Devlet televizyonu NHK'nin haberine göre, Japonya Deniz-Dünya Bilimleri ve Teknolojileri Ajansı (JAMSTEC) mensuplarının da aralarında bulunduğu bir grup araştırmacı, Haziran 2025'te insanlı denizaltı aracı Shinkai 6500 ile keşif gezisine çıktı.

Araştırmacılar, Japonya'nın batısındaki Nankai Çukuru çevresindeki 5 noktayı inceledi. Bunlar arasında Muroto Burnu açıklarındaki 4 bin 600 metre derinliğindeki deniz tabanı da yer aldı.

Tokyo'nun güneyindeki Izu Adaları ve Ogasawara Adaları çevresindeki 4 deniz altı volkanını da araştıran bilim insanları, denizden numune topladı.

Numuneleri inceleyen araştırmacılar yengeçler, deniz yıldızları, poliketler ve kabuklu deniz hayvanları dahil 38 yeni tür keşfettiklerini ve yeni olabileceğini tahmin ettikleri 28 türü de incelediklerini belirtti.

JAMSTEC'in Kıdemli Araştırma Teknisyeni Watanabe Hiromi, okyanustaki insan faaliyetlerinin genişlediğini belirterek, bu araştırmanın bu tür faaliyetlerin etkisini değerlendirmeye ve olumsuz etkileri en aza indirmeye yardımcı olmasını umduğunu kaydetti.

AA muhabirinin TÜBİTAK'tan edindiği bilgiye göre söz konusu iş birliği "CONCERT Japan" platformunun açtığı çağrı üzerinden gerçekleşecek.

Platform, Avrupa ile Japonya arasındaki bilimsel ve teknolojik işbirliğini geliştirmek amacıyla bağımsız bir yapı olarak oluşturuldu. Bu kapsamda, Türkiye'nin yanı sıra Almanya, Fransa, İtalya, İspanya, Japonya, Bulgaristan, Çekya, Estonya, Macaristan, Polonya ve Slovakya'dan fonlayıcı kuruluşların katılımıyla "Gerçek Dünya Uygulamaları İçin Yapay Zeka Destekli Robotik" başlıklı ortak işbirliği çağrısı açıldı.

Çağrıyla, özellikle Avrupalı ve Japon araştırmacılar arasındaki uluslararası hareketliliğin teşvik edilmesi, sürdürülebilir ve çok taraflı araştırma iş birliği amaçlanıyor. Avrupa ve Japonya'daki araştırmacılar, gerçek dünyadaki dinamik, yapılandırılmamış ve insan merkezli ortamlarda çalışabilen, yapay zeka destekli, uyarlanabilir, otonom sistemler ve akıllı robotiklerin geliştirilmesi için işbirliği yapacak.

- Projelerin 22 Temmuz'a kadar sunulması gerekiyor

Proje başvurularının uluslararası iş birliği içermesi ve interdisipliner yaklaşımlar kapsamında belirlenen alanda sunulması önem taşıyor.

Başvuruda bulunacak her proje konsorsiyumunun biri Japonya'dan ve ikisi çağrıya katılan iki Avrupa ülkesinden olmak üzere en az 3 uygun proje ortağından oluşması isteniyor.

Projeler için 22 Temmuz'a kadar başvurulabilecek.

- Proje başına 145 bin avroya kadar destek

Yükseköğretim Kanunu kapsamındaki yükseköğretim kurumları, eğitim ve araştırma hastaneleri, kamu kurum ve kuruluşları, sektör ve büyüklüğüne bakılmaksızın firma düzeyinde katma değer yaratan ve ticaret sicil belgesi olan Türkiye'de yerleşik sermaye şirketlerince sunulacak projeler desteklenecek.

Proje süresi en fazla 36 ay olacak. Çağrının Türkiye ayağını TÜBİTAK koordine edecek. TÜBİTAK'tan talep edilen katkı, kurum hissesi ve proje teşvik ikramiyesi hariç, proje başına 145 bin euroyu, yürütücü kuruluş başına yükseköğretim kurumları, eğitim ve araştırma hastaneleri, kamu kurum ve kuruluşları için 100 bin euroyu, özel kuruluşlar için 145 bin euroyu aşamayacak.

Çağrı kapsamında kongre, konferans gibi yurt içi ve yurt dışı bilimsel toplantılara katılım için yapılacak seyahatlere en fazla 175 bin lira ve proje ortakları arasında çalışma ziyareti, network gibi faaliyetlere ilişkin seyahatlere de en fazla 300 bin lira olmak üzere yürütücü kuruluş başına toplam 475 bin liraya kadar ödenek istenebilecek.

Yükseköğretim kurumları, eğitim ve araştırma hastaneleri ile kamu kurum ve kuruluşları kabul edilen bütçeleri üzerinden yüzde 100, büyük ölçekli özel kuruluşlar yüzde 60 ve KOBİ'ler yüzde 75 desteklenecek.

Başvuru sonuçlarının aralık ayında açıklanması planlanıyor.

Yapay zeka destekli robotik alanındaki hızlı gelişmelerin endüstriden hizmetlere kadar birçok alanda toplumu dönüştürmesi nedeniyle ortaya çıkacak projeler stratejik görülüyor.

Araştırmada epilepsi ameliyatı geçiren yedi hastanın beyin aktiviteleri genel anestezi altındayken incelendi.

İlk deneyde tekrarlayan sesler arasında farklı tonlar eklenerek beynin bu değişiklikleri algılayıp algılamadığı test edildi.

Araştırmacılar, beyinde kısa ve uzun vadeli hafızayla öğrenmeden sorumlu hipokampus bölgesindeki sinir hücrelerinin zamanla farklı sesleri ayırt etme kapasitesinin arttığını gözlemledi.

İkinci deneydeyse bilinci kapalı hastalara kısa hikayeler dinletildi.

Hastaların isim, fiil ve sıfat gibi farklı kelime türlerini ayırt edebildiği görüldü. Beynin bazı sözcükleri duyulmadan önce tahmin ettiği de belirlendi.

Felç tedavisinde yeni yöntemler geliştirilmesini sağlayabilir

Araştırma sonucunda bilim insanları, bulguların felç ve benzeri beyin hasarlarının tedavisinde yeni yöntemlerin geliştirilmesine katkı sağlayabileceğini belirtti.

Çalışmanın yazarlarından Doktor Sameer Aheth, “Bulgularımız, beynin bilinç kaybı sırasında sanıldığından çok daha aktif olduğunu gösteriyor” dedi.

"Yıldız Savaşları Günü" olarak bilinen 4 Mayıs'ta yayımlanan araştırmaya göre, bilim insanları "apsidal ilerleme" olarak adlandırılan bir yöntem kullanarak birbirinin etrafında dönen ve tutulma oluşturan yıldızlar arasındaki salınımları inceledi.

Geçiş Halindeki Öte Gezegen Araştırma Uydusu'ndan (TESS) elde edilen verileri kullanan araştırmacılar, iki güneşli olması nedeniyle Star Wars filminde Luke Skywalker karakterinin dünyası "Tatooine"ne benzetilen 27 potansiyel gezegen keşfetti.

Dünya'dan yaklaşık 650 ila 18 bin ışık yılı uzaklıkta bulunan söz konusu gezegenlerin büyüklüklerinin ise Neptün ile Jüpiter'in 10 katı olabileceği belirlendi.

Çalışmanın bulguları, "Monthly Notices of the Royal Astronomical Society" dergisinde yayımlandı.

Apple bellek çipi kıtlığının, şirketin iPhone satışlarının düşmesine neden olacak kadar ciddi sorunlara yol açtığını belirtti.

Bu sonuçlar Apple'ın yeni CEO'su John Ternus'un, şirketi 15 yıl yöneten Tim Cook'tan görevi devralmaya hazırlandığı bir dönemde geldi.

Sonuçlara göre, diğer tüketici elektroniği ürünlerine yönelik talebin azalmasına rağmen hem son çıkan iPhone 17 Pro serisi hem de yeni ve daha ucuz MacBook Neo iyi satıyor. Ancak Cook, bu ürünlerin ve diğerlerinin (ve daha genel olarak şirketin sonuçlarının) geniş çaplı çip kıtlığından dolayı sıkıntı çekebileceği uyarısında bulunuyor.

iPhone'un gelişmiş işlemcilerinin sınırlı sayıda tedarik edilmesi, Apple'ın güçlü talepten yararlanma imkanını halihazırda engelliyor. Çipler, yapay zeka işlemcilerinin önde gelen üreticisi olan Tayvanlı TSMC tarafından yapılıyor.

Analistler, Apple'ın uzun süredir birlikte çalıştığı tedarikçiler arasındaki nüfuzu sayesinde bellek çipi tedarikinde rakiplerinden daha avantajlı bir konumda olabileceğini ancak yılın ilerleyen dönemlerinde fiyatları artırmak zorunda kalabileceğini söylüyor.

International Data Corporation'dan (IDC) kıdemli araştırma direktörü Nabila Popal, "Asıl mesele, fiyatları artırıp kârlılığı korumak ve fiyatları yükseltmeyip pazar payını artırmaya odaklanmak arasında stratejik bir ideal denge kurmak olacak" diyor.

Apple'ın gelecek sonbaharda piyasaya süreceği Pro ve ProMax modellerinin fiyatlarını artıracağını düşünüyorum. Ancak artırmasa bile, 2200 doların çok üzerinde bir fiyata satılmasını beklediğimiz süper üst düzey katlanabilir iPhone'un piyasaya çıkması, artan maliyetlerin bir kısmını dengelemeye yardımcı olacaktır.

Mevcut çeyrek için tahminlerin üzerinde bir oranla yüzde 14 ila yüzde 17'lik satış artışı öngören sonuçlar, Apple'ın donanım başkanı John Ternus'un eylülde CEO görevini devralmasından önce şirket için iyiye işaret ediyor. Cook, yönetim kurulu başkanlığı görevine devam edecek.

Bu değişiklik şirketin, yapay zeka özelliklerini ve altyapısını Apple'dan daha hızlı piyasaya süren rakipleri Microsoft ve Alphabet'le arasındaki farkı kapatmaya çalıştığı dönemde yaşandı.

Yatırımcıların, haziranda düzenlenecek yıllık yazılım geliştiricileri konferansında yapay zeka planları hakkında daha fazla ayrıntı alması bekleniyor.

Bazı analistler, Apple'ın net nakitini (borç dışındaki nakit) net nötr bir seviyeye getirme hedefinden vazgeçmesinin, yapay zeka çağında finansal durumunu daha iyi yönetmesine fayda sağlayabileceğini söylüyor.

TD Cowen analistlerine göre bu hamle, şirkete daha fazla bilanço esnekliği sağlayarak daha yüksek maliyetleri karşılamasına, hisse geri alımlarını desteklemesine ve sermayeyi daha stratejik bir şekilde kullanmasına olanak tanıyor.

Vuhan'da üç mühendis tarafından kurulan Manus, otonom görevleri yerine getirebilen yapay zeka ajanıyla Silikon Vadisi'nin dikkatini çekmişti.

2025'in sonunda Meta, şirketi satın almak için anlaşmaya varmıştı. Bu gelişme, Çinli bir girişimin küresel pazara açılması için önemli bir fırsat olarak görülüyordu.

Ancak Pekin yönetimi, DeepSeek'ten sonra çok konuşulan yapay zeka şirketinin CEO'su Xiao Hong'la baş bilim insanı Ji Yichao'ya geçen ay yurtdışına çıkış yasağı getirmişti.

Çin hükümeti, ocak ayında süreçle ilgili inceleme de başlatmıştı. Ülkenin ana ekonomik planlama organı Ulusal Kalkınma ve Reform Komisyonu'ndan (NDRC) pazartesi günü yapılan açıklamada, Manus'un devrinin yatırım kurallarını ihlal ettiğinin belirlendiği bildirilmişti.

New York Times'ın analizine göre, 2 milyar dolarlık anlaşmayı suya düşüren bu adım, Pekin'in yapay zeka teknolojilerini "stratejik varlık" olarak gördüğünü açık biçimde ortaya koydu.

Meta ve Manus'la ilgili son gelişmeler, Washington ve Pekin'in ileri teknoloji üzerinden yürüttüğü jeopolitik mücadeleyi de tırmandırdı.

Haberdeki verilere göre Çinli şirketlerle yabancı yatırımcılar arasındaki anlaşmalar 2021'den bu yana düşüşte. 2024'te işlem sayısı yüzde 73 azalırken, toplam hacim 54 milyar dolardan 7,8 milyar dolara geriledi.

Artan siyasi riskler nedeniyle birçok girişim ve yatırımcı strateji değiştiriyor. Çinli start-up'lar artık daha çok yerel yatırımcılara yönelirken, ABD'li fonlar da regülasyon risklerinden kaçınmak için geri çekiliyor.

Bazı şirketlerse Singapur gibi üçüncü ülkeler üzerinden küreselleşmeye çalışıyor. Örneğin TikTok'un sahibi ByteDance ve moda firması Shein, merkezlerini Singapur'a taşımıştı.

Geçen yıl Çin'de kurulan Manus da kısa süre içinde Singapur'a taşınmış, daha sonra da Meta tarafından satın alınmıştı.

Uzmanlara göre Çin'in müdahalesi yalnızca tek bir anlaşmayı değil gelecekteki benzer işlemleri de etkileyebilir.

Diğer yandan Çin Komünist Partisi'nin (ÇKP) yayın organı Global Times'ın analizinde, Pekin yönetiminin Manus'la ilgili adımı ABD'yle jeopolitik rekabet nedeniyle atmadığı savunuluyor.

Yapay zeka, veri ve algoritmaları içeren anlaşmaların "hiçbir zaman sıradan ticari işlemler olarak değerlendirilmediği" belirtilirken, Çin'in "stratejik teknoloji sektörlerinde güvenlik incelemeleri" yapma hakkına sahip olduğu ifade ediliyor.

Kıstasa göre, gaz gezegeni Neptün ile Kuiper Kuşağı’ndaki bazı asteroidlerle aynı yörüngeyi paylaşan Plüton’un gezegen sayılamayacağına karar verilmişti.

O tarihten beri Plüton ‘cüce gezegen’ sayılıyor.

Space’in haberine göre NASA başkanı ABD Senatosu bütçe komitesine istedikleri bütçeyle ilgili bilgi verdi.

Cumhuriyetçi Senatör Jerry Moran’ın Plüton hakkındaki düşüncelerini sorması üzerine Isaacman “Senatör ben ‘Plüton’u yeniden gezegen yapalım’ diyenlerden yanayım” dedi. NASA başkanı bilim camiasında bu konuyu yeniden gündeme getirmek için hazırlanan makaleleri olduğunu da belirtti.

NASA ve başkanının görüşü ne olursa olsun gezegen statülerini belirleyen kurum IAU. Dolayısıyla Isaacman’in çıkışı tartışmaları alevlendirse de nihai sonuç anlamına gelmiyor.

Varlığı ilk kez 1915’te Percival Lowell tarafından öngörülen Plüton’u 1930’da Clyde Tombaugh belirledi.

76 yıl boyunca Güneş Sistemi’nin dokuzuncu gezegeni olarak kabul edilen Plüton, 2006’da ‘cüce gezegen’ düşürüldü.

Sıvı yakıt tankları ve tesisatları, ara aşama yapıları, borular, vanalar ve diğer parçaların üretildiği bantlarla kendine yeten bir tedarik zinciri oluşturması hedeflenen fabrikanın, 3 ila 5 yıl içinde yılda 12 roket üretebilecek kapasiteye ulaşacağı öngörülüyor.

Fabrikanın kurulması, roket sanayinde teknolojik yeterliliği geliştirmeye yönelik tekil üretimden seri üretime geçişi sağlaması bakımından Çin'in ticari uzay sektörü için önemli bir adım olarak görülüyor.

Fabrikada üretilecek roketlerin alçak, orta ve yüksek yer yörüngelerine büyük çaplı takım uydu ağlarının konuşlandırılması için kullanılması amaçlanıyor.

"GÜÇLÜ ROKET"

Çin Bilimler Akademisinin (CAS) Mekanik Enstitüsüne bağlı CAS Space şirketi tarafından geliştirilen Licien-2 roketi, sıvı yakıtla çalışan fırlatma platformu olarak Alçak Yer Yörüngesi'ne 12 ton ve Güneş Eş Zamanlı Yörünge'ye 7,8 ton yük taşıyabiliyor.

53 metre uzunluğunda ve 3,35 metre genişliğinde, sıvı yakıtla çalışan 2 aşamadan oluşan Licien-2 roketiyle ilk fırlatış, 30 Mart'ta yapılmıştı.

Adı Çince "güçlü roket" anlamına gelen, İngilizcede "Kinetica" olarak da anılan Licien roketleri, farklı türde ve çok sayıda uydu fırlatılışına yönelik küresel talebi karşılama hedefiyle geliştirildi.

Roketin katı yakıtla çalışan ilk versiyonu Licien-1, 2022-2026 döneminde 12 fırlatışta toplam 92 uyduyu uzaya taşıdı.

Licien roketlerinin gelecekte tek seferde 50'den fazla uydu fırlatabilecek kapasiteye ulaşması hedefleniyor.

Kyodo ajansının haberine göre, Japonya Hava Yolları (JAL) ile GMO Internet Group adlı şirket tarafından yapılan açıklamada, yolcu bagajlarının taşınmasında insansı robotların kullanılacağı deneme uygulamasının mayıs ayında başkent Tokyo'daki Haneda Havalimanı'nda başlayacağı bildirildi.

Projenin 2028'e kadar sürmesinin planlandığı belirtilen açıklamada, kullanılacak Çin üretimi insansı robotların kesintisiz 2 ila 3 saat çalışabildiği aktarıldı.

Açıklamada, denemenin kargo boşaltma ve uçakların yerde yönlendirilmesi gibi operasyonlardan sorumlu JAL Yer Hizmetleri ile GMO Internet Group'un Yapay Zeka ve Robotik birimi işbirliğinde yürütüleceği kaydedildi.

Söz konusu uygulama aracılığıyla yer hizmetlerinde iş gücü verimliliğini artırma potansiyelinin değerlendirileceği ifade edilen açıklamada, projenin artan turist girişinin etkisiyle büyüyen seyahat talebi ve Japonya'nın yaşlanan nüfusu nedeniyle havaalanı yer hizmetlerinde derinleşmesi beklenen iş gücü açığına çözüm arayışının bir parçası olduğunun altı çizildi.

Açıklamada, ilerleyen aşamalarda söz konusu teknolojinin kullanım alanlarının uçak kabin temizliği gibi farklı operasyonları kapsayacak şekilde genişletilmesinin planlandığı aktarıldı.

JAL Yer Hizmetleri Başkanı Suzuki Yoşiteru, fiziksel açıdan ağır işlerin robotlarla yapılmasının çalışanlar üzerindeki yükü azaltacağını belirtti.

GMO Internet Group'un Yapay Zeka ve Robotik birimi başkanı Uçida Tomohiro da havalimanlarının yüksek derecede otomasyonlu görünmesine rağmen arka plan operasyonlarının hala büyük ölçüde insan emeğine dayandığını ve ciddi personel sıkıntısı yaşandığını kaydetti.

Kacır, Şili'nin Ankara Büyükelçiliğince, Antarktika Antlaşması Danışma Toplantısı'nın 48. yıl dönümü vesilesiyle açılan "Sinerjiyi Açığa Çıkarmak: Antarktika'ya Uzanan Ortak Bir Yolculuk" fotoğraf sergisinde AA muhabirine açıklamalarda bulundu.

Bakan Kacır, Şili'nin Türkiye'nin kutup araştırmaları konusunda en güçlü işbirliği yaptığı ülkelerden olduğunu söyledi.

Coğrafi konumu itibarıyla Antarktika seferlerinde araştırmacıları önce Şili'ye yolcu ettiklerini belirten Kacır, "Onlar, Şili'den Antarktika'ya geçiş yapıyorlar. Aynı zamanda Şili'nin Antarktika'da araştırma üsleri bulunan bir ülke, araştırmacılarımız bu araştırma üslerinden de yararlanmaktalar. Aynı şekilde Şili'nin araştırmacıları da bizim hem Antarktika'ya hem Arktik'e yönelik bilim seferlerimize katılıyorlar. Böylelikle iki ülkenin bilim insanlarının ortaklaşa çalışmalar yapması mümkün hale geliyor." diye konuştu.

Kacır, bugün bütün bu ortak yolculuğun resmedildiği, Antarktika'da yapılan çalışmalara ait fotoğrafların sergilendiği çok güzel bir sergide bulunduklarını dile getirerek, organizasyon için Şili'nin Ankara Büyükelçiliğine teşekkür etti.

Antarktika ve Arktik'e yönelik çalışmalarının stratejik değer taşıdığının altını çizen Kacır, bilim diplomasisi alanında da bu başlıkların çok kıymetli olduğunu ve Türkiye'nin bu alanda küresel varlığını yıldan yıla güçlendirdiğini söyledi.

Danışman üyelik başvurusu yapıldı

Bu yıl 10. Antarktika Bilim Seferi'ni tamamladıklarını ve 5 kez de Arktik Bilim Seferi gerçekleştirdiklerini bildiren Kacır, tüm bu çalışmaların Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın himayelerinde ve TÜBİTAK Kutup Araştırmaları Enstitüsü koordinasyonunda hayata geçirildiğini vurguladı.

Kacır, bu çalışmalarla bir yandan bilimsel derinliklerini de daha ileri bir düzeye taşıdıklarını ifade ederek, şöyle devam etti:

"Antarktika ve Arktik aslında dünyanın laboratuvarı niteliğinde coğrafyalar. Dünyada başka bölgelerde bulunmayan iklim koşulları ve yaşam koşullarının bulunduğu coğrafyalar. Dolayısıyla bilim insanlarımız iklim değişikliğinden tıbba çok farklı alanlarda bu bölgelerde araştırmalar yürütme imkanına sahip oluyorlar. Hedefimiz, bunları kalıcı kılacak bir Türk Antarktika Bilim Üssü'nü inşa etmek. İnşallah 2030 Sanayi ve Teknoloji Stratejisi amaçlarımız kapsamında bu projeyi de hayata geçireceğiz. Bu üssün tüm hazırlıklarını tamamladık. Çevresel etki değerlendirme çalışmaları başarılı şekilde gerçekleştirildi. Şimdi inşallah önümüzdeki dönemde bu üssü inşa edeceğiz. Yine bizim için önemli bir diplomatik adım da Antarktika Antlaşmalar Konseyi'nde danışman ülke statüsü kazanmak. Bu konseyin halihazırda 29 danışman olmayan üyesi var. Biz bütün bilimsel çalışmalarımızla ve uluslararası bilim literatürüne sunduğumuz katkılarla, Antarktika Antlaşmalar Konseyi'nde danışman üye olma konusunda ciddi bir hazırlığı tamamladık ve bu yıl itibarıyla başvurumuzu yaptık. Mayıs ayı sonunda bunun kararı verilecek."

Araştırmalar yıldan yıla güçlenecek

Bütün üye ülkelerle iyi bir iletişim içerisinde bulunduklarına işaret eden Kacır, Türkiye'nin bulunduğu her masada barışın, istikrarın, ortaklaşa insanlık yararına yürütülen çalışmaların en güçlü hamisi ve destekçisi olmaya devam ettiğini söyledi.

Kacır, son dönemde Türkiye'nin küresel diplomaside elde ettiği kazanımların bütün dünyanın takdirini topladığını vurgulayarak, şunları kaydetti:

"Ümit ediyorum ki bilim insanlarımızın gelecekte yürütecekleri çalışmalar, belki bütün kıymeti 50 yıl, 100 yıl sonrasında gelecek nesiller tarafından çok daha ileri düzeyde takdir edilecek, kutup araştırması çalışmaları bütün bu adımlarla yıldan yıla güçlenmeye devam edecek. Biz de Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı olarak özellikle TÜBİTAK eliyle bu çalışmaları güçlü şekilde desteklemeyi sürdüreceğiz. Bizim halihazırda çok sayıda ülkeyle ortak yürüttüğümüz çalışmalar var. Pek çok ülkenin bilim insanlarını kendi bilim seferlerimizde ağırlıyoruz. Aynı zamanda aslında Türk bilim insanları da onlarca yıl öncesinde ilk araştırmaları başka ülkelerin seferlerine katılarak başlatmışlardı. Ama tabii, özellikle 2017'den bu yana artık Türkiye kendi bilim seferlerini icra ederek çok daha güçlü bir varlık gösterdi. Bu araştırmalardan şimdiye kadar çok nitelikli sonuçlar da çıktı. İki yüzden fazla yayın, bilimsel yayın bu araştırmalar vesilesiyle dünya literatürüne aslında kazandırılmış oldu. Bilim insanlarımız çok farklı bir deneyimler elde ettiler. Biz önümüzdeki dönemde uluslararası işbirliklerimizi de yıldan yıla güçlendirmeye devam edeceğiz."

Ülkenin ana ekonomik planlama organı Ulusal Kalkınma ve Reform Komisyonundan (NDRC) yapılan açıklamada, yürütülen soruşturma sonucunda Manus projesinin yabancı bir şirkete devrinin yatırım kurallarını ihlal ettiğinin tespit edildiği belirtildi.

Açıklamada, söz konusu devir işleminin yasaklanmasına karar verildiği, ilgili tarafların devir bedelini iade etmesi gerektiği kaydedildi.

Çin’in Hubey eyaletinin Vuhan kentinde kurulan “Butterfly Effect PTE. LTD.” şirketi tarafından geliştirilen Manus, çok adımlı görevleri otonom şekilde yerine getirebilen yapay zeka uygulamasıyla ülkede kısa sürede popülerlik kazanmıştı.

ABD’li teknoloji şirketi Meta’nın, Mart 2025’te resmi olarak piyasaya sürülen uygulamayı Aralık 2025’te 2 ila 3 milyar dolar arasında olduğu tahmin edilen bir bedelle satın aldığı belirtilmişti. Şirket, satış bedelini kamuoyuna açıklamamıştı.

Başlangıçta Vuhan merkezli olan şirketin, devir işlemlerinin yürütüldüğü dönemde internet ve yapay zeka alanında düzenleyici kuralların daha esnek olduğu Singapur’a taşındığı ifade edildi.

Meta’nın projeyi satın aldıktan sonra Manus’un teknolojisini Whatsapp ve Instagram gibi uygulamalarına entegre etmeye başladığı kaydedildi.

Çin Ticaret Bakanlığı, Ocak 2026’da Manus’un Meta’ya devrine ilişkin soruşturma başlatıldığını duyurmuştu.

Çin hükümetinin kararının, ABD-Çin ilişkileri açısından da sonuçlar doğurabilecek hukuki bir anlaşmazlığa yol açabileceği öngörülüyor.

Şirket, bu fonla Google’ın özel çiplerini ve bulut sistemlerini kullanarak Claude modellerini geliştirecek.

Yatırımın 10 milyar doları nakit ödenirken kalan 30 milyar dolarıysa belirli başarı hedeflerine bağlandı.

Bu stratejik hamleyle Google’ın yapay zeka pazarındaki konumunu, en güçlü rakipleri Microsoft ve Amazon karşısında güçlendirmeyi hedeflediği belirtiliyor.

Yıllık geliri 30 milyar doları aşan Anthropic’in bu fon desteğiyle bilgi işlem kapasitesini gelecek yıldan itibaren ciddi oranda artıracağı ifade ediliyor.

Xinhua'nın haberine göre, Çin Ulusal Uzay İdaresi (CNSA), Mars keşif görevinin tarihleri ve görev kapsamında işbirliği için seçilen projeleri duyurdu.

Uzaya 2028'de yollanacak Mars keşif aracı Tienvın-3'ün, topladığı kaya ve toprak örnekleriyle 2031 yılında Dünya'ya dönmesi planlanıyor.

Uluslararası bilim kurumları ve Hong Kong ile Makau'daki üniversitelerden 5 işbirliği projesi, keşif görevine dahil edilmek üzere seçildi.

Bu kapsamda geliştirilen bilimsel ölçüm ve analiz donanımlarından 3'ü yörünge uydusuna, 1'i hizmet modülüne, 1'i ise gezgin robota eklenecek.

- 3 analiz donanımı uyduya monte edilecek

Merkezi Paris'te bulunan, uzay araştırmalarıyla ilgili bilimsel çalışmalar yürüten uluslararası sivil toplum kuruluşu Uzay Araştırmaları Komitesinin (COSPAR) geliştirdiği spektometre, Mars yüzeyinin mineral kompozisyonunu inceleyerek, Kızıl Gezegen'de yaşam izlerini arayacak.

Makau Bilim ve Teknoloji Üniversitesinin geliştirdiği moleküler iyon kompozisyonu analiz aracı, Kızıl Gezegen'in atmosferini sürekli kaybetmesine yol açan kaçış fenomenini inceleyecek.

Hong Kong Çin Üniversitesi öncülüğünde geliştirilen lazer heterodin spektometresi ise Mars'ın atmosferinde ve rüzgar alanlarındaki su izotoplarının dağılımını tespit etmeye çalışacak.

- Nesne görüntüleyici ve lazer dizisi

Hong Kong Üniversitesi tarafından geliştirilen hiperspektral nesne görüntüleyici, hizmet modülüne eklenerek Kızıl Gezegen'de su moleküllerinin izini sürecek ve kaynak taraması yapacak.

İtalya'nın Ulusal Nükleer Fizik Enstitüsüne bağlı Frascati Ulusal Laboratuvarı'nda geliştirilen geri yansıtıcı lazer dizisi ise gezgin robotun Mars yüzeyinde hassas referans noktaları tayin etmesine yardımcı olacak.

- "Tienvın" keşif görevleri

Çince "göklerdeki hakikati aramak" anlamına gelen "Tienvın" görevleri, adını milattan önce (MÖ) 4. yüzyılda yaşayan Çinli şair Çü Yüen'in dizelerinden alıyor.

Çin, uydu ve gezgin robottan oluşan "Tienvın-1" keşif aracını, Temmuz 2020'de Mars'a yollamıştı. Keşif aracı, 202 gün süren yolculuğun ardından Mars yörüngesine ulaşırken robotik gezgin araç Curong, gezegenin yüzeyine inmişti.

Ardından asteroid keşif aracı Tienvın-2, Dünya'ya yakın "2016 HO3" asteroidinden kaya ve toprak örnekleri toplamak ve Mars ile Jüpiter arasındaki ana asteroid kuşağında "311P" asteroidini incelemek üzere Mayıs 2025'te uzaya gönderilmişti.

Ace, maçlarla topun fileye çarpması gibi zorlu durumları başarıyla karşıladı. Ayrıca birçok profesyonel sporcunun ‘imkansız’ diye tanımladığı çok hızlı bir geri falsolu (backspin) vuruş yaptı.

Robot hakkında bir araştırma makalesi dün saygın bilim dergisi Nature’da yayınlandı. Projede çalışan bilim insanlarıysa raporun sunulmasından bu yana Ace’in daha da geliştiğini söyledi.

Ace projesinin lideri Peter Dürr, “Gittikçe daha güçlü oyuncularla oynadık ve gittikçe daha güçlü oyuncuları yendik” dedi.

Yapay zeka araştırmacıları uzun süredir satranç, Go ve poker gibi çeşitli oyunları, programlara karmaşık durumlarda nasıl karar vereceklerini öğretmek için kullanıyor.

Ancak akıllı bir robot inşa etmek ve karar alma mekanizmalarını hız ve becerinin hayati olduğu masa tenisi gibi bir alanda test etmek, bu zorluğun bir üst seviyeye taşınması anlamına geliyor.

Ace, hareketli bir taban üzerinde sekiz eklemli bir kola sahip. Tüm sahayı farklı açılardan gören ve topun konumuyla falsosunu takip eden birden fazla kameradan gelen görüntüleri kullanıyor.

Kamera sistemi, topun üzerindeki logoya zoom yaparak topun falsosunu ve dönme eksenini tahmin ediyor.

Falsoyla nasıl başa çıkılacağı ve hangi vuruşların yapılacağıysa bir bilgisayar simülasyonunda oynanan 3 bin saatlik oyun sırasında geliştirildi.

Servisler gibi diğer becerilerse uzman oyuncuların tekniklerinden alındı.

‘Robotikteki önemli zorlukları çözmez’

Almanya’daki Darmstadt Teknik Üniversitesi’nde akıllı otonom sistemler profesörü olan ve masa tenisi robotları üzerine çalışan Jan Peters, projeyi ‘gerçekten etkileyici’ diye niteledi.

Peters bununla beraber robotların dünyayı ‘ChatGPT kadar değiştireceği’ anın yaklaştığını, ancak masa tenisi araştırmalarının nesneleri hareket ettirmek gibi robotikteki bazı önemli zorlukları çözemeyeceğini söyledi.

1977'de fırlatılan Voyager 1'in enerji seviyesindeki düşüş, görev operatörlerini geçici bir çözüm olarak araçtaki cihazlardan birini kapatmaya zorladı.

ABD uzay ajansı, aracın ömrünü uzatmak ve yeniden tam işlevine kavuşturmak için halihazırda "sıradışı bir plan" üzerinde çalıştığını açıkladı.

2012'de Güneş Sistemi'nden ayrılan ilk sonda olan Voyager 1, en uzaktaki insan yapımı nesne konumunda.

Araç, plütonyumun bozunmasıyla elektrik üreten bir radyoizotop termoelektrik jeneratörle çalışıyor. Bu enerji sistemi, yılda 4 watt güç kaybına neden oluyor.

Beklenmedik bir düşük güç sorunu ilk olarak 27 Şubat'ta, planlı bir dönüş manevrası sırasında tespit edilmiş ve görevin mühendisleri, fazladan herhangi bir enerji düşüşünün, sondadaki bileşenleri kapatacak bir koruma sistemini tetikleyeceği uyarısında da bulunmuştu.

NASA, daha kalıcı bir çözüm üzerinde çalışırken başka sorunların ortaya çıkmasını önlemek için, halihazırda Dünya'dan 25 milyar kilometreden daha uzaktaki Voyager 1 aracındaki bir cihazı kapattığını açıkladı.

Voyager görev yöneticisi Kareem Badaruddin, "Bir bilimsel cihazı kapatmak kimsenin tercihi olmasa da elimizdeki en iyi seçenek bu" diyor.

Voyager 1'de çalışmaya devam eden iki bilimsel cihaz kaldı: Biri plazma dalgalarını dinliyor, diğeriyse manyetik alanları ölçüyor. Bu cihazlar hâlâ mükemmel çalışıyor ve insan yapımı başka hiçbir aracın ulaşmadığı bir uzay bölgesinden veri gönderiyor.

Düşük Enerjili Yüklü Parçacıklar Deneyi (LECP) adlı cihaz, 49 yıldır neredeyse kesintisiz çalışıyor ve Samanyolu'ndan gelen kozmik ışınlar gibi düşük enerjili yüklü parçacıkları ölçüyor.

NASA yayımladığı güncellemede, "Nükleer enerjili uzay aracının gücü azalıyor ve LECP'yi kapatmanın, insanlığın ilk yıldızlararası keşif aracını çalışır durumda tutmanın en iyi yolu olduğu düşünülüyor" ifadelerini kullanıyor.

Bu cihaz, yıldızlararası ortamın yapısı hakkında kritik veriler sağladı ve helyosferimizin ötesindeki uzayda basınç cephelerini ve değişken parçacık yoğunluğuna sahip bölgeleri tespit etti. Voyager ikiz araçları dışında bu bilgileri sağlayabilecek kadar Dünya'dan uzak bir uzay aracı yok.

Robot, şimdi de Canik Belediyesi bünyesinde işe başladı.

Canik Özdemir Bayraktar Keşif Kampüsü'nde görev yapan CANİKMAN, kampüse gelen öğrencileri "hoş geldiniz" diyerek karşılıyor, derslere katılarak çeşitli konularda bilgi veriyor ve yeni gelenlere kampüsü tanıtıyor.

‘MESAİSİ BAŞLIYOR’

Canik Belediye Başkanı İbrahim Sandıkçı, robotun artık sahada aktif rol üstleneceğini söylüyor:

"Nüfusa kaydı yapıldı. Bir süre ülkeyi dolaştı. Şimdi yerleşik olarak Samsun Canik'te olacak. Bundan sonra kırsallar dâhil olmak üzere, oradaki öğrenciler de dâhil edilerek bu insansız araçlarımızı oraya götüreceğiz. Bu alanda eğitimde eşitliği sağlamış olacağız.

Robot aynı zamanda bir çekim merkezi de oluşturdu. Yeni bir şeyi görmenin heyecanıyla, sohbet ettiğim anne ve babalardan şunu duyuyorum: 'Sabaha kadar hiç uyumadı, robotu kampüste görecek diye.' Amaç buydu. Çocuk CANİKMAN ile konuştu, ona dokundu ve bundan sonrası için hayal kuracak.

Canik'te öğrenci olup yapay zekâ, robotik kodlama, yazılım ve robotlar konusunda görmemiş ya da dokunmamış hiçbir öğrencimiz kalmayacak. Şimdi mesaisi başlıyor. Bundan sonra yaz kış demeden okulları dolaşacak. Ülkemizin savunma sanayi noktasında geldiği yer ortadadır.

Şimdi biz, mühendisler ordusu yetiştirmenin derdindeyiz. Cumhurbaşkanımızın milli teknoloji hamlesinin meyvelerini almaya başladık. Tüm gençlerimizin bu anlamda yazılımcı, kod yazan ve insansız araç geliştiren bireyler hâline gelmesini istiyoruz. Bu kampüsler bunun için var."

“İLK DEFA BÖYLE ROBOT GÖRÜYORUZ”

Öğrenci Elif Sahra, "Robot bizler için güzel bir deneyim oluyor. Bizi karşıladı, elimizi sıktı, sorular sorduk. İlk defa ben böyle bir robot gördüm" diye konuştu.

Öğrenci Fatih Yeni ise "Daha önce robotlar üzerine araştırmalar yapıyordum. Burada ilk defa canlı canlı robot gördüm. Gerçek insan gibidir" şeklinde konuştu.

Yapay zeka sohbet botları birkaç yıl içinde iş dünyasından günlük hayata kadar yaşamın her alanına nüfuz etti.

Bilimsel çalışmalar, eğitim, pazarlama ve daha pek çok sektörde başvurulan bu araçlar faydalarının yanı sıra teşkil ettikleri risklerle de epey tartışılıyor.

Uzmanlar, yanlış bilgi vermeye meyilli bu botların, arama motoru gibi kullanılmasının olumsuz sonuçlar doğurabileceğine dikkat çekiyor.

ABD, Kanada ve Birleşik Krallık'tan araştırmacılar, sohbet botlarının verdiği sağlık tavsiyelerini inceleyerek riskin boyutunu ölçmeye çalıştı.

Bulguları hakemli dergi BMJ Open'da dün (14 Nisan) yayımlanan çalışmada 5 popüler yapay zeka sohbet botu test edildi: ChatGPT, Gemini, DeepSeek, Meta AI ve Grok.

Her bir araca kanser, aşılar, kök hücre, beslenme ve atletik performans alanlarından açık ve kapalı uçlu 10'ar soru soruldu.

Sorular, çevrimiçi ve akademik söylemde sıkça karşılaşılan, bilgi arama amaçlı sağlık sorularına ve yanlış bilgilendirme kalıplarına benzeyecek şekilde tasarlandı.

Araştırmacılar verilen yanıtları doğruluk ve eksiksizliğin yanı sıra ne kadar rahat anlaşılabildiği üzerinden de değerlendirdi.

Bulgulara göre sohbet botlarının verdiği cevapların yüzde 30'u "biraz", yüzde 20'si de "yüksek" derecede sorunlu.

Ekip sorunlu yanıtları, profesyonel yardıma başvurmadan uygulandığı takdirde etki göstermeyecek veya kişiye zarar verebilecek tavsiyeler olarak tanımladı.

Yapay zeka araçları kendilerine seçenek sunulan kapalı uçlu sorularda ve kanserle aşı alanlarında daha iyi performans sergiledi.

Verilen cevapların kalitesi 5 araç arasında pek farklılık göstermese de Grok aralarında en çok, Gemini ise en az hata yapandı.

Botlar okunabilirlik değerlendirmesinde de sınıfta kaldı; araştırmacılar yanıtların üniversite mezunlarının anlayabileceği bir karmaşıklık seviyesinde olduğunu söylüyor.

Bilim insanları yanıtların güven uyandıracak kesinlikte ifadeler içerdiğine ancak botların bunları destekleyen eksiksiz ve doğru bir referans listesi sunamadığına dikkat çekiyor.

Bulgular, tıbbi tavsiye vermeye uygun olmayan bu araçların sıklıkla kullanılmasının tehlikelerinin altını çiziyor.

OpenAI her hafta yaklaşık 230 kullanıcının ChatGPT'ye sağlık soruları yönelttiğini ocak ayında açıklamıştı. Aynı ay hem OpenAI hem de Claude'un sahibi Anthropic, sağlık odaklı araçlar çıkaracağını duyurmuştu.

Araştırmacılar makalede "Sohbet botları varsayılan hallerinde, gerçek zamanlı verilere erişemiyor. Bunun yerine eğitim verilerinden istatistiksel kalıpları çıkararak ve olası kelime dizilerini tahmin ederek yanıt üretiyor. Kanıtları değerlendirmiyorlar; etik ya da değer temelli yargılarda bulunamıyorlar" ifadelerine yer veriyor.

Bu davranışsal sınırlama, sohbet botlarının güvenilir gibi dursa da hatalı olabilecek yanıtlar üretebileceği anlamına geliyor.

10 ila 12 milyar yıl önce, "kozmik öğlen" diye bilinen dönemde galaksiler, en yüksek oranda yıldız oluşturuyordu. Bu, yıldız oluşumunun ana bileşeni olan hidrojen gazının muazzam miktarda bulunmasını gerektirirdi. Ancak yakın zamana kadar evrende bu gaz halelerinden sadece yaklaşık 3 bin tanesi tespit edilmişti.

En son araştırma bu sayıyı 33 binin üzerine çıkararak, araştırmacılara erken galaksilerin nasıl başladığını ve evrimleştiğini incelemek için daha eksiksiz bir veri seti sağlıyor.

Hidrojen kendi başına ışık yaymadığından, çoğunlukla ultraviyole yayan yıldızlarla dolu galaksiler gibi enerji kaynaklarına yeterince yakın olduğunda tespit ediliyor. Yakınlık, gaz moleküllerinin parlamasına yol açıyor.

Ancak bu zayıf sinyali tespit etmek, her zaman hazır bulunan son derece hassas cihazlarla uzun süreli gözlemler yapılmasını gerektiriyor. Dolayısıyla bugüne kadar yalnızca en parlak ve en uç durumdaki hidrojen gazı haleleri keşfedilmişti.

Yeni çalışmada Teksas'taki McDonald Gözlemevi'ndeki Hobby-Eberly Teleskobu'yla galaksiler ve aralarındaki bölgeler hakkında yaklaşık yarım petabayt veri toplandı.

Bu veri kümesinde bilim insanları onbinlerce ila yüz binlerce ışık yılı genişliğinde yeni hidrojen gazı haleleri tespit etti.

Bunların bazıları, tek bir galaksinin etrafında basit, futbol topu şeklinde bulutlarken, diğerleri birden fazla galaksi içeren büyük, düzensiz yapılardı.

Astrophysical Journal adlı akademik dergide yayımlanan çalışmanın yazarlarından Erin Mentuch Cooper, "Bunlar eğlenceli olanlar. Uzantıları evrene yayılan dev amipler gibi görünüyorlar" dedi.

Araştırmacılar, evrenin "kayıp" hidrojeninin kaynaklarını daha iyi anlamak için yeni keşfedilen haleleri ayrıntılı incelemeyi umuyor.

Austin'deki Teksas Üniversitesi'nden doktora sonrası araştırmacı Dustin Davis. "Günümüzde galaksiler için büyük ölçüde işe yarayan ve mantıklı görünen çeşitli modeller olsa da boşluklar ve eksiklikler de var" dedi.

Şimdi tek tek halelere odaklanabilir ve neler olup bittiğinin fiziğini ve mekaniğini daha ayrıntılı görebiliriz. Ardından modelleri düzeltebilir veya tamamen vazgeçip tekrar deneyebiliriz.

Xinhua'nın haberine göre SatNet test uydusu, Sarı Deniz kıyısındaki Hayyang şehri açığında kurulu deniz platformundan fırlatıldı. Uydunun Alçak Yer Yörüngesi'ndeki planlanan konumuna yerleştiği fırlatış, Cielong-3 ile gerçekleştirilen 11'inci başarılı taşıma görevi oldu.

Çin Fırlatma Aracı Teknolojisi Akademisi'nin (CALT) geliştirdiği roket, 500 kilometre irtifadaki Güneş Eşzamanlı Yörünge'ye 1.6 tona kadar yük taşıyabiliyor. 31 metre uzunluğunda ve 2,65 metre çapındaki katı yakıtlı roket, 4 aşamalı ateşleme mekanizmasına sahip. Ticari uydu pazarında artan talebe karşılık vermeyi hedefleyen roketin, fırlatma maliyetlerini kilogram başına 10 bin doların altına kadar indireceği öngörülüyor.

CALT, daha önce geliştirdiği Cielong-1 ile 2019'da Güneş Eşzamanlı Yörünge'ye 3 uydu fırlatmıştı. Birinci nesil roket 200 kilogram taşıma kapasitesine sahipti. Sonraki nesil Cielong-4 roketinin ise 2.5 ton kapasiteye sahip olması planlanıyor.

ABD ordusuna bağlı Savunma İleri Araştırma Projeleri Ajansı (DARPA) tarafından yürütülen “Rads to Watts” programı kapsamında, Avalanche Energy adlı girişime 5,2 milyon dolarlık sözleşme verildi.

Amaç, yüksek enerjili nükleer radyasyonu doğrudan elektrik enerjisine dönüştürebilen yeni bir batarya teknolojisi geliştirmek.

Küçük boyutta yüksek güç

Radyoaktif pil fikri aslında yeni değil. Halihazırda var olan bu sistemler, radyoaktif maddelerin bozunması sırasında ortaya çıkan parçacıkları elektriğe çevirerek çalışıyor. En büyük avantajları ise son derece uzun ömürlü olmaları; bazıları onlarca yıl hatta yüzyıllar boyunca çalışabiliyor.

Ancak bugüne kadar en büyük sorun, bu pillerin enerji üretiminin epey düşük olmasıydı. Örneğin geleneksel lityum-iyon piller kilogram başına 200 ila 300 watt-saat enerji depolayabilirken, klasik “betavoltaik” piller genellikle mikrovat ila milivat seviyesinde enerji üretebiliyor.

Mars’taki Perseverance ve Curiosity uzay araçları gibi araçlarda kullanılan daha güçlü radyoizotop pilleri bile yaklaşık 45 kilogram ağırlığında olmasına rağmen sadece 110 watt enerji üretebiliyor.

Hedef 10 kat daha güçlü nükleer pil

DARPA’nın hedefi ise bu tabloyu değiştirmek. Kurum, kilogram başına 10 watt’tan fazla güç üretebilen bir radyoaktif pil geliştirilmesini istiyor. Bu, mevcut teknolojilere kıyasla büyük bir sıçrama olur.

Eğer başarılı olunursa, birkaç kilogram ağırlığındaki bir batarya ile bir dizüstü bilgisayarın aylarca çalıştırılabilmesi mümkün hale gelebilir. Ancak bu tür pillerin öncelikle uzay görevleri ve savunma uygulamalarında kullanılması planlanıyor.

Alfa parçacıklarıyla çalışan yeni sistem

Avalanche Energy’nin geliştirmesi beklenen sistem, klasik betavoltaik pillerden farklı olarak “alfavoltaik” teknolojiye dayanıyor. Yani enerji üretimi, beta parçacıkları yerine daha yüksek enerjili alfa parçacıklarının elektriğe dönüştürülmesiyle sağlanacak.

The Register'a göre, alfa parçacıkları daha güçlü olsa da insan sağlığı açısından daha tehlikeli. Ancak bu pillerin uzay gibi insanın doğrudan temas etmeyeceği ortamlarda kullanılacak olması bu riski azaltabilir.

Şirket ayrıca bu sistem için katı hal ve mikro-ölçekli çipler geliştiriyor. Bu çipler, radyasyon enerjisini yakalayıp elektriğe çevirirken aynı zamanda uzun süreli kullanımda bozulmaya karşı dayanıklı olacak şekilde tasarlanıyor.

Füzyon hedefiyle bağlantılı teknoloji

Avalanche Energy’nin bu projedeki çalışmaları, aslında daha büyük bir hedefin parçası: taşınabilir füzyon reaktörleri geliştirmek.

Şirketin “Orbitron” adını verdiği konsept tasarım, masaüstü boyutlarında bir füzyon reaktörü geliştirmeyi amaçlıyor. 1 ila 100 kilovat elektrik üretebileceği öngörülen bu sistemin; uzak bölgelerde, askeri uygulamalarda, ulaşımda ve hatta Ay yüzeyinde enerji kaynağı olarak kullanılabileceği belirtiliyor.

Her ne kadar şirket prototipler üzerinde çalıştığını açıklasa da, net enerji kazancı sağlayan bir sistem henüz ortaya konmuş değil. Uzmanlara göre bu tür kompakt füzyon reaktörlerinin pratik kullanıma ulaşması onlarca yıl alabilir.