusun 4'te 1'inin sağlık maliyetlerinden kaynaklanan zorluklarla karşı karşıya kaldığına işaret edilen raporda, 2022'de 1,6 milyar kişinin yaptığı sağlık harcamaları nedeniyle yoksulluk içinde yaşadığı vurgulandı.

- Çocukluk çağı aşılama kapsamı hedef seviyenin altında

Raporda, çocukluk çağı aşılama kapsamının hedef seviyenin altında kalmaya devam ettiğine ve bağışıklık açıklarının salgınlara katkıda bulunduğuna değinildi.

5 yaş altı ölüm oranlarının yüzde 51 azalmasına karşın birçok ülkenin hedefin gerisinde olduğu hatırlatılan raporda, "Bulaşıcı olmayan hastalıklardan kaynaklanan erken ölümlerin azaltılmasında kaydedilen ilerleme 2015 yılından bu yana önemli ölçüde yavaşladı." ifadesi kullanıldı.

Kovid-19 salgınının, küresel sağlık sistemlerindeki kırılganlıkları daha da ortaya çıkardığının altı çizilen raporda, "(Pandemi) 2020 ile 2023 arasında, dolaylı ölümler de dahil tahmini 22,1 milyon fazla ölümle ilişkilendirildi. Bu, resmi olarak bildirilen Kovid-19 ölümlerinin sayısının 3 katından fazla. Bu durum, pandeminin küresel etkisinin boyutunu ortaya koyuyor ve yaşam beklentisindeki 10 yıllık kazanımları tersine çevirerek, iyileşmenin bölgeler arasında eksik ve dengesiz kaldığını gösteriyor." değerlendirmesinde bulunuldu.

- Ülkelerin yalnızca yüzde 18'i DSÖ'ye ölüm verilerini bildirdi

Raporda, 2025 sonu itibarıyla ülkelerin yalnızca yüzde 18'inin bir yıl içindeki ölüm verilerini DSÖ'ye bildirdiği ve neredeyse 3'te 1'inin hiç ölüm nedeni verisi bildirmediği belirtildi.

Küresel sağlık çabaları sonuç veriyor olsa da ilerlemenin kırılgan ve yetersiz olduğu vurgulanan raporda, 2030 sağlık hedeflerine doğru ilerlemeyi yenilemek için acilen hızlandırılmış eyleme, daha güçlü sağlık sistemlerine ve iyileştirilmiş verilere ihtiyaç duyulduğunun altı çizildi.

- "Bu veriler hem ilerlemeyi hem de süregelen eşitsizliği anlatıyor"

Raporda görüşlerine yer verilen DSÖ Genel Direktörü Dr. Tedros Adhanom Ghebreyesus, "Bu veriler hem ilerlemeyi hem de süregelen eşitsizliği anlatıyor. Birçok insan, sağlıklı bir yaşam için temel koşullardan hala mahrum bırakılıyor." ifadesini kullandı.

Ghebreyesus, "Daha güçlü, daha adil sağlık sistemlerine, dayanıklı sağlık veri sistemleri de dahil yatırım yapmak, eylemi hedeflemek, boşlukları kapatmak ve hesap verebilirliği sağlamak için şart." değerlendirmesinde bulundu.

Astım hastalarının yüzde 10 kadarı, öksürük, hırıltı, nefes darlığı ve göğüs sıkışması gibi şiddetli semptomlar geliştiriyor ve bu belirtiler kortikosteroidler gibi antiinflamatuar ilaçlarla bile tamamen kontrol altına alınamıyor.

Avrupa Solunum Derneği Klinik Araştırma İşbirliği'nden klinisyenler tarafından The Lancet Regional Health Europe adlı akademik dergide yayımlanan çalışmaya göre, tedavi edilmesi zor astımdaki "kalıpların daha derinlemesine anlaşılması", bu durumdan en çok etkilenen hastalar için daha etkili bir tedavilerin önünü açabilir.

Bu örüntülerden biri de ağır astım hastalarının sıklıkla yaşadığı uzun süreli sağlık sorunlarını belirlemek.

11 Avrupa ülkesindeki 2700 hastadan toplanan verileri analiz eden klinisyenler, neredeyse hepsinin en az bir başka önemli sağlık sorunundan, çoğununsa üç veya daha fazla sağlık sorunundan muzdarip olduğunu buldu.

Araştırmacılar, özellikle hasta gruplarında tutarlı bir şekilde ortaya çıkan üç farklı semptom profili belirledi.

Ağır astım hastalarının büyük kısmı, steroid tedavilerinin neden olduğu kilo artışıyla birlikte yüksek oranda osteoporoz bildirdi.

Birçoğu ayrıca saman nezlesi veya rinitin yanı sıra egzama ve solunum yollarında burun polipi adı verilen oluşumlarla birlikte kronik sinüzit bildirdi.

Çalışmaya katılan, Southampton Üniversitesi'nden solunum tıbbı profesörü Ramesh Kurukulaaratchy, "Bulduğumuz örüntüler, astımın ne kadar iyi kontrol edildiği, atakların ne sıklıkla meydana geldiği ve gerekli tedavilerle bağlantılıydı" dedi.

Bu örüntüleri daha iyi anlamak, sadece astımın ötesine bakmamıza ve ağır astımla yaşayanlar için bakımı iyileştirmemize yardımcı olacaktır.

Klinisyenler, bulguların daha etkili ve kişiye özel astım bakımının önünü açabileceğini söyledi.

"Obezite özellikle dikkat gerektiriyor" dediler ve steroid kaynaklı kilo artışıyla bağlantılı göründüğünü belirttiler.

Eş zamanlı olarak ortaya çıkan ciddi rahatsızlıkların birçoğunun steroid kullanımıyla bağlantılı görünmesi nedeniyle doktorlar, "şiddetli astım tedavisinde oral steroid bağımlılığının ortadan kaldırılması gerektiği" görüşünü savundu.

Ancia, Birleşmiş Milletler (BM) Cenevre Ofisinin haftalık basın toplantısına çevrim içi katılarak değerlendirmelerde bulundu.

KDC ve Uganda'da Bundibugyo virüsüne bağlı olarak görülen Ebola salgınına işaret eden Ancia, KDC hükümetinin, Ituri eyaletinde 8 vakanın doğrulanmasının ardından 15 Mayıs'ta salgın ilan ettiğini hatırlattı.

Ancia, 12 Mayıs'tan bu yana Ituri'de olduklarını ve yetkililerle görüştüklerini aktararak, "Durum son derece endişe verici. Bu Ebola türü için ruhsatlı bir aşı veya tedavi bulunmuyor ancak destekleyici bakım hayat kurtarıcı." dedi.

Enfeksiyon sayısı ve virüsün ne kadar yayıldığı konusunda önemli bir belirsizlik olduğuna değinen Ancia, 19 Mayıs itibarıyla Sağlık Bakanlığı tarafından 130'u "şüpheli ölüm" olmak üzere 500'den fazla "şüpheli vaka" bildirildiğini söyledi.

Eksiklikleri belirlemek ve gidermek için çalıştıklarının altını çizen Ancia, gözetim, temas takibi, test, klinik bakım ve sınır ötesi hazırlıkların ölçeklendirilmesini desteklediklerini vurguladı.

Ancia, "Hangi aday aşıların veya tedavilerin mevcut olduğunu ve bunlardan herhangi birinin bu salgında kullanılıp kullanılamayacağını inceliyoruz. DSÖ Teknik Danışma Grubu, hangi potansiyel aşılara öncelik verilmesi gerektiği konusunda daha fazla tavsiye sunmak üzere bugün toplanacak." ifadelerini kullandı.

KDC Hükümet Sözcüsü Patrick Muyaya, Ebola salgınında vaka sayısının 435'e, hayatını kaybedenlerin sayısının ise 118'e yükseldiğini bildirmişti.

DSÖ, KDC ve Uganda'daki Ebola salgınının, uluslararası öneme sahip halk sağlığı acil durumunu oluşturduğunu ancak pandemi acil durumu kriterlerini karşılamadığını belirtmişti.

- Ebola, Afrika'da binlerce kişinin ölmesine neden oldu

Bir tür kanamalı ateşe yol açan Ebola virüsü, ilk kez 1976'da Sudan'ın Nzara ve KDC'nin Yambuku kentlerinde eş zamanlı salgınlarla ortaya çıkmıştı. KDC'deki salgın, Ebola Nehri yakınında bir köyde başladığı için hastalığa bu nehrin ismi verilmişti.

Ebola virüsü, Aralık 2013'te Batı Afrika'da yayılmıştı. Gine, Liberya ve Sierra Leone'de 2014-2017 döneminde görülen salgında 30 bin kişiye virüs bulaşmış ve hastaların 11 binden fazlası ölmüştü.

Katwa’da iki, Kuzey-Kivu eyaletinin merkezi Goma’daysa bir doğrulanmış vaka tespit edildi.

Ebola salgınında vaka sayısı 435’e ölü sayısıysa 118’e yükseldi.

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) 17 Mayıs’ta KDC ve Uganda’daki Ebola salgınının uluslararası öneme sahip halk sağlığı acil durumunu oluşturduğunu fakat pandemi acil durumu kriterlerini karşılamadığını duyurmuştu.

Afrika Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezi (Africa CDC) salgının risk seviyesini KDC için ‘çok yüksek’, Doğu Afrika için ‘yüksek’, kıta geneli için de ‘orta’ olarak sınıflandırdı.

Ebola hastalığı

Bir tür kanamalı ateşe yol açan Ebola virüsü, ilk kez 1976’da Sudan’ın Nzara ve KDC’nin Yambuku kentlerinde eş zamanlı salgınlarla ortaya çıkmıştı.

KDC’deki salgın, Ebola Nehri yakınında bir köyde başladığı için hastalığa bu nehrin ismi verilmişti.

Ebola virüsü Aralık 2013’te Batı Afrika’da yayılmıştı. Gine, Liberya ve Sierra Leone’de 2014-2017 döneminde görülen salgında 30 bin kişiye virüs bulaşmış ve hastaların 11 binden fazlası ölmüştü.

Afrika Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri’nin verilerine göre KDC ve Uganda’da şimdiye kadar 395 şüpheli vaka ve salgınla bağlantılı 106 ölüm kaydedildi. Uganda’nın başkenti Kampala’da ise laboratuvar doğrulamalı iki vaka tespit edildi; bunlardan biri hayatını kaybetti.

Ölüm oranı yüzde 50’ye kadar çıkabiliyor

Ebola, enfekte kişilerin vücut sıvılarıyla temas yoluyla bulaşan, ağır ve çoğu zaman ölümcül bir hastalık olarak biliniyor.

Belirtiler arasında yüksek ateş, halsizlik, kas ağrısı, baş ağrısı ve boğaz ağrısı yer alıyor. Hastalık ilerledikçe kusma, ishal, karın ağrısı ve iç-dış kanamalar görülebiliyor.

DSÖ’ye göre Ebola salgınlarında ölüm oranı geçmişte yüzde 25 ile yüzde 90 arasında değişti. Mevcut salgına neden olan Bundibugyo türünde ise ölüm oranının yüzde 25 ila 40 arasında olduğu tahmin ediliyor.

Onaylı aşı ve tedavi yok

Sağlık uzmanları, mevcut Bundibugyo virüsüne karşı onaylanmış özel bir tedavi veya aşının bulunmadığını belirtiyor. Bu durum, salgının kontrol altına alınmasını daha da zorlaştırıyor.

ABD’den giriş kısıtlaması

Salgının büyümesi üzerine ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC), bulaşıcı hastalık dönemlerinde uygulanan “Title 42” halk sağlığı yasasını devreye soktu.

Karar kapsamında Uganda, KDC ve Güney Sudan’dan gelen yolcular için ek taramalar uygulanacak. Son üç hafta içinde bu ülkelerde bulunan ABD vatandaşı olmayan kişilere ise giriş kısıtlamaları getirilebilecek.

“Gerçek sayı çok daha yüksek olabilir”

DSÖ, açıklamasında laboratuvar doğrulamalı vakaların yanı sıra şüpheli ölümlerin de hızla arttığına dikkat çekti. Kurum, mevcut verilerin “rapor edilenden çok daha büyük bir salgına işaret ettiğini” belirtti.

Uzmanlara göre yıllardır süren çatışmalar, yerinden edilmeler ve sağlık sistemindeki yetersizlikler salgınla mücadeleyi zorlaştırıyor.

Doç. Dr. Gürsoy, AA muhabirine yaptığı açıklamada, tütün kullanımının yalnızca akciğeri değil, beyin sağlığını da olumsuz etkilediğini söyledi.

Sigaranın beyinde yol açtığı hasara ilişkin bilgi veren Gürsoy, "Tütün kullanımının özellikle beyin korteksinde incelmeye sebep olduğu ve beyin damarlarını etkilediği son yayınlarda gösterilmiştir." dedi.

Gürsoy, beyin korteksinin ise düşünme, konuşma, hafıza ve karar verme gibi bilişsel işlevleri yöneten en önemli beyin bölgesi olduğuna dikkati çekerek "Beyin korteksindeki incelme unutkanlık, öğrenme güçlüğü, dikkat dağınıklığı ve kişilik değişikliğine yol açan bozukluklara sebep olmaktadır. Bazı hastalarda ise depresyon benzeri bulgular ortaya çıkabilir." ifadelerini kullandı.

Sigara kullanım süresi ve miktarının beyindeki korteks incelmesini doğrudan etkilediğini vurgulayan Doç. Dr. Gürsoy, sigaranın içindeki toksinlerin, özellikle beynin işlevini sağlayan nöronları etkilediğini aktardı.

- "Elektronik sigara ve ısıtılmış tütün ürünleri de beyin hasarına yol açıyor"

Nöronlardaki toksik hasarın hücre ölümüne yol açtığını belirten Gürsoy, bu durumun Alzheimer gibi hastalıkların ortaya çıkmasına neden olabildiğini, beyin damar sağlığının bozulmasına bağlı olarak da inme gibi nörolojik hastalıkların gelişebildiğini dile getirdi.

Doç. Dr. Gürsoy, elektronik sigara ve ısıtılmış tütün ürünlerinin de nikotin içermesi nedeniyle beyin hücrelerine zarar verdiğini ve beyin hasarına yol açtığını söyledi.

Sigaraya genç yaşta başlanmasının riskleri artırdığına işaret eden Gürsoy, "Sigara kullanım süresi uzadıkça beyindeki hasar artmakta, tüketim miktarı yükseldikçe de hücre ölümü hızlanmaktadır. Alışkanlığa erken yaşta başlamak, demans ve inme riskini öne çekebileceği gibi dikkat ile öğrenme bozukluklarına da yol açabilir. Uzun süreli sigara kullanımında ise davranış değişiklikleri gözlenebilir." diye konuştu.

- "Pasif içicilik beyin sağlığını etkiliyor"

Sigaranın bırakılmasının ardından beynin kendini toparlama sürecinin oldukça uzun sürdüğüne dikkati çeken Doç. Dr. Gürsoy, "Sigarayı bırakan kişilerde beyin hücrelerinin yeniden toparlanabilmesi için yaklaşık 25 yıllık bir süreye ihtiyaç duyulabiliyor. Pasif içicilik de beyin sağlığını etkiliyor. Özellikle dumanda mevcut olan kimyasal maddeler ve ağır metaller kişinin beyin sağlığını etkileyen faktörlerden bir tanesi." ifadelerini kullandı.

Doç. Dr. Görkem Tutal Gürsoy, beyin sağlığının korunması için tütün ve tütün ürünlerinden uzak durulması gerektiğini vurgulayarak, özellikle çocukların ve gençlerin bu ürünlerden korunmasının büyük önem taşıdığını belirtti.

Afrika Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezinden yapılan açıklamada, 15 Mayıs itibarıyla Ituri eyaletinde Ebola virüsü kaynaklı olduğundan şüphelenilen 246 vaka ve 65 ölümün kayıtlara geçtiği ifade edildi.

Vakaların özellikle Mongwalu ve Rwampara bölgelerinde yoğunlaştığı, Ituri'nin idari merkezi Bunia'da da şüpheli vakaların rapor edildiği belirtildi.

Açıklamada, Kinşasa'daki Ulusal Biyomedikal Araştırma Enstitüsünün incelediği 20 örneğin 13'ünde Ebola virüsü tespit edildiği, virüsün genetik incelemesinin sürdüğü bildirildi.

Özellikle Uganda ve Güney Sudan sınırına yakın konumdaki Ituri'de, sınır ötesi bulaş riskine karşı bölgesel koordinasyon çalışmalarının artırıldığı bilgisi verildi.

Salgın, "ülkede 1976'dan bu yana kaydedilen 17. Ebola salgını" olarak kayıtlara girdi.

- Ebola, Afrika'da binlerce kişinin ölmesine neden oldu

Bir tür kanamalı ateşe yol açan Ebola virüsü, ilk kez 1976'da Sudan'ın Nzara ve KDC'nin Yambuku kentlerinde eş zamanlı salgınlarla ortaya çıkmıştı. KDC'deki salgın, Ebola Nehri yakınında bir köyde başladığı için hastalığa bu nehrin ismi verilmişti.

Ebola virüsü, Aralık 2013'te Batı Afrika'da yayılmıştı. Gine, Liberya ve Sierra Leone'de 2014-2017 döneminde görülen salgında 30 bin kişiye virüs bulaşmış ve hastaların 11 binden fazlası ölmüştü.

Olgunlaşmış sarımsaktan elde edilen bir bileşiğin, yaşlılıkta kas gücünü koruduğu bulundu. Bu keşif, yaygın bir mutfak malzemesi olan sarımsağın yaşlanma karşıtı potansiyelini vurguluyor.

Yaşlanan nüfus ve yaşlı bireylerde kas zayıflığı, dünya çapında sağlık hizmetleri yükünü artırıyor. Bilim insanları, vücuttaki yaşlanmış dokuları hedef alıp onları daha genç hallerine geri döndürebilecek olası ilaç adayları arıyor.

Yeni bir çalışma, olgunlaştırılmış sarımsakta bulunan S1PC bileşiğinin yağ dokusu, kaslar ve beyin arasındaki iletişimi destekleyerek yaş ilerledikçe azalan kas gücünü artırabileceğini ortaya koydu.

Bu bulgu, yaşlı bireylerde kas zayıflığını iyileştirmek için olası yeni takviyelere imkan sağlayabilir.

Cell Metabolism adlı akademik dergide yayımlanan çalışmanın yazarlarından Kiyoshi Yoshioka, "Bulgularımızın, günlük beslenmeye bir nutrasötik/besin destek ürünü eklenmesiyle yaşlı bireylerde fiziksel zindeliği ve kas gücünü artırmaya yardımcı olacağını umuyoruz" dedi.

Araştırmacılar çalışmada S1PC'nin farelerde yağ dokularının eNAMPT enzimini salgılamasına yol açan bir değişim zincirini tetiklediğini buldu.

Bu enzim, kas dokularında hücre koruması, DNA onarımı ve enerji üretimiyle ilgili önemli bir molekül olan NAD+ üretimini teşvik ediyor.

eNAMPT enzimi ayrıca kan dolaşımında da bulunuyor ve beynin hipotalamusunda etki ederek kas fonksiyonunun iyileşmesine katkı sunuyor.

Çalışmanın diğer yazarlarından Shin-ichiro Imai, "Bulgularımız S1PC'nin daha önce bilinmeyen ve benzersiz bir işlevini ortaya koyuyor" dedi.

Bilim insanları, S1PC'nin etkileriyle organlar arası iletişimi teşvik ederek "kas zayıflığını iyileştirdiğini" söylüyor.

S1PC'nin daha kapsamlı bir yaşlanma karşıtı etkiye sahip olması muhtemel ve bu da ayrıntılı bir araştırmayı gerektiriyor.

Çalışma, farelere uzun süreli S1PC uygulamasının zayıflık skorlarını azalttığını ve iskelet kası kuvvetini artırdığını buldu.

Bilim insanları, nesillerdir tüketilen ve olumsuz etki bildirilmediği olgunlaştırılmış sarımsağın birçok geleneksel tıp sisteminin parçası olduğunu ve bunun da olumlu bir güvenlik profiline işaret ettiğini belirtiyor.

Dr. Imai, "Yaşlanma sürecinde farklı organların tepkileri nasıl koordine ettiğine dair mevcut anlayışımızı genişletmeyi başardık" dedi.

İnsanlarda kas fonksiyonundaki iyileşmeleri belirlemek ve S1PC'nin uzun vadeli etkilerini değerlendirmek için daha fazla araştırmaya ihtiyaç var. Beyinde LKB1'in varlığı ve olası rolü de değerlendirilmeli.

Hastaneden yapılan açıklamaya göre, yüksek ateş, halsizlik, kas ağrısı, baş ağrısı ve kuru öksürük gibi belirtilerle başlayabilen hantavirüs enfeksiyonu, bazı hastalarda ağır solunum yetmezliği ve böbrek tutulumu gibi ciddi tablolara yol açabiliyor.

Açıklamada görüşlerine yer verilen Biruni Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Göğüs Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Sinem İliaz, hantavirüsün erken dönemde çoğu zaman üst solunum yolu enfeksiyonlarıyla karıştırılabildiğini aktardı.

İliaz, "Hastalık ilk günlerde grip benzeri belirtilerle ortaya çıkabiliyor. Ateş, halsizlik, yaygın kas ağrıları ve öksürük gibi şikayetler görülebiliyor. Ancak bazı hastalarda tablo ilerleyerek ciddi nefes darlığına ve akciğer tutulumuna dönüşebiliyor." değerlendirmesinde bulundu.

Kemirgenlerin idrarı, dışkısı ve salyasıyla temas sonucu bulaşan hantavirüsün kapalı ve uzun süre kullanılmayan alanlarda risk oluşturduğuna işaret eden İliaz, depo, bodrum, bağ evi ve ahır gibi alanların temizliği sırasında dikkatli olunması gerektiğini kaydetti.

- "Korunmada en etkili yöntem kemirgenlerle temasın önlenmesi"

Biruni Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanı Dr. Müberra Hraloğlu da hantavirüsün temel bulaş kaynağının kemirgenler olduğunu, temizlik sırasında yanlış uygulamaların virüsün havaya yayılmasına neden olabileceğini belirtti.

Hraloğlu, "Kemirgen dışkısı veya idrarının bulunduğu alanların doğrudan süpürülmesi ya da elektrikli süpürgeyle temizlenmesi, virüs içeren partiküllerin havaya karışmasına yol açabilir. Bu nedenle riskli alanlar önce havalandırılmalı, ardından koruyucu ekipman kullanılarak uygun dezenfektanlarla temizlenmeli." ifadelerini kullandı.

Hastalığın erken dönemde farklı enfeksiyonlarla karıştırılabildiğine işaret eden Hraloğlu, kemirgen teması öyküsü bulunan kişilerde yüksek ateş, nefes darlığı, halsizlik ve idrar miktarında azalma gibi belirtiler görülmesi halinde vakit kaybetmeden sağlık kuruluşuna başvurulması gerektiğini kaydetti.

Hraloğlu, korunmada en etkili yöntemin kemirgenlerle temasın önlenmesi olduğunu belirterek, yaşam alanlarında hijyen kurallarına dikkat edilmesi gerektiğini vurguladı.

DSÖ, Arjantin'den Afrika'nın batısındaki Cabo Verde'ye (Yeşil Burun Adaları) giden Hollanda bandıralı "MV Hondius" isimli geminin yolcularında hantavirüs tespit edilmesi sonrasında yaşanan gelişmelere ilişkin yeni bir yazılı açıklama yaptı.

Açıklamada, 2 Mayıs'ta bir yolcu gemisinde ciddi solunum yolu hastalığı olan bir grup yolcunun DSÖ'ye bildirildiği kaydedilerek, "O sırada, gemi işletmecisine göre, gemide 147 yolcu ve mürettebat bulunuyordu ve 34 yolcu ve mürettebat daha önce gemiden inmişti." denildi.

Daha sonra 8 Mayıs itibarıyla 3 ölüm de dahil toplam 8 şüpheli hantavirüs vakasının bildirildiği kaydedilen açıklamada, 6 şüpheli vakada hantavirüs enfeksiyonu olduğunun doğrulandığı ve tümünün "Andes" virüsü olarak tanımlandığı aktarıldı.

Açıklamada, DSÖ'nün uluslararası temas takibini desteklediğine değinilerek, "DSÖ, bu olayın küresel nüfus için oluşturduğu riski düşük olarak değerlendiriyor. DSÖ, epidemiyolojik durumu izlemeye ve risk değerlendirmesini güncellemeye devam edecek. Gemideki yolcular ve mürettebat için risk orta düzeyde kabul ediliyor." denildi.

Şu anda 4 hastanın hastanede tedavi gördüğü belirtilen açıklamada, bunlardan birinin Güney Afrika'nın Johannesburg kentinde yoğun bakımda olduğuna, ikisinin Hollanda'daki farklı hastanelerde ve diğerinin de İsviçre'nin Zürih kentinde bulunduğuna işaret edildi.

- Hantavirüs

Hantavirüs, çoğunlukla kemirgenlerden bulaşan bir hastalık olarak biliniyor.

Kemirgenlerin kurumuş dışkı, idrar ve salyalarının karıştığı havanın solunması, bazen de kemirgen tarafından ısırılma ya da tırmalanmayla bulaşan virüs, ateş, yorgunluk ve kas ağrısı gibi semptomlara yol açıyor.

Solunum yetmezliğine de sebep olabilen virüs, bazı durumlarda iç kanama ve böbrek yetmezliği şeklinde seyrediyor.

Changchun Çin Tıbbı Üniversitesi'nden bilim insanları, bu yaştan sonra birden fazla sefer düşen kişilerde gelecekteki riskin yüzde 74'e kadar artabileceğini söylüyor.

Araştırmacılar hakemli dergi Journal of Post-Acute and Long-Term Care Medicine'da yayımlanan çalışmada, "Tekrarlayan düşmeler, yüksek risk altındaki bireyleri belirlemek için potansiyel bir klinik belirteç görevi görebilir" diye yazıyor.

Hem demans hem de düşmeler yaşlı nüfusu etkileyip genellikle yaşlanmayla ilişkilendirilirken, birçok çalışmada bu ikisi arasındaki bağlantı araştırılıyor.

Çalışmalarda hem düşmeler hem de demansla bağlantılı ortak nörolojik sorunlar olabileceğinin görülmesi, düşüşlerin bilişsel gerilemenin erken belirtisi olabileceğine işaret ediyor.

Demanslı yaşlı yetişkinler de daha sık düşüyor ancak düşmelerin özellikle demansın öncülü olup olmadığı belirsizliğini koruyor.

Bilim insanları, "Sistematik inceleme ve meta analize dayanan bu çalışma, orta yaşlı ve yaşlı yetişkinlerdeki düşme geçmişiyle sonraki demans riski arasındaki ilişkiyi gösteren ilk nicel kanıtı sunuyor" diye yazıyor.

Bilim insanları inceleme çalışmasında, başlangıçta demans tanısı konmamış 40 yaş ve üzeri yaklaşık 3 milyon katılımcının vaka raporlarını içeren 7 çalışmayı değerlendirdi.

Derlenen analizde, düşme geçmişi olan yaklaşık 1,25 milyon orta yaşlı ve yaşlı yetişkin arasında gelecekte demans görülme sıklığı yüzde 11'in üzerindeydi.

Demans görülme sıklığı, 60 yaş ve üzeri yetişkinlerde yüzde 12,3'le daha yüksekti.

Bilim insanları şu ifadeleri kullanıyor:

Hem tek bir kez düşmek hem de çoklu düşmeler, gelecekteki tüm nedenlere bağlı demans riskini artırırken birden fazla düşüş geçmişi, gelecekteki demansın daha güçlü bir göstergesiydi.

7 çalışmanın üçüne ilişkin ayrı bir analiz, tek seferlik bir düşmenin yüzde 20, birden fazla kez düşmenin ise yüzde 74 daha yüksek demans riskiyle ilişkili olduğunu gösterdi.

Araştırmacılar "Sonuçlar, düşme sıklığının demans riskiyle doz-yanıt ilişkisi gösterdiğine işaret ediyor" diye yazıyor.

Araştırmacılara göre bulgular, düşüşlerin "sadece tesadüf olmadığını, aynı zamanda hızlanan nörodejeneratif gerilemenin erken bir klinik belirteci görevi gördüğünü" gösteriyor.

Bilim insanları bu bağlantının arkasında üç olası mekanizma olabileceğinden şüpheleniyor.

Bunlardan biri, düşmek yaralanmalara yol açtığı için bilişsel gerilemeyi tetikleyerek veya hızlandırarak doğrudan demansa yol açabileceği.

Araştırmacılar buna alternatif olarak, resmi bir demans tanısı konmadan çok önce nörodejenerasyonun başlamış olabileceğinden ve bunun da düşmelere katkıda bulunduğundan şüpheleniyor.

Bu, daha sık düşmenin daha ileri düzeyde demansa yol açabileceği gözlemiyle örtüşüyor.

Araştırmacılar ayrıca bir kısır döngünün sözkonusu olabileceğinden şüpheleniyor.

Tek bir kez düşen orta yaşlı bir kişi, daha fazla düşme korkusu geliştirebilir ve demansa karşı koruyan fiziksel ve sosyal aktivitelerini azaltabilir.

Bilim insanları her halükarda, demansın erken teşhis edilebilmesi için hekimlerin tekrarlayan düşme geçmişi olan orta yaşlı ve yaşlı yetişkinlerde bilişsel gerilemeye karşı fazladan dikkatli olması çağrısı yapıyor.

Gelecekteki çalışmaların bu ilişkiyi daha da netleştirebileceğini ve yaşlanan nüfuslarda önleyici stratejileri destekleyebileceğini umuyorlar.

İsviçre'nin kamu yayın kuruluşu SRF'nin haberinde, Atlas Okyanusu'nun güneyindeki Arjantin'den Afrika'nın batısındaki Cabo Verde'ye giden ve hantavirüs vakalarının doğrulandığı yolcu gemisinde bulunan bir kişide virüs tespit edildiği belirtildi.

Haberde, nisan sonunda Güney Amerika gezisinden dönen hastanın ilk belirtileri göstermesinin ardından hastaneye gittiği ve orada acilen izole edildiği bilgisine yer verildi.

Cenevre Üniversitesi Hastaneleri (HUG) laboratuvarında yapılan testin hantavirüs enfeksiyonunu doğruladığına işaret edilen haberde, hastada, Güney Amerika'da yaygın olan hantavirüsün bir varyantı olan Andes virüsünün tespit edildiği bildirildi.

Haberde, hastanın eşinde henüz herhangi bir belirti görülmediği ancak tedbir amaçlı olarak izolasyonda kaldığı belirtildi.

Yetkililerin, hastayla başka kişilerin temas kurup kurmadığını araştırdığı da haberde yer aldı.

-FOPH: Risk düşük

Haberde, "FOPH, hantavirüsü nüfus için riski düşük olarak değerlendiriyor. İsviçre'de her yıl 0 ila 6 hantavirüs vakası görülürken, bunların çoğu yurt dışında edinilen enfeksiyonlardan kaynaklıyor." ifadeleri de kullanıldı.

- DSÖ: Hantavirüsü nadir de olsa insandan insana bulaşabiliyor

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), bir yolcu gemisinde patlak veren vakaların ardından gündem olan hantavirüsü, küresel nüfus için "düşük riskli" olarak değerlendirirken, yakından takibe aldığı virüsün genom dizileme çalışmalarının sürdüğünü bildirmişti.

Hantavirüsün kemirgenler tarafından taşındığını kaydeden DSÖ, bu virüsün nadir de olsa insandan insana bulaşabileceğinin göz ardı edilemeyeceğini belirtmişti.

- Hantavirüs

Hantavirüs, çoğunlukla kemirgenlerden bulaşan bir hastalık olarak biliniyor.

Kemirgenlerin kurumuş dışkı, idrar ve salyalarının karıştığı havanın solunması, bazen de kemirgen tarafından ısırılma ya da tırmalanmayla bulaşan virüs, ateş, yorgunluk ve kas ağrısı gibi semptomlar gösteriyor. Solunum yetmezliğine de sebep olabilen virüs, bazı durumlarda iç kanama ve böbrek yetmezliği şeklinde seyrediyor.

İspanya hükümetinin onay vermesine karşın, Kanarya Adaları lideri Fernando Clavijo, geminin adalara yanaşmasına izin verme yönündeki hükümet kararını reddettiklerini söyledi.

Clavijo, bir radyo röportajında, "Bu geminin Kanarya Adaları'na girmesine izin veremem" dedi.

"Bu karar herhangi bir teknik kritere dayanmıyor ve bize yeterli bilgi de verilmedi" diye ekledi.

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) geminin Kanarya Adaları'na doğru yola çıkacağını açıklamıştı.

Gemi halen yaklaşık yüz elli kişiyle birlikte Yeşil Burun Adaları'nda bir liman açıklarında demirli durumda bulunuyor.

Hantavirüs salgını endişesiyle gemi yanaşacak liman bulmakta zorlanıyor.

Dünya Sağlık Örgütü, gemide 147 yolcu ve mürettebat bulunduğunu, şu ana kadar salgınla bağlantılı yedi vakanın tespit edildiğini açıkladı.

DSÖ, MV Hondius gemisindeki üç hantavirüs hastasının tahliye edildiğini ve tıbbi bakım için Hollanda'ya götürüldüğünü duyurdu.

Gemide şu ana kadar iki Hollandalı yolcu ile bir Alman yolcu hayatını kaybetti.

DSÖ gemide insandan insana hantavirüs bulaşımı olduğuna inanıldığını açıkladı.

Ölen yolcuların virüs taşıdığı da doğrulandı.

Gemi işletmecisi Ocenwide Expeditions, tahliye edilen yolculardan ikisinin ciddi semptomlar gösterdiğini doğruladı.

Şirket üçüncü kişinin, 2 Mayıs'ta hayatını kaybeden yolcunun yakını olduğunu kaydetti.

BBC'ye konuşan Avustralya National University'den bulaşıcı hastalıklar uzmanı Prof. Sanjaya Senanayake, Güney Amerika'daki virüs varyantının ciğerde sıvı birikmesi semptomuna yol açtığını ve vakaların yaklaşık yüzde 45'inin hayatını kaybettiğini söyledi.

Senanayake, "İnsanlar genelde çok hastalanır ve birkaç gün içinde hayatını kaybedebilir" dedi.

BBC'ye konuşan mikrobiyolog Siouxsie Wiles ise bu virüsün kuluçka süresinin 8 haftaya kadar çıkabildiğini ve bu yüzden önümüzdeki günlerde daha fazla vakayla karşılaşılabileceğini söyledi.

Gemi 1 Nisan'da Arjantin'den demir almıştı.

Arjantin'den üç hafta önce yolculuğa başlayan gemi Antarktika, Falkland Adaları, Tristan, St. Helena, Ascension ve Yeşil Burun Adaları'ndan geçtikten sonra Kanarya Adaları'na gitmeyi hedefliyordu.

107 metre uzunluğundaki gemide 80 kabin bulunuyor. Geminin kapasitesi ise 170 yolcu, 57 mürettebat, 13 rehber ve bir doktordan oluşan 241 kişi.

Kerkhove, Birleşmiş Milletler (BM) Cenevre Ofisi'nin haftalık basın toplantısında değerlendirmelerde bulundu.

Atlas Okyanusu'nun güneyindeki Arjantin'den Afrika'nın batısındaki Cabo Verde'ye giden yolcu gemisinde hantavirüs vakalarının görüldüğüne işaret eden Kerkhove, bu kişilerin gemiye binmeden önce enfekte olmuş olabileceğini kaydetti.

Kerkhove, bu virüsün nadir de olsa insandan insana bulaşmasının göz ardı edilemeyeceğini söyledi.

Gemide bulunan 147 yolcu ve mürettebattan 7'sinde hantavirüs tespit edildiğini ve bunların 3'ünün öldüğünü hatırlatan Kerkhove, durumun hala değişken olduğunu söyledi.

Kerkhove, "Bir hasta Güney Afrika'da yoğun bakımda ancak hastanın iyileştiğini anlıyoruz." dedi.

Cabo Verde kıyılarındaki gemide bulunan 2 hastanın tedavi için Hollanda'ya tıbbi tahliye için hazırlandığını belirten Kerkhove, durumun yakından izlendiğini vurguladı.

Kerkhove, önlem olarak dezenfeksiyon ve diğer halk sağlığı tedbirleri alındığını belirterek, yolcuların kabinlerinde kalmalarını önerdikleri anlattı.

Cabo Verde'den gelen sağlık ekiplerinin gemide destek sağladığına işaret eden Kerkhove, "Planımız ve en büyük önceliğimiz, bu 2 kişiyi gerekli bakımı almaları için tıbbi olarak tahliye etmek." diye konuştu.

Kerkhove, gemide başka semptomatik hastanın olmadığını belirterek, geminin Kanarya Adaları'na doğru yoluna devam edeceğini ve İspanyol yetkililerle temas halinde olduklarını kaydetti.

İspanyol yetkililerin "geminin tam bir epidemiyolojik incelemesi, tam dezenfeksiyonu ve buradaki yolcuların riskini değerlendirmek için gemiyi memnuniyetle karşılayacaklarını" söylediklerini aktaran Kerkhove, hantavirüslerin kemirgenler tarafından taşındığını ve insanlarda ciddi hastalıklara neden olabileceğini kaydetti.

Kerkhove, ilk vakanın gemiye binmeden önce enfekte olmasıyla ortaya çıktığını anlattı.

Geminin Afrika kıyılarındaki birkaç adada durduğunu ve bunlardan bazılarının çok sayıda kemirgen barındırdığını vurgulayan Kerkhove, "Diğer şüpheli vakaların bazılarında adalarda da bir enfeksiyon kaynağı olabilir. Ancak, gerçekten yakın temas halinde olanlar arasında, örneğin eşler ve kabinleri paylaşan diğer kişiler arasında insandan insana bulaşma olabileceğine inanıyoruz." ifadelerini kullandı.

-Hantavirüs

Hantavirüs, çoğunlukla kemirgenlerden bulaşan bir hastalık olarak biliniyor.

Kemirgenlerin kurumuş dışkı, idrar ve salyalarının karıştığı havanın solunması, bazen de kemirgen tarafından ısırılma ya da tırmalanmayla bulaşan virüs, ateş, yorgunluk ve kas ağrısı gibi semptomlar gösteriyor. Solunum yetmezliğine de sebep olabilen virüs, bazı durumlarda iç kanama ve böbrek yetmezliği şeklinde seyrediyor.

TRT Haber’in aktardığına göre gemide ölümlerin ardından bir vaka resmen doğrulandı, beş şüpheli vaka üzerindeki incelemeler devam ediyor.

-Hantavirüs nedir?

Hantavirüsler, kemirgenler tarafından taşınan ve insanlara genellikle bu hayvanların kurumuş dışkı, idrar veya salyalarının tozlaşarak solunması yoluyla bulaşan bir virüs grubudur.

Nadir durumlarda kemirgen ısırması veya tırmalaması sonucu da bulaşma görülebilir. Virüs, insanlarda iki temel ağır hastalığa yol açıyor:

Hantavirüs Pulmoner Sendromu (HPS):Yorgunluk, ateş ve kas ağrısı ile başlar; solunum yetmezliğine ilerlediğinde ölüm oranı yaklaşık yüzde 38'dir.

Kanamalı Ateşle Seyreden Renal Sendrom (HFRS): Özellikle böbrekleri etkileyen bu türde düşük tansiyon, iç kanama ve akut böbrek yetmezliği görülür.

Dünya genelinde her yıl yaklaşık 150 bin HFRS vakası rapor ediliyor ve bu vakaların yarıdan fazlası Çin'de görülüyor. ABD'de 1993-2023 yılları arasında 890 vaka kayıtlara geçti. Virüsün "Seoul" adı verilen suşu, Norveç fareleri (kahverengi sıçan) aracılığıyla dünya geneline yayılmış durumda.

-Tedavi ve korunma yöntemleri

Hantavirüs enfeksiyonu için özel bir tedavi yöntemi bulunmuyor. Tedavi süreci; oksijen terapisi, mekanik ventilasyon (solunum cihazı) ve bazı durumlarda diyaliz gibi destekleyici tıbbi müdahaleleri içeriyor.

Uzmanlar, virüsten korunmak için şu önlemleri öneriyor: “Ev ve iş yerlerinde kemirgenlerle temastan kaçınılmalı, bodrum veya çatı katı gibi kemirgenlerin girebileceği yerler yalıtılmalı, kemirgen dışkılarının temizliği sırasında, kirlenmiş havanın solunmaması için mutlaka koruyucu ekipman kullanılmalı.”

DSÖ, sıtmalı bebeklerin bugüne kadar daha büyük çocuklar için tasarlanmış formülasyonlarla tedavi edildiğini ve bunun da ‘doz hataları, yan etkiler ve toksisite riskini artırdığını’ belirtti.

The Guardian’ın haberine göre Tıp uzmanları iki kilo ağırlığındaki bebeklerin tedavisinde bile kullanılabilen Coartem Baby’nin tedavi alanındaki boşluğu dolduracağını umuyor. İlaç, anne sütü de dahil olmak üzere sıvılara çözülebilen tatlı kiraz aromalı tabletler halinde sunuluyor.

Dünya Sağlık Örgütü Genel Direktörü Dr. Tedros Adhanom Ghebreyesus, “Yüzyıllar boyunca sıtma, çocukları ebeveynlerinden, toplulukların sağlığını, zenginliğini ve umudunu çaldı. Ancak bugün, durum değişiyor” dedi.

Coartem Baby artık DSÖ ön yeterlilik onayına sahip; bu da ürünün kalite, güvenlik ve etkinlik açısından uluslararası standartları karşıladığını ve özellikle Sahra Altı Afrika’da sıtma oranlarının yüksek olduğu birçok ülke için tedarikin mümkün kılacağını gösteriyor.

Ghebreyesus’a göre yeni aşılar ve tanı testleri, sivrisinek kaynaklı hastalığa karşı mücadelede önemli bir dönüm noktası.

Çok uluslu ilaç şirketi Novartis ve Medicines for Malaria Venture (MMV) tarafından geliştirilen Coartem Baby, artemeter ve lumefantrin adlı iki sıtma ilacı içeriyor.

Novartis tedavinin ‘çoğunlukla kar amacı gütmeden, sıtmanın yaygın olduğu bölgelerde’ kullanıma sunacağını duyurdu.

İlaç, bebeklerin, annelerinin hamilelik ve emzirme döneminde anneden aldıkları bağışıklıkla sıtmaya yakalanamayacağına dair tarihsel yanılgıyı sorgulayan sayısız araştırmanın ardından üretildi.

Tedavi yöntemi Gana’da uygulanmaya başlandı. Şu anda sekiz aylık bebek Wonder, 12 haftalıkken ilacı alan ilk hastalardan biriydi. Wonder, yüksek ateşle hastaneye kaldırılmış, kanında yüksek seviyede sıtma paraziti olduğunu görülmüştü.

Hastanedeki doktorlar Coartem Baby’ye erişmeyi başardılar ve bugün Wonder sağlıklı.

Gana’nın Ankaase kentindeki Methodist hastanesinde görev yapan çocuk doktoru Dr. Emmanuel Aidoo, “Bebeklere özel tasarlanmış yeni bir tedaviye sahip olmak bize güven veriyor” dedi.