Araştırmacılara göre yeni bulgular, bu sistemler için gerektiği düşünülen levha tektoniğinin eksikliğine rağmen bir zamanlar Mars'ta, Dünya'dakine benzer devasa magma sistemleri olduğuna işaret ediyor.

Bu da diğer kayalık gezegenler için önemli sonuçlar doğurabilir ve sandığımızdan daha fazla gezegenin yaşanabilir olabileceği anlamına gelebilir.

Bizim gezegenimiz Dünya'nın aksine, yüzeyi hareket eden tektonik plakalara bölünmediğinden Mars, "hareketsiz bir kapak" diye tanımlanıyor. Bu tektonik plakalar, Dünya'daki yanardağlarla kıtaların oluşumundan sorumlu olduğu için araştırmacılar, Mars'ın kendine ait karmaşık bir kabuğu bulunamayacağına inanıyordu.

Ancak yeni çalışma, Mars'ın aslında farklı bir şekilde meydana gelmiş, son derece gelişmiş bir kabuğu olabileceğini öne sürüyor.

Araştırmacılar, Mars'a meteorit çarptığında ya da "Mars depremleri" meydana geldiğinde gezegende oluşan sismik dalgaları incelemek üzere NASA tarafından tasarlanan InSight görevinden elde edilen verilere dayanarak bu sonuca ulaştı. Bu bulguları kullanarak Mars'ın yüzeyinin yaklaşık 24 kilometre altında bulunan ve gizemini koruyan bir sınırı incelediler.

Yeni çalışma, bu sınırın iki farklı kaya türü arasındaki bir geçiş bölgesi olup olmadığını anlamayı amaçlıyordu. Bu doğrultuda NASA'nın iniş aracından elde edilen veriler üzerinden farklı kaya bileşimleri karşılaştırıldı.

Araştırmacılar, bu sınırın altındaki kayaların demir ve magnezyum açısından zengin "ultramafik" kayalardan oluşmuş gibi göründüğünü tespit etti. Sınırın üstündekiler ise daha fazla silika içeren "mafik" kayalardı.

Oxford Üniversitesi'nden Tobermory Mackay-Champion, başyazarı olduğu yeni çalışma hakkında "Bugüne kadar Mars'taki volkanizmanın Dünya'dakine kıyasla nispeten basit olduğunu varsayıyorduk" diyor.

Ancak bu keşif Mars'ın, erimiş kayanın tüm kabuk boyunca evrimleştiği ve kendini yeniden işlediği büyük, uzun ömürlü sistemlere ev sahipliği yapabileceğini gösteriyor. Bu, Güneş Sistemi dışındaki kayalık gezegenlerde bu tür sistemlerin ne kadar yaygın olabileceğine dair heyecan verici olasılıkları gündeme getiriyor.

Daha önce yalnızca Dünya'ya özgü olduğu düşünülen bu tür bir aktivite Mars'ta varsa, bu durum diğer gezegenlerin de yaşamı destekleyecek koşulları üretebileceği anlamına gelebilir.

Yine Oxford'dan Jon Wade, ortak yazarı olduğu yeni çalışma için "Gezegen biliminin en büyük sorularından biri, Dünya'nın eşsiz olup olmadığı" ifadelerini kullanıyor.

Mars, levha tektoniği olmadan böyle karmaşık bir kabuk geliştirebiliyorsa, o zaman belki de yaşam için gerekli koşullar sandığımızdan daha fazla gezegende ortaya çıkabilir. Daha önce boyutları veya görünürde tektonik aktivite eksikliği nedeniyle göz ardı edilen gezegenler de buna dahil.

Çalışma, hakemli dergi Nature Astronomy'de yayımlanan "Seismic evidence for a melt-depleted lower crust and transcrustal magmatism on Mars" (Mars'ta eriyik madde açısından fakir alt kabuk ve kabuk ötesi magmatizma için sismik kanıtlar) başlıklı yeni bir makalede aktarılıyor.

Bilim insanları, Perseverance ile Jezero Krateri'ne su taşıyan ve bugün kurumuş durumda olan Neretva Vallis bölgesindeki Bright Angel kaya oluşumunda incelemelerde bulundu.

İncelemelerde, "makromoleküler karbon" (MMC) olarak adlandırılan karbon türünün tespit edildiği belirtildi. Bu tür karbonun canlı organizmalardan kaynaklanabileceği gibi kaya-su etkileşimleri veya göktaşı çarpmaları gibi jeolojik süreçlerle de oluşabileceği ifade edildi.

Araştırmacılar, Perseverance'ın robotik kolunda bulunan ve lazer ışığı kullanarak kayaçların kimyasal yapısını inceleyen SHERLOC cihazıyla yaptıkları analizlerde, yaşamın temel yapı taşları arasında yer alan organik karbonun varlığını doğruladı.

Çalışmada ayrıca, organik karbonun Mars yüzeyinin yalnızca birkaç mikrometre altında korunduğu tespit edildi. Bu durum, yoğun radyasyon ve kimyasal oksitleyiciler nedeniyle organik maddelerin hızla parçalandığı düşünülen Mars koşullarında dikkat çekici bir gelişme olarak değerlendirildi.

Araştırmanın eş yazarlarından Ashley Murphy, yaptığı açıklamada, makromoleküler karbonun nasıl oluştuğunun henüz bilinmediğini ancak bunun şimdiye kadar elde edilen en heyecan verici bulgulardan biri olduğunu söyledi.

NASA uzmanları, karbon moleküllerinin biyolojik kökenli olup olmadığının ancak Mars'tan getirilecek kaya örneklerinin laboratuvarlarında incelenmesiyle kesin olarak anlaşılabileceğini belirtti.

Araştırmanın sonuçları "Science Advances" dergisinde yayımlandı.

NASA, 2025'te de Mars'ta keşfedilen bir kaya örneğindeki leopar desenli beneklerin, gezegende geçmişte yaşam olabileceğine dair "en net işaret" olabileceğini açıklamıştı.

Şirketten yapılan açıklamaya göre, Kaspersky Küresel Araştırma ve Analiz Ekibi (GReAT), siber saldırganların Endonezya'daki diplomatik misyonlar, Tayvan'daki devlet kurumları, Hong Kong'daki yazılım geliştirme şirketleri ile Lübnan, Suriye, Kolombiya, Kuzey Makedonya, Nepal ve Sırbistan'daki çeşitli kuruluşları hedef aldığını belirledi.

Kampanyada, hedef sistemlere sızmak için daha önce tespit edilmemiş "SharkLoader" adlı yeni bir zararlı yazılım yükleyicisi kullanıldığı tespit edildi.

Sistemlere ilk sızma aşamasında farklı taktiklerden yararlanıldığı görüldü. Bunlar arasında Microsoft Exchange, Microsoft SharePoint ve Openfire sunucuları gibi internete açık uygulamalardaki güvenlik açıklarının istismar edilmesi öne çıkıyor.

Bazı vakalarda ise saldırganların, Google Update veya Cisco AnyConnect yükleyicileri gibi meşru yazılımların arkasına gizlenmiş zararlı yükleyiciler (dropper) kullandığı tespit edildi. Analiz edilen bazı yükleyici örneklerinde, kurbanları yanıltarak zararlı yazılımı fark etmeden yüklemelerini sağlamak amacıyla PDF belgelerinden yararlanıldığı anlaşıldı.

- Siber saldırganlar gelişmiş yöntemler kullanıyor

SharkLoader'ın teknik karmaşıklığı, gelişmiş yöntemlerin kullanıldığı bir zararlı yazılım tasarımına işaret ediyor.

İlk sızma gerçekleştikten sonra yazılım, şifrelenmiş zararlı modülleri çalıştırmak için çeşitli meşru Windows uygulamaları üzerinden "DLL side-loading" (yan kapıdan DLL yükleme) yöntemini kullanıyor. Bu modüller daha sonra, tespit mekanizmalarını atlatmak amacıyla API kancaları (API hooking) yerleştirmek üzere tasarlanmış ek bileşenleri çözümlüyor ve yüklüyor.

Tehdit aktörleri bu sürecin sonunda, komuta kontrol, keşif, ağ içi yatay hareket ve veri sızdırma gibi amaçlarla siber saldırılarda sıklıkla kötüye kullanılan yasal bir penetrasyon testi aracı olan "Cobalt Strike Beacon"ı sisteme enjekte ederek çalıştırıyor.

Açıklamada görüşlerine yer verilen Kaspersky GReAT Güvenlik Araştırmacısı Fareed Radzi, şu değerlendirmelerde bulundu:

"StrikeShark kampanyası, saldırganların hazır saldırı araçlarını, özel yapım zararlı yazılımlar ve gelişmiş gizlenme teknikleriyle harmanladığı, sürekli evrilen bir tehdit ortamına dikkat çekiyor. Güvenilir görünen sahte içeriklerin kullanılması ve bilinen güvenlik açıklarının istismar edilmesi, kuruluşların düzenli yama yönetimine, güçlü uç nokta algılama ve yanıt (EDR) çözümlerine ve çalışanları için kapsamlı siber güvenlik farkındalık eğitimlerine ne denli kritik bir ihtiyaç duyduğunu bir kez daha gözler önüne seriyor."

Qualcomm'dan yapılan açıklamada, bu hamlenin şirketin veri merkezlerindeki yapay zeka yazılım temelini güçlendireceği vurgulandı.

Satın almanın, Qualcomm'un donanım alanındaki becerisini Modular'ın donanımdan bağımsız çalışan açık yazılım ekosistemiyle birleştireceği belirtilen açıklamada, geliştiricilerin Modular'ın platformu sayesinde yapay zeka modellerini, yeniden yazmaya gerek kalmadan çeşitli mimarilerde tek bir seferde inşa edip daha düşük maliyetle her ortama dağıtabileceği aktarıldı.

Ayrıca açıklamada, satın almanın 2026'nın ikinci yarısında tamamlanmasının beklendiği bildirildi.

Açıklamada görüşlerine yer verilen Qualcomm Üst Yöneticisi (CEO) Cristiano Amon, bu satın almanın sadece Qualcomm için değil, yapay zeka sektörü için de "dönüm noktası niteliğinde olduğu" değerlendirmesini yaptı.

Ajan yapay zeka ölçeklendikçe, sektörün çok satıcılı mimarilere doğru ilerlediğine işaret eden Amon, "Geleceğin, çeşitli işlem ortamlarında çalışabilen ve müşterilere yapay zekayı nerede ve nasıl dağıtacakları konusunda gerçek seçenekler sunan geliştirici dostu, yatay platformlara ait olduğuna inanıyoruz. Modular ile birlikte, ölçeğimizi ve enerji verimliliği sağlayan veri merkezi teknolojilerimizi açık ekosistem yaklaşımıyla birleştirerek bu değişimi hızlandırıyor ve yapay zekanın bir sonraki bölümüne yön vermeye yardımcı oluyoruz." ifadelerini kullandı.

Modular Kurucu Ortağı ve CEO'su Chris Lattner de Qualcomm ile birlikte, yapay zeka gelişimini geliştiriciler için daha erişilebilir ve performanslı hale getirebileceklerini kaydetti.

Öte yandan, Qualcomm'un ABD Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonuna (SEC) yaptığı bildirimde de anlaşma karşılığında Modular'ın hissedarlarına 19,2 milyon adede kadar Qualcomm adi hisse senedi ihraç edilmesinin öngörüldüğü kaydedildi.

Şirketin hisse fiyatına göre, satın alma işleminin yaklaşık 4 milyar değerinde olacağı hesaplandı.

Nature dergisinin haberine göre, biri Avrupa'da diğeri Çin'de olmak üzere iki bağımsız araştırma ekibi, zamanı atomun çekirdeğindeki enerji değişimlerini kullanarak ölçen iki farklı nükleer saat üretti.

Mevcut atom saatleri, atomların elektronlarının enerji seviyeleri arasındaki geçişleri temel alırken, yeni geliştirilen nükleer saatler atom çekirdeğinde bulunan proton ve nötronların enerji durumlarındaki değişimleri kullanıyor.

Araştırmacılar, yaklaşık 20 yıldır üzerinde çalışılan teknolojinin teorik bir kavram olmaktan çıkarak işlevsel bir hassas zaman ölçüm aracına dönüştüğünü belirtti.

Nükleer saatlerin çalışmasında, toryum-229 adlı elementin çekirdeğindeki enerji seviyeleri arasındaki geçişlerden yararlanılıyor. Bilim insanları, bu geçişleri morötesi lazer ışığıyla tetikleyerek çekirdeğin doğal titreşim frekansını zaman ölçümünde kullanmayı başardı.

Araştırmalarda geliştirilen saatlerin, bir günlük çalışma süresinde yaklaşık 3 milyon yılda 1 saniyelik sapmaya denk gelen doğruluk düzeyine ulaştığı kaydedildi.

Haberde, bu sapmanın her 40 milyar yılda bir saniye kazanan veya kaybeden optik atom saatlerinin doğruluğunun hala altında olduğuna vurgu yapıldı.

Bilim insanları, atom çekirdeklerinin dış çevreden elektronlara göre daha az etkilenmesi nedeniyle nükleer saatlerin mevcut atom saatlerinden daha dayanıklı ve taşınabilir olabileceğini ifade etti.

Araştırmacılar ayrıca nükleer saatlerin gelecekte navigasyon ve iletişim sistemlerinde kullanılabileceğini, karanlık madde gibi evrenin temel bileşenlerinin araştırılmasında da yeni imkanlar sunabileceğini aktardı.

Kaliforniya Üniversitesi Santa Barbara kampüsüne göre, görünür ışığın tüm dalga boylarını emen nesneler siyah görünüyor.

Hakemli bilimsel dergi Cell Press'te aktarıldığı üzere yeni kaplama, emilen dalga boylarının sayısının artırılmasıyla geliştirildi.

Dergi perşembe günü yaptığı açıklamada, "Siyah kaplamalar üretmeye yönelik mevcut yaklaşımlar, ışığı emerken yalnızca karbon siyahı parçacıklarının doğal emicilik özelliğinden yararlanıyor ve bu da kaplamanın ulaşabileceği siyahlık seviyesini sınırlıyor. Oysa ekibin yeni yaklaşımı 'yapısal emilim'i kullanıyor" ifadelerine yer veriyor.

Yeni yöntem, "malzemenin ışığı emme verimliliğini yeni seviyelere taşıyarak... Görünür ışık dalga boylarının ortalama yüzde 99,9'unu emmesini sağlıyor".

Yapısal emilim, bir malzemenin yüzey şeklinin ışığı emme yeteneğini nasıl artırdığını ifade ederken, karbon siyahı parçacıkları ise kurum içeren karışımlardır.

Nipsea Group'un Renk Teknolojisi bölümünden araştırmacı kimyager Zhiwei Liu, yazarı olduğu makaledeki tekniğin gelecekte daha da iyileştirilebileceğini söylüyor.

Ancak bu yeni renk, lüks araç sahiplerine daha fazla seçenek sunarken mevcut otomotiv standartlarına da uygun olacak.

Liu, "Zarif görünümleri, güçlü görsel etkileri ve lüks alt tonları nedeniyle yoğun siyah kaplamalar, uzun süredir lüks otomobillerde birincil tercih ve imza renk oldu" diyor.

Sonuç olarak otomotiv kaplama şirketleri, aşırı siyahlığa sahip ve seri üretimde kullanılabilen ultra siyah kaplama çözümleri geliştirmek için renk teknolojisi alanında aktif bir yenilik arayışında.

Eylül 2019'da Almanya'nın Frankfurt kentinde düzenlenen Uluslararası Otomobil Fuarı sırasında ziyaretçiler, BMW X6 Vantablack aracının yanında duruyor. Bu arabanın da görünür ışık dalga boylarının yüzde 99'undan fazlasını emen bir kaplaması vardı (AFP)

Yine de bu renkteki otomobillerin piyasaya çıkması biraz zaman alabilir. Liu'ya göre daha fazla test yapılması gerekiyor.

Araştırmacı şu ifadeleri kullanıyor:

Sonraki çalışmalar, kaplama uygulama aralığının onaylanmasına ve karbon siyahı pigmenti-karbon nanotüp birleşiminden oluşan ultra siyah otomotiv kaplamasının kapsamlı film performansı doğrulamalarına odaklanacak.

2019'da benzer bir kaplamaya sahip, X6 Vantablack diye bilinen konsept bir BMW aracı tasarlanmıştı. BMWBLOG'a göre bu kaplama da görünür ışık dalga boylarının yüzde 99'undan fazlasını emiyordu.

Yayın organı, bunun türünün tek örneği bir sergi aracı olduğunu ve tahmini değerinin 300 bin doların üzerine çıktığını bildirmişti. Ancak çevresel koşullar, pigmentin kalitesini bozabilirdi.

Xinhua'nın haberine göre, "CentiSpace-1 05" uydu grubu, "Kuaycou-11 13Y" roketiyle ülkenin kuzeybatısındaki Ciuçüen Uydu Merkezi'nden fırlatıldı.

Uyduların planlanan yörünge konumuna yerleştiği fırlatış, "Kuaycou" roketleriyle yapılan 39'uncu taşıma görevi oldu.

Çin Havacılık Uzay Bilimi ve Endüstrisi Şirketine (CASIC) bağlı ExPace şirketi tarafından ticari uydu fırlatışlarında kullanılmak üzere geliştirilen "Kuaycou-11" roketi, Alçak Yer Yörüngesi'ne 1,5 ton, Güneş Eş Zamanlı Yörünge'ye 1 tona kadar yük taşıyabiliyor.

Merkezi Pekin'de bulunan Future Navigation şirketi tarafından geliştirilen "CentiSpace-1" uyduları, Çin'in ABD'nin Küresel Konumlama Sistemi'ne (GPS) rakip uydu konumlama sistemi BeiDou'nun geliştirilmesinde kullanılıyor.

Çin, uydu konumlama sistemi için Alçak Yer Yörüngesi'nde 160 parçadan oluşan takım uydu ağı oluşturmayı planlıyor.

Bildirimde, anlaşma kapsamında SpaceX'in yan kuruluşu X67'nin Anysphere ile birleşeceği, satın alma işleminin ardından Cursor'ın tamamen SpaceX'e ait bir yan kuruluş olarak faaliyet göstereceği aktarıldı.

Cursor'a 60 milyar dolarlık öz sermaye değeri biçildiği kaydedilen bildirimde, birleşmenin yürürlüğe girmesiyle birlikte, Cursor'ın tedavüldeki mevcut adi ve imtiyazlı hisselerinin otomatik olarak SpaceX'in A sınıfı adi hisse senetlerine dönüştürüleceği belirtildi.

Bildirimde, bu dönüşümde kullanılacak SpaceX hisse fiyatının birleşmenin kapanışından hemen önceki yedi işlem günü boyunca oluşan hacim ağırlıklı ortalama kapanış fiyatı baz alınarak hesaplanacağı bilgisi verildi.

Sürecin gerekli düzenleyici ve yasal onayların alınmasına tabi olduğuna değinilen bildirimde, birleşmenin bu yılın üçüncü çeyreğinde tamamlanmasının beklendiği kaydedildi.

Xinhua'nın haberine göre uydular, "Licien-1 Y14" roketiyle Gobi Çölü'ndeki Dongfeng Ticari Uzay İnovasyon Pilot Bölgesi'ndeki platformdan fırlatıldı.

Sekiz uydunun planlanan yörünge konumlarına yerleştiği fırlatış, Licien-1 roketleriyle gerçekleştirilen 14'üncü taşıma görevi oldu.

Çin Bilimler Akademisinin (CAS) Mekanik Enstitüsüne bağlı CAS Space şirketince geliştirilen Licien-1 roketi, katı yakıtla çalışan fırlatma platformu olarak Alçak Yer Yörüngesi'ne 1,5 ton, Güneş Eş Zamanlı Yörünge'ye 2 ton yük taşıyabiliyor.

Adı Çince "güçlü roket" anlamına gelen, İngilizce'de "Kinetica-1" olarak da anılan Licien-1, farklı türde ve çok sayıda uydu fırlatılışına yönelik küresel talebi karşılama hedefiyle geliştirildi.

NASA, gelecekteki Ay inişleri için deneme niteliğindeki 2027 görevinde yer alacak 4 astronotu salı günü açıklamış ancak tamamen erkeklerden oluşan mürettebat seçimi nedeniyle internette tepkiyle karşılaşmıştı.

Durumu eleştiren bir kişi X'te, "Yıl olmuş 2026 ve tamamen erkeklerden oluşan bir mürettebat seçiyorsunuz. Utanın" diye yazdı. Diğer sosyal medya kullanıcıları ise, Yunan tanrıçasının adını taşıyan bir göreve tamamen erkeklerden oluşan bir mürettebatın katılmasındaki ironiye dikkat çekti.

Çarşamba günü X'te yaptığı açıklamayla şikayetlere yanıt veren Isaacman, "hayal kırıklığından öfkeye kadar değişen tepkiler gördüğünü" belirtti.

NASA Başkanı "Hayal kırıklığından öfkeye kadar değişen tepkiler gördüm. Şahsen, mürettebatın yüzde 50'si kadın olan iki uzay yolculuğuna katıldım. En yakın danışmanlarım ve tanıdığım en zeki mühendislerin bazıları kadın. NASA'nın son liderlik organizasyonunda, Merkez Direktörleri ve Görev Direktörlüğü liderlerinin neredeyse yüzde 50'si kadın" diye yazdı.

Bu kadar çok tartışmanın yaşandığı bir dünyada umarım bu, seçilen astronotları kutladığımız, sürecin dürüstlüğüne saygı duyduğumuz ve tüm kadrodaki olağanüstü yeteneklerin derinliğini takdir ettiğimiz bir an olur.

NASA Başkanı, Astronot Ofisi'nin "görevin hedeflerine ulaşması için en iyi ihtimali sunan" mürettebatı atadığını ve kimin hangi göreve gideceğine karar vermeden önce her bir astronotun geçmişini, uzmanlığını ve uygunluk durumunu incelediğini belirtti.

Isaacman, tamamı erkeklerden oluşan mürettebat hakkında, "Artemis III astronotları deneyimli ve nitelikli kişiler ve tıpkı sıradaki mürettebatların da zamanı geldiğinde kutlanacağı gibi, kendilerine verilen görev nedeniyle kutlanmayı hak ediyorlar" diye ekledi.

Bu endişeyi dile getirenler, halihazırda Uzay İstasyonu'na gönderilmeye hazırlanan mürettebatların veya Ay'a özgü eğitimden geçen ve gelecekteki bir yüzey görevine daha uygun olacak astronotların farkında olmayabilir.

NASA; Randy Bresnik, Frank Rubio, Andre Douglas ve Avrupa Uzay Ajansı'ndan Luca Parmitano'nun, Dünya yörüngesinde dönerken Orion kapsülünü iki Ay iniş aracına kenetlemeye çalışacağını salı günü duyurmuştu.

2027'de gerçekleştirilmesi planlanan iki haftalık görevde Elon Musk'ın SpaceX ve Jeff Bezos'un Blue Origin şirketlerinin Ay iniş araçları kullanılacak.

Artemis programı, astronotları 1970'lerden bu yana ilk kez Ay yüzeyine geri götürmeyi hedefliyor. Programda yakın zamanda yapılan revizyonla Apollo dönemine benzer şekilde görevin hızlanması ve Dünya çevresinde yapılacak uzay uçuşundan sonra 2028'de Ay'a inilmesi umuluyor.

Bilim insanları, 2017'de keşfedilen ve sayıları 800'ün altında olduğu değerlendirilen Tapanuli orangutanlarının popülasyonuna ilişkin araştırma yürüttü.

Araştırma, Sumatra Adası'nın kuzeyindeki Batang Toru Ekosistemi'ne özgü Tapanuli orangutanlarının, Kasım 2025'te yüzlerce kişinin ölümüne sebep olan şiddetli yağışlardan olumsuz etkilendiğini ortaya koydu.

Şiddetli yağışların yol açtığı afetler sonucu nesli kritik derecede tehlike altında olan bu türe ait yaklaşık 58 orangutanın hayatını kaybettiğinin saptandığı araştırmada, bu oranın da toplam nüfusun yaklaşık yüzde 7'sine tekabül ettiği tespit edildi.

Bölgede aşırı hava olaylarının gelecekte de muhtemelen artarak devam edeceğine işaret edilen araştırmada, bu durumun dünyanın en nadir büyük maymun türü olarak kabul edilen Tapanuli orangutanlarının yaşam alanlarını ciddi oranda tehlikeye atabileceği belirtildi.

Araştırmanın bulguları, "Cell Press" adlı bilim dergisinde yayımlandı.

İtalya, Çin ve Yeni Zelanda'dan bilim insanları, denizaltıyla Hint Okyanusu'nun güneydoğusundaki hendekler ve dağlardan oluşan Diamantina alanında inceleme yürüttü.

Araştırmacılar deniz tabanına 2023 yılında yaptıkları 32 dalışta, 485 balina fosil sahası ve ileri düzeyde ayrışmış 5 yeni balina ölüsü tespit etti. Buluntular, deniz seviyesinin yaklaşık 7 bin metre altındaki noktalarda yer alırken, daha önce keşfedilen balina düşüşlerinin (whale fall) büyük bölümü 4 kilometreden daha sığ sularda bulunmuştu.

Bilim insanları, kuzeybatı-güneydoğu doğrultusunda yaklaşık 1200 kilometre boyunca uzanan geniş alanın, daha önce tanımlanmamış bir "balina düşüşü süper koridoru" oluşturabileceğini değerlendirdi.

Çalışmada, yaklaşık 5,3 milyon yıl öncesine tarihlenen, soyu tükenmiş gagalı balina türü Pterocetus benguelae'ye ait fosilleşmiş bir kafatasının yanı sıra, bilim dünyasına yeni tanıtılan Pterocetus diamantinae türünden bir başka kafatası da bulundu.

Uzmanlar, çürümekte olan balina kalıntılarında kabuklular, yumuşakçalar, kemikle beslenen solucanlar ve kırılgan deniz yıldızları gibi çok sayıda canlı türüne rastladı.

Çalışmanın yazarlarından İtalya'daki Pisa Üniversitesinden Dr. Giovanni Bianucci, yaptığı açıklamada, keşfin, ışığın bulunmadığı ve basıncın son derece yüksek olduğu derin deniz ortamlarına canlılığın nasıl uyum sağlayabildiğini gösterdiğini ifade etti.

Araştırmanın sonuçları "Nature" dergisinde yayımlandı.

Bilim insanları, dünyanın ilk yapay zeka tarafından tasarlanan aşısını insanlar üzerinde test etti. İlk sonuçlar, aşının güvenli olduğunu ve farklı coronavirüs türlerini tanıyabilen antikorlar oluşturabildiğini gösterdi.

Araştırmacıların hedefi, yalnızca Covid-19'un mevcut varyantlarına karşı değil, gelecekte yarasalardan veya diğer hayvanlardan insanlara geçebilecek yeni coronavirüslere karşı da koruma sağlayabilecek geniş kapsamlı bir aşı geliştirmek.

YAPAY ZEKA VİRÜSLERİN ORTAK NOKTASINI BULDU

Geleneksel aşılar belirli bir virüsü hedef alırken, virüslerin zamanla mutasyona uğraması nedeniyle koruma etkileri azalabiliyor. Bu nedenle grip aşıları her yıl güncelleniyor, Covid-19 aşıları da salgının başlamasından bu yana birçok kez revize edildi.

Araştırmayı yürüten Cambridge Üniversitesi ekibi, yapay zeka kullanarak binlerce coronavirüsün genetik verilerini inceledi. Yapay zeka, virüsler arasında ortak kalan ve zamanla değişme ihtimali düşük olan bölgeleri belirledi.

Araştırmacılar, SARS ve Covid-19'a neden olan virüslerin de içinde bulunduğu "sarbekovirüs" ailesindeki ortak özellikleri tespit ederek aşının temelini bu bölümler üzerine kurdu.

DNA TABANLI AŞI

Yeni aşı, Covid-19 salgını sırasında yaygınlaşan mRNA teknolojisi yerine DNA tabanlı bir yöntem kullanıyor.

DNA aşılarının daha dayanıklı olması nedeniyle depolama ve taşınmalarının daha kolay olduğu belirtiliyor. Bu durum, özellikle gelişmekte olan ülkelerde soğuk zincir altyapısına duyulan ihtiyacı azaltabilir.

Araştırmacılar ayrıca aşının iğnesiz uygulanabildiğini belirtiyor. Yüksek basınçlı sıvı sistemi sayesinde aşının deri yoluyla verilmesi mümkün oluyor.

GELECEKTEKİ PANDEMİLERE KARŞI KORUMA HEDEFİ

Bilim insanlarına göre geniş kapsamlı aşılar, henüz ortaya çıkmamış virüslere karşı da belirli düzeyde koruma sağlayabilir.

Bu yaklaşımın özellikle grip virüsü gibi sürekli değişen hastalıklara karşı büyük avantaj sağlayabileceği belirtiliyor. Uzun vadede farklı grip türlerine karşı etkili tek bir aşının geliştirilmesi mümkün olabilir.

Araştırmacılar ayrıca son dönemde Demokratik Kongo Cumhuriyeti ve Uganda'daki salgınlarda görülen Bundibugyo türü Ebola virüsünü örnek gösteriyor. Mevcut aşıların etkili olmadığı bu türlere karşı geniş korumalı aşıların önemli bir çözüm sunabileceği ifade ediliyor.

İLK SONUÇLAR UMUT VERİCİ

İnsanlar üzerinde gerçekleştirilen ilk denemelerde aşının farklı sarbekovirüs türlerini tanıyabilen antikor üretimini tetiklediği ve güvenli bulunduğu açıklandı.

Araştırmacılar, bunun yapay zekanın gelecekte pandemilere yol açabilecek virüslere karşı "varyantlardan etkilenmeyen" aşılar tasarlayabileceğini gösteren önemli bir adım olduğunu belirtiyor.

Ancak uzmanlar, aşının oluşturduğu bağışıklık yanıtının henüz sınırlı düzeyde olduğunu ve korumanın ne kadar süreceğinin bilinmediğini vurguluyor.

Yeni bir vaka çalışmasına göre, ileri derecede demansla yaşayan 80 yaşındaki bir kadın, yüksek dozda sihirli mantar aldıktan sonra çeşitli bilişsel işlevlerinde geçici bir iyileşme yaşadı.

Japon-Amerikalı hasta, yaklaşık 10 yıldır Alzheimer'la yaşıyor. Tam zamanlı bakım görüyor ve çoğu zaman sadece tek heceli konuşuyor.

Kadın, Enigma türü mantardan 5 gramlık doz aldıktan sonra uyku benzeri bir duruma girdi. Frontiers in Neuroscience adlı akademik dergide yayımlanan araştırmaya göre, yaklaşık 20 saat sonra konuşması iyileşen kadın daha iyi hareket edebiliyor ve hatta kendi başına giyinebiliyordu.

Çalışmada, "Takip eden gün ve haftalarda, fonksiyonel iyileşmeler arasında idrar kontrolünün geri kazanılması, yürüme kabiliyetinde iyileşme, bağımsız giyinme, duygusal tepki verme kabiliyetinin artması, sürekli sosyal etkileşim, bağlamsal hafıza geri çağırma, çalışma belleğinin korunması ve sohbete kendiliğinden katılım yer aldı" dendi.

Yüz ifadesi, duygusal karşılıklılık, kendiliğinden mizah ve yürüyüş çevikliği belirgin şekilde iyileşmiş görünüyordu.

Seanslardan birinde, "Buraya gelmek çok hoş" bile dedi.

Araştırmacılar, bulguların sihirli mantarlar yoluyla demansın tamamen tersine döndüğü anlamına gelmediğini, yalnızca mantarlardaki psikoaktif bileşen olan psilosibinin, bazı bilişsel kapasiteleri belirli koşullar altında geçici olarak yeniden erişilebilir kılabileceğini belirtiyor.

"Bulgular, Alzheimer patolojisinin tersine çevrilmesi olarak yorumlanmamalı" diyorlar.

Aksine, gizil işlevsel kapasitelerin ileri nörodejenerasyonda devam edebileceği ve belirli nöromodülatör koşullar altında geçici olarak erişilebilir hale gelebileceği olasılığını ortaya koyuyor.

Psilosibin, son yıllarda zihinsel hastalıkları inceleyen bilim insanlarından önemli derecede ilgi görüyor.

Bilim insanları daha önce, psilosibinle tedavi edilen kronik depresyon hastalarında uyku iyileşmeleri gözlemlemiş ve mantar bileşiğinin uygulanmasının ardından beynin ağlarında belirgin bir yeniden yapılanmaya işaret etmişti.

Son çalışmada, "Bu hastada gözlemlenen uzun süreli derin uyku benzeri durum, psilosibin kaynaklı ağ modülasyonuyla ileri Alzheimer hastalığının karakteristik özelliği olan değişmiş temel nörofizyoloji arasındaki etkileşimleri yansıtıyor olabilir" dendi.

Ancak araştırmacılar, son vaka çalışmasının yalnızca gelecekteki çalışmalar için hipotezler üretmek amacıyla yapılan gözlemsel bir açıklama olarak anlaşılması gerektiği konusunda uyarıda bulunuyor.

"Bu rapor öncelikle gelecekteki çalışmalar için hipotez üretmeyi amaçlayan gözlemsel bir betimleme olarak anlaşılmalı" diyen araştırmacılar, daha "sistematik araştırmaların gerekli olduğunu" da ekledi.

Anlaşma kapsamında Google, Ekim 2026-Haziran 2029 döneminde SpaceX'e aylık 920 milyon dolar ödeme yapacak.

Sağlanan altyapı kapasitesi, eylül sonuna kadar kademeli artırılacak ve bu geçiş döneminde daha düşük bir ücret uygulanacak.

Anlaşma uyarınca Google, kendi içerikleri, yapay zeka modelleri ve ilgili verileri üzerindeki mülkiyet ve fikri mülkiyet haklarını korumaya devam edecek.

TRT Haber’in aktardığına göre NASA Proje Müdürü Mike Moreau, misyonun sona ermesiyle ekiplerinin adeta bir yakınını kaybetmiş gibi hissettiğini belirtti.

Kızıl Gezegen'in atmosferini yörüngeden incelemek üzere 2013 yılında fırlatılan MAVEN, geçen aralık ayında Mars'ın arkasına geçtikten sonra sessizliğe büründü. Veriler, uzay aracının kendi ekseni etrafında hızla dönmeye başladığını, bu durumun yörüngesini bozduğunu ve pillerini tükettiğini gösterdi.

NASA tarafından bu yılın başlarında kurulan inceleme heyeti, uzay aracının kurtarılamayacağı ve artık işlevini yitirdiği sonucuna vardı. Enkazın, gezegene çarpmadan önce 50 ila 100 yıl daha yörüngede kalması bekleniyor. Bu durumun diğer uzay araçları için bir risk oluşturmayacağı ifade edilirken, arızanın kesin nedenine yönelik soruşturma sürüyor.

-Önemli bilimsel keşiflere imza attı

Mars'taki hava olaylarını inceleyen MAVEN, geçen yıl sistem dışından gelen bir kuyruklu yıldızı gözlemledi. Uzay aracı ayrıca, Eylül 2017'deki bir güneş fırtınası sırasında Mars'ta aniden ortaya çıkan parlak kutup ışıklarını (aurora) görüntüleyerek gezegenin atmosferik evriminin anlaşılmasına önemli katkılar sağladı.

Yörüngedeki görevlerinin yanı sıra MAVEN, Mars yüzeyindeki Curiosity ve Perseverance keşif araçlarından gelen verilerin dünyaya aktarılmasında da iletişim desteği sağladı.

Colorado Boulder Üniversitesinden MAVEN Başbilimcisi Shannon Curry, uzay aracının bilim dünyasına katkılarından gurur duyduklarını belirtti. NASA yetkilileri, Mars yörüngesinde bulunan ABD ve Avrupa'ya ait diğer dört uydunun iletişim desteğini devralacağını, bu nedenle yüzeydeki keşif araçlarının çalışmalarında herhangi bir veri kaybı yaşanmayacağını bildirdi.

Xinhua ajansının haberine göre, roket, Çienfan takım uydu ağının parçasını oluşturacak yeni uydu grubu, Long March 12-B roketi, Gobi Çölü'ndeki Donfıng Ticari Uzay İnovasyon Pilot Bölgesi'ndeki platformdan fırlatıldı.

Fırlatış, Long March roketleriyle gerçekleştirilen 647'nci, Long March 12-B roketiyle gerçekleştirilen ilk taşıma görevi oldu.

- Kısmen yeniden kullanılabilir özellikte

Çin Havacılık Bilimi ve Teknolojisi Şirketine (CAST) bağlı Ticari Roket Şirketi (CACL) tarafından geliştirilen roket, Long March roket ailesinin orta ağırlıkta yük taşıyıcı Long March 12 modelinin geliştirilmiş ikinci versiyonu.

Daha önce geliştirilen Long March 12-A gibi Long March 12-B de ilk aşaması, fırlatıldıktan sonra kendi itki gücüyle yere inebilecek şekilde tasarlandı. Roket, bu aşama geri dönmeyecek şekilde de kullanılabildiğinden kısmen yeniden kullanılabilir özellikte.

Long March 12-A, yakıt olarak metan ve sıvı oksijen kullanırken Long March 12-B kerosen ve sıvı oksijen karışımıyla çalışıyor.

Orta ve ağır yükleri taşımak üzere geliştirilen Long March 12-B, Alçak Yer Yörüngesi'ne yeniden kullanılmak istendiğinde 12 ton, tek seferlik kullanıldığında ise 20 tona kadar yük taşıyabiliyor.

- Çienfan takım uydu ağı

Şanghay Spacecom Uydu Teknolojisi Şirketi (SSST) tarafından geliştirilen Çienfan (Uzay Yelkeni) uyduları, Alçak Yer Yörüngesi'nde Amerikan SpaceX şirketinin Starlink ağına rakip bir takım uydu ağı oluşturmayı amaçlıyor.

"G60 Starlink" olarak da bilinen projenin ilk aşamasında 1296 uydunun yörüngeye konumlandırılması planlanıyor. Tüm aşamalar tamamlandığında 14 bin geniş bant internet uydusundan oluşan mega takım uydu ağı oluşturulması hedefleniyor.

Çienfan uydu ağının parçasını oluşturacak 18'er uydudan oluşan grupların ilki 6 Ağustos 2024'te, ikincisi 15 Ekim 2024'te, üçüncüsü 5 Aralık 2024'te, dördüncüsü 23 Ocak 2025'te, beşincisi 11 Mart 2025'te, altıncısı 18 Ekim 2025'te, yedincisi 7 Nisan'da, sekizincisi 12 Mayıs'ta ve dokuzuncusu 17 Mayıs'ta fırlatılmıştı.

Blue Origin’un New Glenn roketi, Perşembe gecesi Cape Canaveral’daki fırlatma rampasında yapılan bir motor testi sırasında meydana gelen dramatik bir patlamada imha oldu. Patlama gökyüzüne bir ateş topu fırlattı ve çevredeki evleri sarstı. Olayda yaralanan olmadığı bildirildi.

Şirket, olay meydana geldiğinde aracın, gelecek hafta için planlanan bir uydu görevi öncesinde yapılan fırlatma öncesi motor ateşlemesi testinden geçtiğini doğruladı. Acil durum ekipleri bir saatten uzun süre bölgede kaldı ancak yetkililer, halk için devam eden bir tehlike bulunmadığını belirtti.

Bu aksilik, yılın başlarında bir uydunun yanlış yörüngede kalmasına yol açan önceki bir uçuş anomalisinin ardından New Glenn programı üzerindeki baskıyı artırıyor. Roket, Blue Origin’in geniş çaplı uydu yerleştirme planlarının ve NASA’nın Artemis programına bağlı gelecekteki Ay görevlerinin merkezinde yer alıyor.

Blue Origin’in kurucusu Jeff Bezos, olayı sosyal medyada “zor bir gün” olarak nitelendirerek, şirketin “yeniden inşa edilmesi gereken her ne varsa yeniden inşa edeceğini” ve uçuş kampanyasına devam edeceğini ifade etti.

“Uzay uçuşu affetmez ve yeni bir ağır yük fırlatma kapasitesi geliştirmek son derece zordur” diyen NASA Yöneticisi Jared Isaacman, X’te yaptığı paylaşımda, kısa süre önce açıkladığı bir Ay üssü planları da dahil olmak üzere Artemis programı üzerindeki olası etkileri değerlendireceklerini söyledi.

SpaceX CEO’su Elon Musk da olaya tepki göstererek Blue Origin’e destek verdi ve X’te şunları yazdı: “Bunu görmek üzücü, umarım hızlıca toparlanırsınız.”

Blue Origin ve SpaceX, NASA’nın Artemis programı kapsamında planlanan ve insanlığın, 1960’lar ile 1970’lerdeki Apollo görevlerinden bu yana ilk kez Ay’ın yüzeyine dönmesini öngören gelecekteki Ay misyonları için fırlatma roketleri geliştirme yarışında.

Blue Origin son dönemde yaklaşan Artemis uçuşlarına ilişkin bazı sözleşmeleri güvence altına alırken, SpaceX ise hâlâ test aşamasında olan ve tekrar tekrar teknik aksaklıklarla karşılaşan Starship sistemini gelecekteki derin uzay misyonları için geliştirmeye devam ediyor.

Şirketin hisse senetleri 26 Mayıs sabahı Milano borsasında %8 kadar değer kaybettikten sonra ilerleyen saatlerde değer kaybı %6'ya geriledi.

Luce (Işık) adı verilen, 550 bin euro etiketli araç Roma'da Cumhurbaşkanı Sergio Mattarella'nın da katıldığı bir törenle tanıtıldı.

Tanıtımda Ferrari Başkanı John Elkann, "Bu yeni model, Ferrari'yi dünya çapında anında tanınır kılan değerleri geleceğe taşıyacak" dedi.

Ancak aracın ilk görüntülerinin yayımlanmasının ardından, markanın anında tanınmasını sağlayan tasarımından uzak olduğu gerekçesiyle çok sayıda eleştiri geldi.

Sosyal medyada çok sayıda kullanıcı, Luce'nin kat kat daha ucuz orta segment araçlardan çok da farklı görünmediğini savundu. Aracın tasarımına "markaya hakaret", "(kurucu) Enzo Ferrari bundan utanırdı" gibi yorumlar geldi.

'Umarım at logosunu kaldırırlar'

Eleştiriler arasında en ağır olanlardan biri de, 1991-2014 yılları arasında şirketin başkanlığını yapan Luca Cordero di Montezemolo'dan geldi.

İtalya basınının görüşünü aldığı Montezemolo, "bir efsanenin yok edilmesi riskinden" söz etti ve "Umarım o arabadan at logosunu kaldırırlar" dedi.

Eski Ferrari Başkanı, espriyle karışık şekilde "En azından Çinliler bunu kopyalamaz" diye de ekledi.

Geçmişte Ferrari'de çalışmış olan eski bakan ve Eylem partisi lideri Senatör Carlo Calenda da "Ferrari Luce, Ferrari'yi sevenler veya benim gibi orada çalışmış olanlar için estetik ve teknolojik bir hakarettir" dedi.

Başbakan Yardımcısı Matteo Salvini de eleştirilere katıldı ve sosyal medyada, "Elektrikli, inanılmaz derecede pahalı (€550.000!) ve estetik açıdan da söyleyecek söz yok... Bir Ferrari'den çok her şeye benziyor. Yenilik dedikleri bu mu? Enzo Ferrari ne derdi acaba..." diye yazdı.

Eleştirilere karşılık Ferrari'den yetkililerin yanıtı aracın bilinçli olarak "kutuplaştırıcı" tasarlandığı şeklinde oldu.

'Otomobillerin iPhone'u'

Luce, her tekerleğinde Ferrari tarafından üretilen bir elektrik motoruyla çalışıyor ve yaklaşık 2,5 saniyede 96 km hıza ulaşabiliyor.

Ferrari CEO'su Benedetto Vigna, elektrikli otomobillerin çok hızlı ivme kazanabildiğini ve bunun "beyni rahatsız edebildiğini" söyledi. Şirket bunu engellemek için NASA ve çeşitli tıp merkezleriyle ortak çalışmalar yaptı.

Aracın tasarımı, eski Apple tasarımcısı Jony Ive tarafından kurulan LoveFrom ajansı tarafından yapıldı. Bu yüzden İtalya basınında yeni Ferrari için "otomobillerin iPhone'u" yakıştırması da yapıldı.

Basında ayrıca, şirketin muhtemelen geleneksel müşteri kitlesinin dışında halihazırda elektrikli araç kullanan kesimleri de hedeflediği vurgulandı.

Luce, lüks otomobil üreticilerinin elektrikli araç pazarına girişiyle ilgili tartışmaları da yeniden gündeme taşıdı.

Lamborghini ve Porsche gibi firmalar, Çin'den gelen yoğun rekabet ve düşük talep gibi nedenlerle elektrikli araç üretme planlarını geri çekmişti.

ABD'de Donald Trump yönetiminin elektrikli araç teşviklerini kısması da çok sayıda marka için yatırım eğilimini benzinli araçlara yöneltmişti.

Ferrari'nin bu sektöre girişini "cesur" bir hamle diye tanımlayanlar da oldu.

Şirketin CEO'su Benedetto Vigna da "Bir şirketin liderliğini, cesaret ettiğinde ve yeni teknolojilerin zorluklarını göğüslediğinde gösterdiğine inanıyoruz" dedi.

Kanser, esasen kromozom sayısını değiştiren hücre çoğalma hatalarından kaynaklanıyor. Vücuttaki hücrelerin çoğu diploit; yani her kromozomun, her biri bir ebeveynden gelen iki kopyasını içeriyor.

Ancak çoğalma hataları anormal sayıda kromozom üretebilir, ki bu da kanserin ayırt edici bir belirtisi.

Bazı hücreler, tetraploidi diye bilinen durumu yaşayarak 4 adet tam kromozom setine sahip olabiliyor. ABD'deki Virginia Tech'ten araştırmacılara göre tetraploidiye sahip daha küçük hücreler, farelerde daha büyük kanserli tümörlere ve daha kötü prognoza yol açabiliyor.

Bulguları hakemli dergi Cancer Research'te yayımlanan yeni çalışmanın yazarlarından Megan Sweet, "Bu tetraploit hücrelerin çok küçük bir kısmı bile, kanserli olmayan ve tümörün ilerlemesini destekleyen daha fazla hücrenin toplanmasını teşvik edebiliyor" diyor.

Araştırmacılar, laboratuvarda yetiştirilen ve normalden yaklaşık yüzde 25-30 daha küçük olan tetraploit insan hücrelerinin tümör üretme ihtimalinin, daha büyük hücrelere kıyasla daha yüksek olduğunu tespit etti.

Farelerde de 4 set genetik materyale sahip daha küçük hücrelerin, meme ve kalın bağırsak kanseri vakalarında bile tümöre dönüşme olasılığının daha yüksek olduğunu doğruladılar.

Hücre biyoloğu Daniela Cimini, "Tetraploidinin hücreleri tümör oluşumuna daha yatkın hale getirebileceğini zaten biliyorduk ancak artık hücrelerin boyutunu da hesaba katınca tümör üretme potansiyelini daha iyi tahmin edebileceğimizi öğrendik" diyor.

Tümör modeli (Dr. Swetha Raghuraman / Eurekalert)

Bulguları PNAS'ta yayımlanan başka bir kanser çalışmasının yazarı Mat Bloomfield şu ifadeleri kullanıyor:

Daha küçük klonlar daha agresif oluyor. Daha hızlı büyüyorlar, daha istilacılar ve yaygın kanser ilaçlarıyla stres yaratan ilaçlara karşı daha dirençliler.

Bu, bir hücrenin ve genetik materyalin bulunduğu çekirdeğinin boyutunun, tümör üretme potansiyelinin önemli bir göstergesi olabileceğine işaret ediyor.

Bilim insanları daha sonraki araştırmalarda bu bulguların arkasıdaki mekanizmaları daha iyi anlamayı umuyor.

Araştırmacılar, küçük hücrelerin daha yoğun yapısının besin alımı, gen ifadesi ve protein etkileşimleri gibi hücresel süreçleri daha verimli hale getirdiğinden şüpheleniyor.

Bu bulguların "yeni genetik hedefleri ve boyuta özgü bağımlılıkları ortaya çıkararak" mevcut tanı ve tedavileri iyileştirmeye katkı sağlayabileceğini söylüyorlar.